ΔΑΜΙΑΝΟΣ Μ. ΣΤΡΟΥΜΠΟΥΔΗΣ Λοιπόν, θὰ τὰ «πεθάνουμε» τὰ ̓Ἑλληνικά μας; 'Ο προφορικὸς λόγος εἶναι τὸ αὐθεντικώτερο σύστημα ἐπικοινωνίας μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων. Ο γραπτὸς λόγος εἶναι ἀπομίμηση τοῦ προφορικοῦ. Ἔχει ὅμως μιὰ κυριολεκτικὰ ἀνεκτίμητην ἀξία γιὰ τὸν ἄνθρωπο καὶ τὸν πολιτισμό του. Παίρνει φθόγγους καὶ τοὺς κάνει σχήματα, γράμματα. Παίρνει σκέψεις καὶ τὶς στερεοποιεῖ, τόσο ποὺ μένουν ἀναλλοίωτες γιὰ πολλοὺς αἰῶνες μετὰ τὴ διάλυση ἐκείνων ποὺ τὶς ἔκαμαν. Τί θαυμάσιο σύστημα! Δὲν εἶναι ζωντανὸς καὶ ἄμεσος, ὅπως ὁ ἀδελφός του. Εἶναι ψυχρός, τηρεῖ, ὀφείλει νὰ τηρεῖ ὁρισμένους κανόνες, ὅπως ἄλλωστε κάθε σύστημα ἐπικοινωνίας. Τί θὰ ἡταν π.χ. ἕνα μήνυμα μὲ στοιχεῖα Μὸρς χωρὶς κανόνες; Καὶ ἀφοῦ θησαυρίζει τὸ παρελθὸν κάθε λαοῦ, εἶναι ἐθνικὴ περιουσία. Καὶ ἂν ἀναφέρεται σὲ πανανθρώπινα θέματα, τότε εἶναι περιουσία ὅλου τοῦ κόσμου. Καὶ ἐνῶ στὴ Γαλλία τοῦ 1987 προκηρύχτηκε διεθνὴς διαγωνισμὸς ὀρθογραφίας, καὶ στὴν προσπάθεια νὰ διατηρηθεῖ ἀλόβητος ὁ γραπτὸς λόγος τοὺς ἐτάχθηκαν ὅλοι ἐθελοντές, Πανεπιστήμια, ̓Ακαδημίες, Τύπος, Ῥαδιοτηλεόραση καὶ ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα, στὸν τόπο μας ἀκόμα καὶ οἱ φύλακες τῆς περιουσίας μας ὑποκλίνονται κατὰ τὸ πλεῖστον στοὺς κομματίσκους, ἐφαρμοστὲς συνήθως ἔξωθεν ἐντολῶν, χωρὶς νὰ τὸ συνειδητοποιοῦν ἐνίοτε. Γι ̓ αὐτὸ καὶ φωνάζουν οἱ κλέφτες, γιὰ νὰ φύγουν οἱ νοικοκυραῖοι. Μόνη ἐλπίδα μὰς ἀπομένουν κάποιοι ὑπερασπιστὲς τοῦ μέλλοντος τῶν παιδιῶν μας. Καὶ ἐνῶ ὁ γραπτός λόγος εἷναι ἀμπέλι ξέφραγο, θὰ ξεσηκωθεῖ τὸ σύμπαν, ἂν κάποιος προτείνει νὰ κατεδαφίσουμε τὴν ̓Ακρόπολη καὶ στὴ θέση της νὰ χτίσουμε φαστ-φουντάδικο. Γιατὶ λοιπὸν τὰ Πανεπιστήμια καὶ ἡ ̓Ακαδημία σιωποῦν; Πιστεύουν τόσο πολὺ στὸν «Θεὸ τῆς “Ἑλλάδος»; Ἢ ἐπειδὴ ἡ γλῶσσα εἶναι ἐθνικὴ (τί παληομοδίτικη λέξη!), πρέπει νὰ τὴν ἀναθέσουμε κι ̓ αὐτὴ στὸ Γενικὸ ̓Επι- τελεῖο, κατὰ τὸ ὑπόδειγμα τῆς «ἐθνικῆς ἄμυνας»; Δὲν εἶναι καὶ ἡ γλῶσσα ἄμυνα, μάλιστα χίλιες φορὲς δυνατότερη ἀπὸ τὰ κανόνια; Πολέμους ἐχάσαμε στὸ διάβα τῆς ζωῆς μας. Δὲν ἐχάσαμε ὅμως τὸν ἑαυτό μας. Χάρις στὴ γλώσσα. Ὃ γραπτὸς λόγος εἶναι ἡ φωτογραφία τοῦ προφορικοῦ. Μόνο ποὺ στὴ φωτογραφία δὲν χωρᾶνε ἀμφισβητήσεις, ἐνῶ στὸν γραπτὸ λόγο χωρᾶνε, ἂν δὲν τηροῦμε τὶς μεταξύ μας συμφωνίες, τοὺς κανόνες τοῦ γραπτοῦ λόγου, τὴ γραμματικὴ (μὴν τρομάξετε) καὶ τὸ συντακτικό. Πρώτη συμφωνία εἶναι ἡ ὀρθογραφία. Οἱ ἀρχαῖοι δὲν εἶχαν ὀρθογραφία μὲ τὴν σημερινὴν ἔννοια. Ἢ ἴδια λέξη γραφόταν μὲ πολλοὺς τρόπους. Π.χ. καίω, κέω, κήω, κηΐω, κάω, καύβω, κάβω, αὔβω, φαύβω, ἀφαύβω, βαύβω, ἅπω, ἅπτω. Δὲν ἦσαν ἀνορθόγραφοι. Καὶ τοῦτο, γιατὶ εἶχαν πολὺ περισσότερο καὶ ἔκφραστικώτερο καὶ μουσικώτερο προφορικὀὸ λόγο. Κυρίως ὅμως, γιατὶ εἶχαν αὐτὸ ποὺ ὁνομάζεται προσωδία. Δηλαδὴ μιλοῦσαν μὲ μακροὺς ἢ βραχεῖς φθόγγους. ̓ Οπότε κάθε τόπος ἔγραφε τὴν ἴδια λέξη μὲ μακρὰ ἢ βραχέα φωνήεντα, ὅπως εἶχε συνηθίσει νὰ τήν προφέρει. Ὅπως καὶ σήμερα: ἐγὼ-ἰγώ, κατέβα-κατίβα. Μιλοῦσαν τραγουδιστά, καὶ ἔγραφαν τὸν τραγουδιστὸ προφορικὸ λόγο. Στὰ χρόνια τοῦ ̓Αλέξανδρου ἡ ̓Ελληνικὴ μιλήθηκε σ ̓ ̓Ανατολὴ καὶ Δύση, Βορρᾶ καὶ Νότο. Βάρβαροι λαοὶ (ΒροῦΒροῦ) τί καταλαβαίνανε ἀπὸ προσωδία; Γι ̓ αὐτὸ ἔγινε ἡ συμφωνία ποὺ ὀνομάζεται ὀρθογραφία. Καὶ ποὺ βέβαια δὲν εἶναι αὐθαίρετη. ̓Αλλ ̓ οὐ τοῦ παρόντος. 'Ο σταθερὸς ἐκεῖνος τύπος ἄντεξε 2.200 χρόνια μέχρι τώρα, ὑπηρέτησε δηλαδὴ σημαντικὲς ἐπικοινωνιακὲς ἀνάγκες. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορικὴ ὀρθογραφία. ̓Εδῶ κι ̓ ἑκατὸ χρόνια, Ἕλληνες, συνήθως τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀμφισβήτησαν τὴν ἱστορικὴν ὀρθογραφία, ἐπιδιώκοντας νὰ