ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΛΕΥΡΗΣ Ἢ διαχρονικὴ ἑνότητα τῆς “Ἑλληνικῆς Συνηθίζοµε νὰ διακρίνωµε τὴν γλῶσσαν µας σὲ Νέα 'Ελληνικὰ καὶ σὲ ᾿Αρ- χαῖα "Ελληνικά. διάκρισις αὐτὴ εἶναι λανθασμένη ἀπὸ τὴν πλευρὰ τοῦ πε- ριεχοµένου τῆς γλώσσης µας. Διότι ἔχει ἀποδειχθῆ μὲ τὸν πειστικώτερο τρόπο, ὅτι ἡ "Ελληνικὴ γλῶσσα εἶναι ἑνιαία. Κατὰ συνέπειαν, ὅποιος γνωρίζει τὰς ἓν- νοίας τῶν λέξεων ποὺ χρησιμοποιοῦμε τώρα, γνωρίζει καὶ τὰς ἐννοίας τῶν λέξε- ων ποὺ ἐχρησιμοποίουν οἱ πρόγονοί µας. Δὲν ὑπάρχουν ἀρχαῖα ἢ νέα "Ἑλληνικά. ὑπάρχουν µόνον "Ἑλληνικά, μὲ μορφὰς γλωσσικῆς ἐκφράσεως, π.χ. ἰωνικά, αἰολικά, δωρικά, ἀττική, κοινή, βυ- ζαντινά, καθαρεύουσα, δημοτική κ.τ.λ. Προσφεύγὼ στὸν "Ομηρο, γιατὶ εἶναι πε- ρισσότερον γνωστὸς ἀπὸ ἄλλα παλαιότερα κείµενα, π.χ. τὰ «᾿Ορφικά», καὶ δη- λώνω ὅτι εἶναι ἐπιστημονικῶς ἐξηκριβωμένον πὼς αἱ λέξεις τῆς ποιήσεως τοῦ "Ομήρου ἐπιζοῦν στὴν σημερινὴ καθομιλουμένη γλῶσσα τοῦ 'Ελληνικοῦ λαοῦ. Οἱ Ἕλληνες σήμερον καὶ μάλιστα ἀσχέτως µορφώσεως ὁμιλοῦν ὁμηρικά. ᾽Αλ- λὰ δὲν τὸ ξέρουν, ἐπειδὴ ἀγνοοῦν τὴν ἔννοιαν τῶν λέξεων ποὺ χρησιμοποιοῦν. Αἱ ὁμηρικαὶ λέξεις εὑρίσκονται ἁπλαῖ ἢ ἐν συνθέσει. “Οταν ἀναφέρωμε μίαν ὁμηρικὴν λέξιν, συνήθως μᾶς φαίνεται κάτι δύσκολον, ἀκατάληπτον. Μόλις ὅ- μὼς προχωρήσωμε στὴν σύνθεσίν της, ἀμέσως θὰ διαπιστώσωμε, ὅτι ἡ ἀκαταλα- βίστικη λέξις λέγεται καὶ τώρα καὶ φυσικὰ τὴν καταλαβαίνουν ὅλοι. Τὸ μυστικὸν διὰ νὰ ἀντιλαμβανώμεθα τὸν “Ὅμηρον, ὁ ὁποῖος, ἐπαναλαμβά- νω, ὁμιλεῖται σήμερον παντοῦ στὴν ᾿ Ἑλλάδα, εἶναι ἡ σύνθεσις. Θὰ φέρω μερικὰ παραδείγματα: Λῶπος, λώπη (Οδ. Ν 224) εἶναι στὸν “Ὅμηρον τὸ ἔνδυμα. Λέγομε σήμερα τὸ ἔνδυμα λῶπον; ὄχι. ᾿Αλλὰ λέγομε λωποδύτης, ποὺ σημαίνει τὸν εἰ- σερχόμενον στὸ ἔνδυμα. "Αρα ὁ λῶπος ὑπάρχει ὡς ζωντανὴ λέξις τῆς καθομι- λουμένης ἐν συνθέσει. “Η πέτρα, ὁ βράχος καλεῖται στὸν Ὅμηρον λᾶας, λᾶς (᾽1λ. Γ΄ 12). Τώρα δὲν ἀποκαλοῦμε τὸν βράχον λᾶ-, λέγομε ὅμως λατομεῖον, λα- ξεύω, πρᾶγμα ποὺ ἀποδεικνύει τὴν ἐπιβίωσι τοῦ ᾿Ομηρικοῦ λᾶ-. ᾿Αλέξω στὰ “Ἑλληνικὰ τῆς ἐποχῆς τοῦ ᾿ Ομήρου (Οδ. Γ 346) σημαίνει ἐμποδίζω, ἀποτρέπω. Τὸ ρῆμα αὐτὸ χρησιμοποιεῖται καὶ τώρα σὲ πάρα πολλὰς συνθέτους λέξεις, π.χ. ἀλεξίπτωτον, ἀλεξικέραυνον, ἀλεξίσφαιρον κ.τ... Τὸ ἐπίρρημα τῆλε (Ιλ. Α 314), ποὺ στὸν "Όμηρο σημαίνει μακράν, χρησιμοποιεῖται σήμερον ὄχι μόνον ἀ- πὸ τὴν καθομιλουμένην γλῶσσαν μας, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ὅλας τὰς ξένας γλώσσας, π.χ. τηλέφωνον, τηλέτυπον, τηλεόρασις, τηλεγράφημα, τηλεπικοινωνία, τηλεβό- λον, τηλεπάθεια κ.τ.λ. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἡ «᾿ Ομηρικὴ γλῶσσα» δὲν εἶναι νε- κρά, ἀλλὰ ὁλοζώντανος. "Ας ἀναφέρω ἀκόμη μερικὰ παραδείγματα. Η γεωργούμενη γῆ, τὸ χωράφι, στὸν “Ὅμηρον ὀνομάζεται ἄρουρα (Ιλ. 8 486): ὅλοι ξέρουμε τὸν ἀρουραῖον πο- ντικόν. Ύλη (Ιλ. Καὶ 184) σημαίνει στὰ ὁμηρικὰ τόπος μὲ δένδρα, δάσος. Γι᾿ αὖ- τὸ ἐκεῖνον ποὺ κόπτει δένδρα τὸν ὀνομάζομε ὑλοτόμον. 'Ἡ αὐδὴ ( ᾽1λ. Α 249) εἷ- ναι ἡ φωνή. Τώρα χρησιμοποιοῦμε τὸ ἐπίθετον ἄναυδος. Φρὴν (Ιλ. Α 115) εἶναι ἡ λογική, τὸ μυαλὸ καὶ ἀπὸ τὸ φρήν-φρενὸς προέρχεται πλῆθος συγχρόνων λέ- ἕεων π.χ. φρενοκομεῖον, ἐξωφρενικός, φρενῖτις, φρενοβλαβής, κ.τ... Δόρπος