Ὃ λόγος ὑπάρξεως τοῦ «Δαυλοῦ» Δὲν βλέπω καμμιὰ ἱκανότητα γιὰ ἐπιβίωση ἑνὸς πολιτισμοῦ, ποὺ θεμελιώνεται πάνω σὲ ψεύδη. Μὲ τὸν ὅρο «ψεῦδος» ἐννοῶ ὅ,τι δὲν ἐ- ναρμονίζεται πρὸς τή, γνωστὴ σ᾽ ἐμᾶς τουλά- χιστον, διαδικασία ἐξελίξεως, ροϊκότητας, «νόµου» ποὺ ἰσχύει στὴ φύση. Τὴ φύση τὴν ἐ- ξωτερική, ὅπως ἐκφράζεται σ᾽ ὅ,τι συμβαίνει ἐκτὸς τῆς ἀτομικότητας, τῆς συνειδήσεως" καὶ στὴ φύση τὴν ἐσωτερική, ὅπως σημειώνεται στὴν νοητική-βουλητικὴ-αἰσθηματικὴ ζωή μου. Ἢ γνώση ποὺ ἔχουμε κατακτήσει πάνω στὸ θεμελιῶδες αὐτὸ ζήτημα εἶναι κατηγορη- µατική: Ὅ,τι ἐκφεύγει, δυσαρμονεῖ, παρεκ- κλίνει ἀπὸ τὸ κατᾶ φύσιν γίγνεσθαι πεθαίνει. Ὃ νόμος αὐτὸς ἔχει καθολικὴ ἰσχύ: Θάνατος εἶναι ἡ νέµεση τῆς φύσεως ποὺ ἐφαρμόξεται ὡς ποινὴ σ᾽ ὅ,τι ἀπειθαρχεῖ στὸ νόμο της, εἴ- τε αὐτὸ εἶναι ἀστέρας ποὺ ξεφεύγει ἀπὸ τὴν τροχιά του (καὶ διαλύεται μέσα στὸ Χάος) εἴτε ζῶο ή φυτὸ ποὺ ἀναπτύσσει «ὑπερ-τελεῖς» ἰδιό- τητες ἢ ὄργανα (γιὰ νὰ ἐκλείψη γι᾿ αὐτὸν ἀ- κριβῶς τὸ λόγο ἀπὸ τὴ ζωή, ὅπως ὅλα τὰ ἐξα- φανισθέντα εἴδη ποὺ ἀνακαλύπτουν ἀπολιθω- μένα οἱ παλαιοντολόγοι) εἴτε ἄτομο ποὺ ζῆ ἔ- κτροπα (γιὰ νὰ φθαρῆ, νὰ αὐτοσπαταληθῆ καὶ νὰ χαθῆ) εἴτε ὁμάδα ποὺ θεσμοθετεῖ τὴ λει- τουργία τῆς πάνω σὲ αὐταπάτες, ψευδαισθή- σεις καὶ παραλογισμούς. . Ὃ ἀνθρώπινος πολιτισμὸς -- ἄς χρησι- μοποιήσω καλύτερα μιὰ «πρωτογενῆ» ἔννοια: ἡ ἀνθρώπινη ὁμαδικὴ ζωὴ --- εἴτε ἐκδηλώνε- ται σὲ ἐπίπεδο μικρῆς ἑνότητας εἴτε σὲ εὐρύ- τερα σύνολα (ἔθνος, ἀνθρωπότητα) -εἶναι κατάσταση βιώσιμη, κατὰ τὸ μέτρο ποὺ ζῆ καὶ λειτουργεῖ χωρὶς νὰ ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὸν παγκόσμιο, τὸν συμπαντικὸ νόμο. Καὶ βέ- βαια ἀκριβὴς ὁρισμὸς τοῦ καθολικοῦ αὐτοῦ νόμου, τοῦ μοναδικοῦ αὐτοῦ δείκτη τῆς «ἀλή- θειας» δὲν ἔχει ἐπιτεχθῆ, τουλάχιστον μὲ τὴν ἔννοια τῆς κοινῆς παραδοχῆς. ᾿ ὑπάρχει ὅμως ἡ κατακτημένη γνώση, ἡ συγκέντρωση δηλα- δὴ γεγονότων καὶ συμβάντων ποὺ προὐπῆρέαν ἡμῶν στὴ φύση καὶ τὴν ἱστορία. "Αν ἡ σοφία ἤ ἡ ὀρθότητα κάποιας θεωρήσεως τῆς ζωῆς καὶ τοῦ κόσμου μπορεῖ νὰ ἀμφισβητηθῆ, τὸ γεγονός, τό συμβάν, δὲν ὑπόκειται σ᾽ αὐτὴ τὴν ἀδυναμία. Εἶναι, μὲ τὴν πραγματικὴ ση- μασία τοῦ ὅρου, «θέσ-φατον». Εἶναι δέ ἐντε- λῶς διαφορετικὸ καὶ ἄσχετο πρὸς τὸ ἐδῶ ἐ- ρευνώμενο τὸ ζήτημα τῆς λήθης ἑνὸς συμβά- ντος ἤ τῆς παρερμηνείας ἑνὸς συμβάντος. Ὃ πολιτισμὸς ρέπει πρὸς τὴν ἐκτροπὴ. Πλῆθος ψευδῶν, παραισθήσεων, παραχαρά- ξεων, ποὺ ἐνσωματώνονται συνεχῶς, στὶς «ᾱ- ξίες» του, τὸν ὁδηγοῦν ὅλο καὶ πιὸ πολὺ σὲ σύ- γκρουση ἤ σὲ ἀποκοπή του ἀπὸ τὴν κατὰ φύ- σιν διαδικασία τῆς παγκόσμιας ροῆς. Μὲ τὴν πάροδο τῶν αἰώνων τὸ χάσμα μεταξὺ παγκο- σµιότητας καὶ πολιτισμοῦ μεγαλώνει τόσο, ποὺ νὰ διερωτᾶται κανεὶς (καὶ δὲν εἶναι λίγοι οἱ διανοητὲς ποὺ ἔχουν ἤδη διερωτηθῆ ἐπ᾿ αὐ- τοῦ), μήπως ὁλόκληρος ὁ πολιτισμὸς δὲν εἰ- ναι τίποτ᾽ ἄλλο ἀπὸ ἕνα εἶδος «διαστροφῆς τῆς ἱστορίας». ᾿Αλλὰ κι ἄν ἀκόμη συμβαίνη αὐτό, τοῦτο δὲν σημαίνει κατ᾽ ἀνάγκη ὅτι ἡ ὁ- μαδικὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπινου εἴδους - -ἡ ἀπα- ραίτητη αὐτὴ προὐπόθεση τοῦ πολιτισμοῦ... μὰ τὶ λέω; ὁ ἴδιος ὁ πολιτισμός, ἀφοῦ ὅπου ὁ- μαδικὴ ζωὴ ἀνθρώπων ἐκεῖ καὶ πολιτισμὸς καὶ ὅπου πολιτισμὸς ἐκεῖ καὶ ὁμαδική ζωὴ ἀνθρώπων -. εἶναι καθ᾽ ἑαυτὴν «διεστραμμέ- νη». Ἢ ὁμαδικότητα καὶ ἡ ἁρμονία ποὺ ἰσχύ- ει στὰ συστήματα τῆς φύσεως, εἴτε πρόκειται γιὰ συστήματα πλανητῶν ἤ γαλαξιῶν εἴτε γιὰ οἰκολογικὰ συστήματα, ἐπιβεβαιώνει τὸν φυ- σικὸ λόγο ὑπάρξεως ἤ, ἄν θέλετε, τὴ φυσικὴ ᾱ- πλήθεια ποὺ «νομιμοποιεῖ» τὸν πολιτισμό. [Καὶ ἑπομένως εἶναι ὄχι ἁπλῶς ἐπικίνδυνες ἀλλὰ ψευδεῖς οἱ γνωστὲς ἀπόψεις α) ὅτι κατὰ φύσιν ἀνθρώπινη ζωὴ εἶναι μόνο ἡ ἀτομικὴ ἀ- πομόνωση κατὰ τὸ πρότυπο τοῦ Ζ.. Ζ. Ρουσ- σώ καὶ β) ὅτι σκοπὸς τῆς ἱστορίας εἶναι ἡ «ὑ- πέρβαση» τῆς ἀνθρώπινης φύσεως καὶ γενικὰ τῆς φύσεως, ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν ἄνθρωπο, κατὰ τὶς διδασκαλίες τῶν πάσης κατηγορίας καὶ ἐ- ποχῆς θεοκρατῶν, δογματιστῶν καὶ ἐξουσια- στῶν). Τὰ λεχθέντα ἐδῶ συνοψίζουν τὸ σκεπτικὸ ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται ὁλόκληρη ἡ προ- βληματικὴ τοῦ περιοδικοῦ αὐτοῦ, ὁ ἴδιος ὁ λό- γος τῆς ὑπάρξεώς του. Χωρὶς μιὰ τέτοια ἱστο- ρικὴ ἐκτίμηση ὁ «Δαυλὸς» δὲν θὰ ἐξεδίδετο. Καὶ ἄν, ἀφ᾽ ὅτου ἐξεδόθη, ἀναθεωροῦσε γιὰ οἱοδήποτε λόγο τὴν ἐκτίμησή του αὐτή, θά ἔ- κλεινε ἀμέσως. Ἔτσι μπορεῖ μόνο ὁ ἀναγνώ- στης νὰ ἐξηγήση τὴν ἐπιμονή μας στήν ἀνί- χνευση λησμονημένων ἢ παραχαραγμένων γεγονότων καὶ συμβάντων. Κι ἔτσι μόνο μπο- ρεῖ νὰ ἐξηγήση τὴν ἐπιμονή μας νὰ θέτουμε τὴν ἀνίχνευση αὐτὴ στὴ δοκιμασία τοῦ ἐλέγ- χου, τῆς ἀποδείξεως, τοῦ διαλόγου. Εἶναι ἡ μό- γη μέθοδος, γιὰ νὰ ἀποφύγουμε τὸν μεγαλύτε- ρο κίνδυνο ποὺ ἀπειλεῖ τὸ μέλλον τοῦ πολιτι- σμοῦ καὶ τὸ ἴδιο τὸ μέλλον τοῦ ἀνθρώπινου εἴ- δους: τὴν λήθη ἤ τὴν διαστρέβλωση τῶν «πρὸ ἐόντων». Δ.Ι.Λ. Υ/Γ. Ὁ Μετέωρος στοὺς «Μετεωρισμοὺς» τοῦ παρόντος τεύχους δίνει μὲ μιὰ πιὸ συγκεκριμένη προσσέγιση τὸ θεματικὸ αὐτὸ «στίγμα» τοῦ «Δ».