ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
80-81ΑΥΓ. - ΣΕΠΤ. 1988
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Μουσεία Λόγων. Συστηματική ιστορική ανίχνευση του λίκνου του παγκόσμιου πολιτισμού — ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ, ΗΛΙΑΣ
Κείμενο φύλλου
ΗΔΙΑΣ ΔΛ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ
«Μουσεῖα Λόγων»)
Συστηματικὴ ἱστορικὴ ἀνίχνευση
τοῦ λίκνου τοῦ παγκόσμιου πολιτισμοῦ
Τὰ πορίσματα τῆς ἔρευνας γιά τήν «ἀποκρυπτογράφηση» τῆς γλώσσας
(«Δαυλός», τεύχη 72, 73, 74, 75, 76, 77, 78, 79) μὲ ὁδήγησαν εἰς τὴν βεβαιότητα
ὅτι αἱ Μοῦσαι οὐδὲν ἄλλο προσωποποίησαν εἰ μὴ μόνον τὰ ὄργανα ἀναπτύξεως
τοῦ πολιτισμοῦ τὰ ὁποῖα ὁ Ζεῦς καθιέρωσε. ̓Αλλὰ πολιτισμὸς δὲν δύναται νὰ
δημιουργηθῇ ἄνευ γλώσσης. ̓Επειδὴ δὲ ἡ γλῶσσα εἰς τὸν χῶρον τὸν ἑλληνικὸν
σχηματίσθηκε διὰ τῆς μιμήσεως τῶν ἤχων τοῦ περιβάλλοντος, ἡ δὲ τελειότης
τῆς προσωδίας τῶν ἀνθρώπινων φθόγγων ἐκρίνετο ἀναγκαστικῶς ἐκ τῆς ὁμοιότητος,
συμ-φωνίας τῆς μελωδίας τῶν φθόγγων αὐτῶν πρὸς τοὺς ἀρχικούς, ἐθεωρήθη
ἀργότερον ἡ «Μοῦσα» ὡς ἡ θεὰ τῆς ὠδῆς, τῆς μουσικῆς, τῆς ποιήσεως,
τῆς ὀρχήσεως, τοῦ δράματος καὶ τῶν καλῶν τεχνῶν. Αὐτὸ ὅμως δὲν δικαιολογεῖ,
ὅπως θὰ διαπιστώσουμε, παρὰ μόνον ἕνα ἐκ τῶν λόγων τοῦ ἔργου τῶν Μουσῶν.
Ἢ λέξις Μοῦσα ἢ Μοῖσα (Αἰολ.) ἢ Μῶσα (Δωρ.), κατὰ τὸν δόκιμον τρόπον
ἀναλύσεως αὐτῆς, προῆλθεν ἐκ τῆς ῥίζης ΜΑ- ἥτις καὶ διακλαδοῦται [δι ̓ ἄγνωστον
βεβαίως λόγον!] εἰς μεγάλην ποικιλίαν ἐννοιῶν, αἵτινες πᾶσαι δύνανται νὰ
ταξινομηθοῦν ὑπὸ τρεῖς κυρίως διαιρέσεις:
α) σφοδρὰ ἐπιθυμία, πόθος, σύντονος σκοπὸς ὡς ἐν ταῖς λέξ. με-μά-α, μῶ-μαι,
μαι-μά-ω, μαί-ομαι καὶ ἐκ τῶν ἐκτεταμένων ῥιζῶν ΜΑΝ-, ΜΕΝ-, μέν-ος, μέμον-α,
μεν-εαίνω, μεν-οινόω: ἐκ ῥίζης ΜΑΤ-, ΜΑΣΙ-, μαστ-ήρ, μαστ-εύω,
μαστ-ροπός, μετὰ τῶν ματ-εύω, μῆτ-ις" ἐκ τῆς ῥίζης ΜΑΘ-, μανθάνω"
β) ἔξαψις τοῦ νοῦ, διατάραξις, ὡς ἐν τοῖς μαίν-ομαι, μάν-τις, μαν-ία καὶ ἴσως
Μοῦσα ἴσως καὶ μῆνις"
|
Υ) σκέψις, διάσκεψις, ἐμμονή, ὡς ἐν ταῖς λέξ. μένω, μνά-ομαι, μέ-μνη-μαι, μνήμη
καὶ μετά σημασ. μεταβατικῆς ἐνεργείας, μι-μνή-σκω, Μέν-της, Μέν-τωρ.
Παρέθεσα ὅλας αὐτὰς τὰς ποικιλίας, διότι, ὅπως θὰ διαπιστώσουμε κατὰ
τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἱστορίας τῶν «Μουσείων λόγων», πλεῖσται ὅσαι ἔννοιαι περιέχονται
ἐντὸς τῆς δραστηριότητος τῶν Μουσείων ἢ ἐκφράζουν τὴν δημιουργικὴν
προσπάθειαν αὐτῶν.
Εἰς τὴν «Θεογονίαν», τὴν ὁποίαν καὶ πρώτην συμβουλεύομαι διὰ τὰ πανάρχαια
πράγματα, αἱ Μοῦσαι εἶναι θυγατέρες «ἐκγεγαυῖαι» ὑπὸ τοῦ Διός (συγγ.
πρὸς τὸ ῥῆμα ἐκγίγνομαι) μὲ τὴν σημασίαν ὅτι αὐτὸς τὶς δημιούργησε (στίχ. 7593).
Εἶναι δὲ αὐταὶ ἐννέα τὸν ἀριθμὸν: «Κλειὼ τ ̓ Εὐτέρπη τε Θάλειά τε Μελπομένη
τε/ Τερψιχόρη τ ̓ ̓Ερατώ τε Πολύμνιά τ ̓ Οὐρανίη τε͵ Καλλιόπη θ ̓ ἣ δὲ
προφερεστάτη ἐστὶν ἁπασέων/». ̓Η Θεογονία μετὰ τὴν ἀπαρίθμηση τῶν Μου-