ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
80-81ΑΥΓ. - ΣΕΠΤ. 1988
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Το Αλφάβητο και η γραφή είναι ελληνικά — ΜΑΡΚΑΤΟΣ, ΚΟΣΜΑΣ
Κείμενο φύλλου
πατε
ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ
Ἄς
Τὸ ̓Αλφάβητο καὶ ἡ γραφὴ εἶναι ἑλληνικὰ
Α ́ Μονομερὴς χρήση τῆς παραδόσεως
Κύριε διευθυντά,
Εἶναι πασίγνωστο ὅτι καὶ σήμερα ἀκόμη
ὅταν διαβάζουμε ἢ ἀκοῦμε ἢ συζητᾶμε
ὅρους ἢ φράσεις, ὅπως «φοινικικὸ ἀλφάβητο»,
«φοινικικὰ γράμματα», «φοινικικὴ
γραφή», ὁ νοῦς μας ἀμέσως τρέχει στὸν
«μυθικὸν Κάδμον» μὲ τοὺς Φοίνικές του ὁ
ὁποῖος ἐκόμισε στοὺς Ἕλληνες τὰ Καδμήια
γράμματα (ἐναλλακτική ὀνομασία), τὰ ὁποῖα
ἀργότερα ὁδήγησαν στὸ πρῶτο ἀλφάβητο
τοῦ Κόσμου. Η διαμορφωθεῖσα παγκόσμια
θέση γιὰ τὴν φοινικικὴ προέλευση
τοῦ σημερινοῦ ἀλφαβήτου ἐδραιώθηκε
μονομερῶς (καὶ ἑπομένως ἀντιεπιστημονικῶς)
στὴν γνώμη τοῦ ̓Ηροδότου (Ε, 58):
«Οἱ δὲ Φοίνικες οὗτοι οἱ σὺν Κάδμῳ ἀπικόμενοι
ἧσαν οἱ Γεφυραῖοι, ἄλλα τε πολλά
οἰκήσαντες ταύτην τὴν χώρην εἰσήγαγον
διδασκάλια ἐς τοὺς Ἓλληνας καὶ δὴ καὶ
γράμματα, οὐκ ἐόντα πρὶν Ἓλλησι, ὡς ἐμοὶ
δοκέει»...
̓Αλλὰ ἀπὸ τὰ σχόλια τῶν «συγγραφέων
τῶν Ἑλλήνων Γραμματικῶν» ἐπὶ τῆς
γραμματικῆς τοῦ Διονυσίου τοῦ Θρακός,
ποὺ ἤκμασε ἐν Ρόδω τὸν 25 αἰῶνα π.Χ., ἡ ὁποία
ἀποτέλεσε τὴ βάση διαμορφώσεως
τῶν γραμματικῶν ὅλων τῶν Εὐρωπαϊκῶν
γλωσσῶν (1) (Εὐαγγ. Σ. Σταμάτη, “Ἱστορία
τῶν ̓ Ἑλληνικῶν Μαθηματικῶν, ἐν ̓Αθήναις
1980, σελ. 26 ἕως 29), μαθαίνουμε ὅτι
ἡ ἐπινόηση τοῦ ἀλφαβήτου ἀποδίδετο καὶ
σὲ ἄλλους «εὑρετές» ἀπὸ τοὺς ἀρχαίους
Ἕλληνες συγγραφεῖς, ὅπως στὸν Προμηθέα,
στὸν Φοίνικα (παιδαγωγὸ τοῦ ̓Αχιλλέως),
στὸν Κάδμο ἀπό τὴν Μίλητο, στὸν
Φοίνικα (υἱόν τοῦ Προνάπου καὶ τῆς Εὺὐρώπης)
(χωρίς νά ἀπαρριθμήσουμε καὶ
τοὺς εὑρετὲς τῆς
̓Ελληνικῆς Μυθολογίας).
Οἱ ἐκδοχὲς γιὰ τὴν ὀνομασία «γράμματα
φοινίκεια» ἀποδίδοντο στοὺς Φοίνικες
(ἀπὸ τὸν Κάδμο ποὺ θεωρεῖτο Φοῖνιξ), στὶς
δυνάμεις ἐγγραμμάτου φωνῆς καὶ εἰκόνος
(ὄντα φοινίκεια), στὸ χρησιμοποιούμενο
γιὰ τὴν γραφή τους μίλτο χρῶμα (φοινικοῦν
χρῶμα), στὰ χρησιμοποιούμενα φοινίκεια
πέταλα, στὸ ὅτι ὁ νοῦς φοινίσσεται
(λαμπρύνεται), στὸ χρησιμοποιούμενο ἀπὸ
τοὺς ἀντιγραφεῖς ξύλο ἀπὸ φοίνικος.
Κάθε ἀναγνώστης μπορεῖ νὰ διαβλέψει
τὴν μονομερῆ χρησιμοποίηση τῆς γνώμης
τοῦ 'Ἡροδότου, ἡ ὁποία ὁδήγησε -- λόγω
τοῦ ἀναμφισβήτητου κύρους, ἀλλὰ καὶ λόγω
μακροχρόνιων σκοτεινῶν καὶ ἀντιεπιστημονικῶν
σχεδίων --στὴν διαμόρφωση
τῆς θέσεως γιὰ τὸ θεμέλιο τοῦ πολιτισμοῦ,
τὸ ἀλφάβητο, θέσεως ποὺ ἀκόμη δυστυχῶς
συζητεῖται ἀπό ἐπίσημους φορεῖς καὶ ἔπιστήμονες
κύρους καὶ ἀναστήματος, καὶ ἔχει
περάσει καὶ διατηρεῖται στὶς ἐγκυκλοπαίδειες
(ὄχι ὅλες, εὐτυχῶς) καὶ στὰ σχολικὰ
βιβλία μας.
Τὸ πιὸ σωστὸ καί, συγχρόνως, πέρα ὡς
πέρα ἐπιστημονικό, θὰ ἦταν νὰ υἱοθετήσουμε
τὰ ἐν κατακλεῖδι σχόλια τοῦ βιβλίου
(1), στὴ νεοελληνικὴ μετάφραση: «Ὅσοι
δὲ λέγουν ὅτι τὰ γράμματα τὰ ηὖρε ὁ Σίσυφος
ἢ ὁ Παλαμήδης ἢ ὁ Φοῖνιξ ἢ ὁ Προμηθεύς,
ἤ, εἰς τοὺς Αἰγυπτίους, ὁ Θώθ, τὸν
ὁποῖον ἐρμηνεύουν "Ἑρμῆν, δὲν λέγουν
ὀρθῶς' διότι ἡ φύσις ὅταν ἐδημιούργησε
τὸν ἄνθρωπον τοῦ ἐχάρισεν αὐτὴν τὴν ἔπιτηδειότητα,
ὥστε νὰ ἀνακαλύψη τὰ γράμματα
τοῦ ἀλφαβήτου».
Β ́ ̓Αλλαγὴ κατεύθυνσης τῆς ἔρευνας
̓Απὸ τὸ ἄρθρο τοῦ καθηγητοῦ ̓ Ανδρόνικου,
πού δημοσιεύθηκε στὴν ἐφημερίδα
«Τὸ Βῆμα» (30/4/88) ὑπὸ τὸν τίτλο «ἢ
́Ελληνικὴ γραφή» διαχωρίζουμε τὰ ἀκό-