ΓΙΑΝΝΗΣ Τ. ΜΩΡΑΛΙΔΗΣῈ «ΝΔΟΕΥΡΩΠΑΤΓΚΗ) ἢ ΠΡΩΤΟΕΛΛΗΝΙΚΗ: Γλωσσολογικῶς οἱ ἑλληνικὲς λέξεις προηγοῦνται τῶν «συγγενῶν» ξένων ΙΜέρος Β ́] δ 9. Μὲ βάση ἐξάλλου καὶ ἀφετηρία τὴν ὁμαλὴ παραγωγικὴ σχέση "εἰθ-εὺς ἰθύς (Ξ εὐθύς, ἴσιος, δίκαιος: "Ομηρ.) 2 3εἶθ-εύ-γω ἰθύω (Ξ κατευθύνομαι, διευθύνομαι, ἐκτείνομαι, κατ ̓ εὐθεῖαν ὁρμῶ, ἐφορμῶ, ἐπιτίθεμαι // διακαῶς ἐπιθυμῶ, ποθῶ: πβ. ἰθὺς ἡ «εὐθεῖα ὁδός, πορεία, σπουδή», καὶ «ἰθύω: ἐπιβάλλομαι» 'Ἠσύχ.)". μποροῦμε σίγουρα καὶ μὲ ἀπόλυτη σχεδὸν βεβαιότητα νὰ προχωρήσουμε σὲ ἀνάλογες διαπιστώσεις ὕπαρξης παράλληλων μορφολογικὰ καί σημασιολογικὰ ἐξελίξεων, ποὺ διατρανώνουν καθαρὰ καὶ ἀπροκάλυπτα τὴν ἀξιοθαύμαστην ὀργάνωση καὶ λειτουργία τῆς "Ἑλληνικῆς Γλώσσας, ἀλλὰ καὶ ἐπισημαίνουν παράλληλα τὸν ὄγκο τοῦ πανδαμάτορα χρόνου ποὺ μεσολάβησε ἀνάμεσα στὶς διάφορες φάσεις τῆς ἐξελικτικῆς τους διαδικασίας’ καὶ παρέχουν συγχρόνως τὸ ἀντικειμενικὸ καὶ ἀναμφισβήτητο κριτήριο καὶ μέτρο σύγκρισης, γιὰ νὰ τονισθεῖ πολλαπλὰ καὶ αὐτόματα ἡ προτεραιότητα τοῦ Ἀθέξ-γω θείω θέω (Ξ τρέχω: πβ. θύω, θύνω, θυνέω, θείνω, θένω) ἔναντι τοῦ ἀρχ. ἰνδ. ἀμάναιξ(Ξ θέειν, ῥέειν), ---τὸ ὁποῖο, ὅπως θὰ δειχθεῖ στὴ συνέχεια, ἀποτελεῖ προφανῶς δάνειο σχηματισμὸ ἐκ τοῦ πρωτοελληνικοῦ καὶ πρωτότυπου ρήματος "εὐθεύ-γω' πβ. "εὐθ-εὺς εὐθὺς (εν. "εὐθ-εύ-ος εὐθέος). δ 10. ̓Ιχνηλατώντας λοιπὸν καὶ ἐξιχνιάζοντας τὴν ἁπώτατη καταγωγὴ τῶν εὐθὺς Ἐ εὐθεύγω θέω, ἀναγόμαστε ὑποχρεωτικὰ σ ̓ ἕναν ἀρχέγονο καὶ πρωτοσύνθετο σχηματισμό, ἀπὸ τὸν ὁποῖον κατόπιν προέκυψε κανονικὰ καὶ μὲ νομοτελειακὴν ἀναγκαιότητα μιὰ ὁλόκληρη σειρὰ παράγωγων λέξεων, ποὺ συνθέτουν ἁρμονικότατα τὸ περιεχόμενο μιᾶς πληρέστατης καὶ γόνιμης ἔτυμολογικῆς κλίμακας. Τὸ ἀρχικὸ αὐτὸ πρωτότυπο εἶναι τὸ ἐπίθετο ἴσος (αἰολ. ἴσσος ̓, ἐπικ.-ὁμηρ. ἴσος) (Ξ ἴσος, ὅμοιος / δίκαιος, λογικὸς / ὁμαλός, ἐπίπεδος) καὶ ἀποτελεῖ πιθανῶς σύνθετο σχηματισμὸ ἀπὸ τά: “Εἰς ἴς, γεν. "Εισ-ν-ὸς ἰνός, ἡ (Ξ ἰσχύς, δύναμη; πβ. «ἰναία" δύναμις» 'Ἡσύχ.) καὶ "τΓό-(σ)Εος- "σσάξος σάξος σάος (μὲ συναίρεση σῶς, καὶ ἀναλογικὰ σῶος) καὶ "σσόξος σόος (Ξ σῶος, ἀκέραιος ἀβλαβής, ὑγιής) πβ. "τΕό-(σ)εὺς "ττα-εὺς «ταῦς' μέγας, πολὺς» ̓ Ησύχ., --- σὲ ἄμεσο συσχετισμὸ μὲ τά: "ἐπ-ίσσοος ἔπισσος (πβ. ἔπισσαι, αἶ, ἰων. Ξ «ἐπιγενόμεναι τοῖς προγόνοις»' ̓ κατ. Μιλ. 363, ἔκδ. Ε. ]Δοοῦγν) καὶ “μετά-σσοος μέτασσος (πβ. μέτασσαι Ξ μέσης ἡλικίας Ὅμηρ. ι 221: «χωρὶς μὲν πρόγονοι, χωρὶς δὲ μέτασ- Ἐ Τὸ α ́ μέρος τοῦ μελετήματος αὐτοῦ τοῦ γυμνασιάρχη κ. Γιάννη Μωραλίδη εἶχε δημοσιευθῆ στὸ τεῦχος 78 τοῦ «Δαυλοῦ».