4664 «ἀραβικοὶ» ἀριθμοί, ποὺ χρησιμοποιοῦνται σήµερα διεθνῶς, προέρχονται σίγουρα ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ᾿Αράβων, ἄσχετα μὲ τὸ ἀπὸ ποῦ τυχὸν τοὺς δανείστηκαν αὐτοί, ἂν βέβαια τοὺς δανείστηκαν ἀπὸ κάποιους. Ὅπως φαίνεται καὶ στὸ ἐπισυναπτόμε- νο φύλλο ποὺ προανέφερα: Τὸ «ἀραβικὸ) ἕ- να (1) μοιάζει ἀπόλυτα μὲ τὸ ἕνα (4) τῶν ᾿Αράβων καὶ ὄχι μὲ τὸ "Ελληνικὸ σῖγμα τελικὸ (ς), ὅπως ὑποψιάζεται ὁ κ. Τάγαρης. Τὸ δύο τῶν ᾿ Αράβων (Χ) μὲ µία περι- στροφἡ κατὰ 905 πρὸς τὰ ἀριστερὰ γίνεται (15) πού, ὅπως βλέπουμε, μοιάζει μὲ τὸ δύο ποὺ ἐμεῖς χρησιμοποιοῦμε καὶ ὀνομάζουμε «ἀραβικό». Η διαδικασία αὐτὴ τῆς περι- στροφῆς ἢ καί, μερικὲς φορές, τῆς πλή- ρους ἀντιστροφῆς συναντιέται στὴν ἔξελι- κτικὴ πορεία πολλῶν γραμμάτων καὶ εἶναι, φυσικά, γνωστὴ στοὺς εἰδικούς. ᾿Οφείλε- ται, ἴσως, στὴν ἀλλαγὴ στάσεως αὐτοῦ ποὺ γράφει ἀπέναντι στὸ γραφτό του, ὅταν ἀπὸ τὴν πλάκα ἢ τὸ τοίχωμα τῆς σπηλιᾶς πέ- ρασε στὸν πάπυρο ἢ στὸ χαρτί, ἀλλὰ μπο- ρεῖ καὶ νὰ ὀφείλεται σὲ προσπάθεια κρυ- πτογραφήσεως ἢ σὲ ἄλλους λόγους, ποὺ σεῖς θὰ ξέρετε καλύτερα. Παράδειγμα πρό- ἐχειρο τὸ Υ, ποὺ συμβόλιζε τὸν ταῦρο καὶ ἐ- ξελίχθηκε μετὰ ἀπὸ ἀναστροφὴ σὲ Αλφα (Α)) Τὸ τρία τῶν ᾿Αράβων πάλι (Υ’), τὸ ὁ- ποῖο καθόλου δὲν θυμίζει ᾿Ελληνικὸ «μ» (κατὰ τὴν γνώμη µου τουλάχιστον), ἂν πε- ριστραφεῖ, γίνεται (3.). ἼΑν, στὴ συνέχεια, ἀπαλειφθεῖ ἡ οὐρά, τότε δίνει τρία, τὸ «ᾱ- ραβικὸ» (3). Τὸ τέσσερα τῶν ᾿Αράβων (4.) ἔχει δύο μικρὲς κοιλότητες πρὸς τὰ δεξιά, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡμικυκλικὲς ὅπως τὸ «ε». Αν σ᾽ αὐὖ- τό ἐκφυλιστεῖ ἡ κάτω ἀπόληξη (οὐρά), τότε θὰ παραδεχθοῦμε ὅτι μοιάζει σὰν πρόγονος τοῦ «ἀραβικοῦ» τέσσερα( 7). Τὸ πέντε τῶν ᾿ Αράβων (9) καὶ «άραβι- κὀ» πέντε (5) φαίνονται νὰ ἔχουν κάποια μορφικὴ συγγένεια, ἀλλὰ δὲν μπορῶ νὰ βρῶ τὴν ἐξελικτικὴ διαδικασία τῆς µετα- τροπῆς. ᾿Αν σὲ παλιότερες γραφές του εἶχε κάποιο µίσχο ἐπάνω ἀπὸ τὸ ἀπιοειδές (καὶ ὄχι στρογγυλὸ σὰν τὸ ὄμικρον, ὅπως τὸ βλέπει ὁ κ. Τάγαρης) σχῆμα του, τότε θὰ ἐ- ξηγεῖτο εὐκολότερα ἡ μετατροπή του. ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ Τὸ ἕξη τῶν ᾿Αράβων (Ω) μὲ µία ὅμοια μὲ τὰ προηγούμενα περιστροφὴ γίνεται (ὦ καὶ μὲ ἐκφυλισμὸ τῆς οὐρᾶς του δίνει εὔκολα τὸν πρόγονο τοῦ «ἀραβικοῦ» ἕξη (6). Παρόμοια τὸ ἑπτὰ τῶν ᾿ Αράβων (ν”) γίνεται, περιστρεφόμενο, 7 καὶ μοιάζει μὲ τὸ δικό µας «ἀραβικὸ» ἑπτὰ (7). Η ἐξέλιξη τοῦ ὀκτώ δὲν εἶναι φανερή. Δὲν πρέπει, νο- µίζω, νὰ μᾶς παρασύρει ἡ ὁμοιότητά του μέ τὸ κεφαλαῖο 'Ἑλληνικὸ Λάμδα (Λ), διότι τότε θὰ εἴχαμε δανεισμὸ ἄλλοτε πεζῶν καὶ ἄλλοτε κεφαλαίων γραμμάτων, οὔτε ἀρκεῖ ἡ σύμπτωση ἑνὸς στοιχείου, ἑκατέρωθεν, γιὰ νὰ πείσει γιὰ τὴν ἀλληλεπίδραση. Τὸ ἔννέα συμπίπτει, σχεδόν, καὶ στὶς δύο πε- ριπτώσεις. Λέω σχεδόν, γιατὶ τὸ τῶν ᾿Αρά- βων ἔχει μία ἐλαφρὰ κλίση (9) ἔναντι τοῦ «ἀραβικοῦ», ποὺ εἶναι ὄρθιο. ᾿Εκεῖνο ποὺ πείθει περισσότερο γιὰ τὴν συγγένεια τῶν ἀριθμῶν τῶν ᾿Αράβων καὶ τῶν «ἀραβικῶν» καί, ἐπὶ πλέον, ἐξηγεῖ τὴν διεθνῆ προτίμηση σ᾽ αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς (ἐκτὸς βέβαια ἀπὸ τὴν ὀνομασία, ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι τυχαία ἢ ψεύτικη) εἶναι ὅτι οἱ ἼΑραβες εἶχαν ἐπινοήσει τὸν τρόπο ὦ- στε ἡ περιοδικότητα τῶν συμβόλων τους νὰ συμπίπτει μὲ τὴν περιοδικότητα τοῦ τρό- που μετρήσεως, ποὺ ἦταν ὁ δεκαδικός. ᾿Α- πλούστερα, οἱ ”΄Αραβες σχημάτιζαν ὅλους τοὺς ἀριθμοὺς χρησιμοποιώντας δέκα σύμ- βολα ἀριθμητικά. ᾿Απὸ τὴν ἄλλη μεριὰ καὶ τὸ σύστημα ἀριθμήσεως εἶχε σὰν βάση τὸ δέκα (κάθε δεκάδα ἔχει δέκα μονάδες, κάθε ἑκατοντάδα δέκα δεκάδες, κάθε χιλιάδα δέ- κα ἑκατοντάδες κ.ο.κ.). ᾿Αντίθετα οἱ “Ελ- ληνες χρησιμοποιοῦσαν τὰ εἰκοσιτέσσερα γράμματα καί, ἐπειδὴ δὲν τοὺς ἔφθαναν, πρόσθεσαν καὶ τὸ «στ» καὶ τὸ σαμπῖ κ.λ.π. Οἱ Λατῖνοι εἶχαν πολυπλοκώτερο τρόπο παραστάσεως τῶν ἀριθμῶν, ἀφοῦ εἶχαν μο- νοψήφιους ἀριθμοὺς πολλαπλῶν ψηφίων, ὅ- πως τὸ ὀκτὼ (ΝΤ) καὶ μποροῦσαν νὰ γί- νουν συγχύσεις μὲ τὴν τοποθέτηση τῶν ψηφίων ὅπως τὸ ἐννέα (ΙΧ) καὶ τὸ ἕνδεκα (ΧΡ). Τὰ προβλήματα αὐτὰ ἄρχισαν κάποια στιγμὴ νὰ γίνονται δυσκολώτερα, ὅταν χρειαζόταν ὅλο καὶ μεγαλύτεροι ἀριθμοὶ γιὰ τὴν ἀπόδοση τῶν μεγεθῶν ἢ τὴν ἀπεικό- νιση τῶν δραστηριοτήτων. Αὐτὰ εἶχα, σὰν συμβολὴ στὴν ἀνεύρε-