ΗΛΙΑΣ ΔΛ. ΓΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ Ἢ «ἀποκρυπτογράφηση») τῶν ἑλληνικῶν φωνηέντων ΟΙ ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΣΗΜΑΣΙΕΣ ΤΩΝΑ. Ε.Ο Στὸ προηγούμενο ἄρθρο («Δαυλός») τ. 82, σ. 4615) ἀναφέρθηκα γενικῶς στὸ περὶ τῶν φωνηέντων θέµα, καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων ἔλεγα, ὅτι τὴν «προσωδία) ἴσως κατὰ τὴν πρώτη περίοδο τῆς ὀνοματοποιίας τῶν μικρῶν ἀρχεγόνων λέξεων («μορφημάτων») ἦταν σὲ θέση νὰ διακρίνη καὶ ἑρμηνεύη ὁ κάτοικος τοῦ ἕλληνι- κοῦ χώρου. Δὲν θὰ ἦταν ὅμως δυνατὸν τοῦτο νὰ συνεχισθῆ ὅταν ἄρχισε ὁ σχη- ματισμὸς συνθέτων λέξεων, τῶν ὁποίων ἡ «ἀναγνώριση» δὲν γίνεται ἐκ μόνης τῆς προσωδίας. Καὶ ἄλλος ἐπίσης λόγος ἔκανε δύσκολη τὴν ἀναγνώριση αὐτή, καὶ αὐτὸς ἔχει σηµειωθῆ ὑπὸ τῶν γραμματικῶν. 'Ὑπῆρξαν πολλὲς μεταβολὲς στὴν χρήση τοῦ ἑνὸς ἢ ἄλλου φωνήεντος κατὰ τὴν ἐκφορὰ τῆς ἴδιας λέξεως, π.χ. Α ἀντὶ Ο ἢ Α ἀντὶ Ε ἢ Η κ.λπ. Αὐτὲς οἱ µετα- βολὲς φωνηέντων, ἀλλὰ καὶ συμφώνων, ἔγιναν τὸ σημεῖο ἀναφορᾶς τῶν ἰδιωμά- των, τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν, γιὰ κάποιους ἀρχικοὺς λόγους, καὶ ἔπλασαν ἀκόμη καὶ ἐντελῶς διαφορετικὲς λέξεις στὸν εὐρύτερο ἑλληνικὸ χῶρο ἐμποδίζοντας τὴν «κοινὴ ἀκουστικὴ ἀναγνώριση». 'Η πορεία ἐκ τῆς «ἐλλοπικῆς στὴν «κυκλωπι- κἠ» τῶν κτηνοτρόφων καὶ ἀργότερα ἡ ἀνόπτυξή της ἐντός τῶν «Μουσείων» (γιὰ νὰ φθάσουμε στὴ διαµόρφωση, διὰ τοῦ γραπτοῦ λόγου, κάποιας γλώσσας «κοι- νῆς», ἡ ὁποία καὶ ὀνομάσθηκε «ἑλληνική») κατορθώθηκε, ὅπως τόνισα, α) διὰ νέ- ων λέξεων ποὺ σήµαιναν πράγματα ποὺ ἐστεροῦντο ὀνομάτων (διπλασιολογία). β) διὰ τῆς ἁπλουστεύσεως τῶν παραστάσεων τῆς «γραφῆς τῶν πραγμάτων» διὰ νέας γραφῆς (εἰκονολογία) καὶ γ) διὰ τῆς λεκτικῆς διατυπώσεως, συστηµατικώ- τερα, τῆς ἀθροιστικῆς γνώσεως τῶν χιλιετιῶν σὲ ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ἀν- θρώπινης ὁδραστηριότητος (γνωμολογία), ὥστε νὰ διαδοθοῦν οἱ γνώσεις αὐτὲς καὶ βοηθήσουν τὴν ἀνθρώπινη ζωὴ σὲ ὅλο τὸν πλανήτη. Αὐτὴ τὴν προσπάθεια ἦλθε νὰ καλύψη ἡ ἁπλουστευμένη γραφὴ καὶ ἡ ὀρθογραφία. Λέγω δὲ ἡ ὀρ- θογραφία. ὑπονοῶντας τὴ σειρὰ τῶν φωνημάτων (γραμμάτων ἐν προκειμένῳ) ποὺ περιέκλειαν, καὶ ὡς εἰκόνα καὶ ὡς «προσωδία», τὸ ἐπιθυμητὸ περιεχόµενο τοῦ σημείου (λέξεως). 'Ο ἰσχυρισμὸς ἑπομένως ὅτι καὶ ἡ γραφὴ εἶναι κάτι τὸ συµβα- τικό, ὅπως τονίζει ὁ καθηγητὴς κ. Γ. Μπαμπινιώτης (βλ. «Δαυλὸν» τ. 82), δὲν εἷ- ναι ἀληθής, καὶ μάλιστα ἡ μὴ συµμβατικότητα τῆς γραφῆς εἶναι ἰσχυρότερη καὶ αὐτοῦ ἀκόμη τοῦ «φωνητικοῦ ἰνδάλματος». Διότι ἡ μὲν εἰκόνα, ἂν ὑποθέσουμε ὅ- τι ἡ «γραφὴ» τοῦ σημείου στὰ πανάρχαια χρόνια ἦταν τὸ ἴδιο τὸ σχέδιο τοῦ ἄνευ ὀνόματος ἀκόμη πράγματος, ἦταν σταθερἡ καὶ ἀμέσως ἀντιληπτὴ ἀπὸ ὅλους, ἐ- νῶ ὁ ἦχος (προσωδία) καὶ τὸ περιεχόµενο τοῦ σημείου (λέξεως) ἐπλάθετο διαρ- κῶς, ὅπως στὸ παράδειγμα «δένδρο», ἔννοια ποὺ ἴσως παλαιότερα ἀπεδίδετο μὲ