ΣΙ Τ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΤΟΣ Τὸ «θεῖον» στὴν νεοελληνικὴ λογοτεχνία (1Τ): Πῶς ἀντιδρᾶ ἡ νεοελληνικὴἡ ποίησις στὴν ἰδέα τοῦ «θείου» --«θειότητα, ὑπεροχήν, ἀνυπερβλησίαν, Διάχυτον Πνεῦμα Δὲν εἶναι τὰ λόγια τοῦ ποιητοῦ (ψεύστου κατὰ κανόνα!) ποὺ ἐνδιαφέρουν μὰ ἡ πολιτεία του --- ὄχι τὸ «τὶ λέγει» μὰ τὸ τὸ «πῶς πράττει», ὁ βίος του. “Ὑπ᾽ αὐτὸ τὸ πρῖσμα βλέπουμε πώς ὁ ποιητικὸς λόγος στερεῖται σοβαρότητος, ἐγκυρότητος, βαρύτητος, ἄν δὲν ἐκθέτει-φανερώνει (ἱστορεῖ ἐντέχνως) τὴ συνισταµένην κοσµο- θεωρίας-πολιτείας τοῦ ποιητοῦ ---ἡ τελευταία (πολιτεία), λειτουργοῦσα ὡς λυδία λίθος τῆς ἀξιοπιστίας του, τὸν ἀξιολογεῖ (ὡς) πρότυπον... “Οτι πλέον δὲν εἶναι τὰ «ὑποκειμενικὰ συναισθήματά» του (ποιητοῦ -σχεδὸν πάντα «διευθετημένα») ποὺ ἐνδιαφέρουν' οὔτε βέβαια οἱ τελείως παροδικὲς-περιστασιακὲς «ἐξάρσεις) του ἤ οἱ κηρυγματικὲς δασκαλίστικες ἠθικολογίες του -σχεδὸν πάντα θετές͵ ὑ- πόβλητες, σκοποθηρικές, ἀνειλικρινεῖς, ὑποκριτικές, δόλιες.. "Ο σημερινὸς ποιητὴς εἶναι περιφρονητέος, ἀμελητέος, ἄν οἱ «συλλήψεις» καὶ ὁ συνειδητός βίος του δὲν ἀφοροῦν θετικὰ στὴ συγκρότησιν προτύπου ἀρετῆς. [᾿Αρετὴ Ξ «ἡ κατὰ λόγον ἐμμονὴ καί ἡ σύντονη δράσις εἰς σύμπτωσιν μὲ τὸ πνεῦ- μα καὶ τὶς διαστάσεις» -ἡ ἱλαρή., ἄκαμπτη κι ἁδιάλειπτη προσπάθεια αὐτοακε- ραίωσης, τὸ δικαίωμά µου νὰ μὴ μοῦ λείπει τίποτε καὶ ἡ ὑποχρέωσί µου νὰ μὴ μὴ μοῦ περισσεύει τίποτε]] ᾿Ανάγκη λοιπόν, φθάνοντας πιὰ στὴν σύγκρισι κειμένων, νὰ σημειώσουμε πώς προέχει νὰ διασφαλισθεῖ τελείως οὐδέτερη ἡ ματιὰ τοῦ ἀναγνώστου, ἤτοι ν᾿ ἀπομονωθεῖ ἡ τυχὸν ἄμεση ἤ ἔμμεση ἐπηρεαστικότης. Ποὺ θὰ εἰπεῖ, τόσον ἡ ἔ- ξωθεν ἀναφορὰ- δεῖξις τυχὸν ἁπλοϊκότητας-σκοτεινότητας-ὑστέρησης ὅσον καὶ ἡ ἔσωθεν «διακριτικὴ» ὑποδήλωσις εὐλάβειας, θεοσέβειας - οἱ γλυκερὲς ἀναφο- ρὲς δουλικότητας! Πολὺ περισσότερον ποὺ γνωρίζουμε πολὺ καλά, πώς ἀκόμα καὶ τὸ πιὸ σεµνό.... προγεφύρωμα στοὺς κόλπους τοῦ «Οὐρανίου Πατρὸς» κατὰ κανόνα ἐξαργυρώνεται (ἀπὸ μακροῦ λεπτομερῶς σχεδιασθεῖσα-ὑπολογισθεῖσα...) καταγήινη ἐξουσιαστικὴ δυνατότης! Ὃ γράφων, ἐκτιθέμενος, μὲ «Τὸ Δάσος» θὰ ἐκθέσει ἐναργῶς τὴ δική του θέ- σιν ἔναντι τοῦ θείου ὄχι καυχηµατίας καὶ πολυρρήµων. Αἰδήμων καὶ ταπεινὸς θὰ προσέλθει στὴν ἐξαγόρευσι, στὸν ξαγοράρην ἀναγνώστην, μὲ δέος καὶ σεβα- σμὸν περνώντας του ὄχι τὴν ἀμφιβολίαν πνεύματος πού ἀνάγεται μὰ τὴν βεβαιό- τητα σύνθλιψης μιᾶς συνείδησης ποὺ αἴρει ἀνέλπιδη, ἀβοήθητη, μόνη τὸ ὑπαρξιακό της πρόβλημα! Ὃ σεπτὸς ἀναγνώστης, ἄν θέλει, ἄς ἰδεῖ μόνος, ἀνεπηρέαστος τὸ χάος µετα- ἘΠ Η πρώτη συνέχεια δημοσιεύθηκε στὸ τεῦχος 82 τοῦ «Δ».