ΚΟΒΕΕΚΤ ΝΕΙΟΗΤΑΕ «Ὑποκειμενικὴ πραγματικότης»... Μία ἀπὸ τὶς λίγες μόνιμες ἐπιφυλάξεις μου σχετικὰ μὲ τὴν πραγματικότητα εἶναι, ὅτι δὲν μπορεῖς νὰ εἶσαι βέβαιος ὅτι αὐτὴ βρίσκεται πράγματι κάπου. Μπορεῖ νὰ βλέπεις τὸ δένδρο ἔξω ἀπὸ τὸ παράθυρό σου καὶ νὰ αἰσθάνεσαι βέβαιος ὅτι ἐκτείνεται σὲ τρεῖς διαστάσεις, ἀλλὰ δὲν μπορεῖς νὰ ἰσχυριστεῖς μὲ ἀπόλυτη βεβαιότητα ὅτι ἔτσι εἶναι. Τὸ μόνο ποὺ μπορεῖς νὰ εἰπεῖς εἶναι, ὅτι σωμάτια φωτὸς ποὺ ἐπικάθηνται στὴν ἐπιφάνεια τῶν ματιῶν σου σχηματίζουν δύο δισδιάστατα σχέδια, τὰ ὁποῖα δίνουν μαζὶ τὴν εἰκόνα ἑνὸς δένδρου. Καὶ τὸ ἴδιο συμβαίνει μὲ τὴν ἀφή, τὴ γεύση, τὴν ᾱκοή, τὴν ὄσφρηση: ἡ μόνη πληροφορία σχετικὰ μὲ τὴν τρισδιάστατη πραγματικότητα, στὴν ὁποία ἔχουμε ἄμεση πρόσβαση, εἶναι μία σειρὰ ἀπὸ δισδιαστάτους χάρτες ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας διαφόρων ὀργάνων. Χάρτες ἐπάνω στὸ δέρμα μας, χάρτες ἔπάνω στὸ αἰσθητήριο τῆς γεύσεως, χάρτες μέσα στὰ αὐτιά μας, χάρτες στὴν μύτη μας. Μεταξὺ τῶν ἀποδείξεων, ὅτι αὐτοὶ οἱ χάρτες πράγματι ἀναπαριστοῦν τὴν πραγματικότητα, εἶναι ἡ ἐκτεταμένη συμφωνία μεταξύ των. ̓Αν προχωρήσεις ἀπρόσεκτα πρὸς κάτι, ποὺ οἱ χάρτες στοὺς βολβοὺς τῶν ὀφθαλμῶν σου ἐπιμένουν ὅτι εἶναι τοῖχος ἀπὸ τοῦβλα, ὁ χάρτης στὴν ἄκρη τῆς μύτης σου σύντομα θὰ ἐνισχύσει αὐτὴ τὴν πληροφορία. Αν φᾶς κάτι ποὺ φαίνεται σὰν ὠμὸ αὐγό, χάρτες μέσα στὴν μύτη σου, στὸ γευστικὸ ὄργανό σου, στὸ λάρυγγά σου θὰ ἐπιβεβαιώσουν αὐτὴν τὴν ἐκτίμηση. Ἔτσι, ἂν ἡ φυσικὴ πραγματικότης δὲν ὑπάρχει πράγματι ἐκεῖ, θὰ πρέπει νὰ ὑποθέσουμε ὅτι κάποιος προσπαθεῖ ἐπίμονα νὰ δημιουργήσει τὴν ἐντύπωση, ὅτι καταιγίζει τὶς αἰσθήσεις μας μὲ πολύπλοκα συντονισμένες πληροφορίες ἐπὶ συνεχοῦς βάσεως. Ἐν τούτοις, ἂν θέλουμε νὰ εἴμεθα ἀπόλυτοι, δὲν μποροῦμε νὰ ἀποκλείσουμε τὴν πιθανότητα ὅτι ἔτσι εἶναι - - ὅτι τὰ πάντα (περιλαμβανομένου καὶ τοῦ σώματός μας, ὅπὼς τὸ βλέπουμε) εἶναι μία τέλεια σχεδιασμένη καὶ ἐκτελεσμένη πλάνη καὶ ὅτι ὅλοι δὲν εἵμαστε παρὰ ἐγκέφαλοι (ἢ κάποιο ἄλλο σκεπτόμενο ὄργανο) καθήμενοι σὲ θέση, ποὺ νὰ παρέχει εὐκολία ἐλέγχου μέσω μιᾶς ἄκρως πολύπλοκης τεχνολογίας παιγνιδιῶν «βίντεο». Θὰ ἐπιθυμοῦσα νὰ καυχηθῶ γιὰ τὴν παρατήρηση αὐτή, ἀλλὰ ὁ Καρτέσιος εἶπε πρὶν ἀπὸ τρισήμισυ αἰῶνες κάτι ποὺ μοιάζει σημαντικὰ μὲ αὐτήν. 'Ο Καρτέσιος, ἕνας ἐκ φύσεως ἀμφισβητίας, προσπαθοῦσε νὰ ἀποφασίσει, ἂν μποροῦμε νὰ γνωρίζουμε κάτι μὲ ἀπόλυτη βεβαιότητα. Στὸ κάτωκάτω τὸ μόνο ποὺ ἤξερε, ἦταν ὅτι ἡ ζωή του ἦταν πράγματι ἕνα ὄνειρο ποὺ τοῦ ἐστάλη ἀπὸ κάποιον μεγάλο ἀπατεῶνα. ̓Ἑνῶ συλλογιζόταν ἐπάνω στὴν ἄποψη αὐτή, τοῦ ἦλθε μία ἰδέα: ἂν ἡ πραγματικότης τοῦ φαίνεται συζητήσιμη, τότε θὰ πρέπει νὰ ὑπάρχει καὶ κάποιος ἄλλος στὸν ὁποῖο ἡ πραγματικότης φαίνεται συζητήσιμη. Ἐν ὀλίγοις: σκέπτομαι, ἄρα ὑπάρχω, “οορίίο, ΕΓΡΟ 5}Π1| ̓". Ὃ Καρτέσιος φαίνεται ὅτι βρῆκε τὸ ἀπαύγασμα αὐτῆς τῆς ἔρευνας --- αὐτὴ τὴν ἀτράνταχτη ἐπιβεβαίωση τῆς ὑπάρξεώς του --- πολὺ ἱκανοποιητική. Προσωπικὰ βρίσκω τὴν ὅλη γραμμὴ τῆς σκέψεώς του διασκεδαστική, ἀλλὰ γιὰ διαφορετικοὺς λόγους. "Οχι γιατὶ τώρα συνειδητοποιῶ ὅτι ὑπάρχω (ὑποπτευόμουν ἐντόνως, ὅτι ἔτσι εἷναι, πολὺ πρὶν ἀσχοληθῶ μὲ τὴν ἐργασία τοῦ Καρτεσίου), ἀλλὰ γιατὶ σκέπτομαι, ὅτι, ἂν ὑπάρχει ἕνας μεγάλος ἀπατεῶνας, τότε πιθανῶς ὑπάρχει καὶ ἕνας μεγάλος «πίνα- ἘΠ ἪὋ κ, Κοῦετι Νντίρῃι εἶναι ἀρχισυντάκτης τοῦ ἐπιστημονικοῦ περιοδικοῦ “Ἴδε δοίεπος ̓", ὀργάνου τῆς Διεθνοῦς ̓Ακαδημίας ̓Επιστημῶν τῆς Νέας ̓Υόρκης. Τὸ πρῶτο του βιβλίο, μία σειρὰ δοκιμίων καὶ συντόμων βιογραφιῶν ἐπιστημόνων, θὰ δημοσιευθεῖ αὐτὸ τὸν μῆνα στὴ Νέα 'Ὑὁρκη.