ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
86ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1989
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η αποκωδικοποίηση των γραμμάτων Φ, Π, Κ — ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ, ΗΛΙΑΣ
Κείμενο φύλλου
ΠΔΙΑΣ ΔΛ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ
«Φῖ»., «ΠΠ» καὶ «Κάππα»
Ἡ «ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ» ΤΩΝ ΣΗΜΑΣΙΩΝ ΤΟΥΣ
Τὸ φάσμα τῶν σημασιῶν τοῦ «ὦ»
Ι. Καὶ οἱ ἄνθρωποι (θεοὶ) πάνω στὰ ἐκτεταμένα βουνὰ τοῦ ἑλληνικοῦ χώρου
(οὔρεα μακρὰ) ζοῦσαν κοντὰ στὶς πηγὲς τῶν νερῶν ποὺ ἀνάβλυζαν μέσα ἀπ ̓ τοὺς
βράχους (αὐλούς). ̓Εκεῖ γεννοῦσαν, στὶς σπηλιὲς (ναούς), τοὺς νέους ἀνθρώπους
ποὺ μεγάλωναν χάρις στὸν ζωογόνο ἥλιο (φάος ἠελίοιο) καὶ τὴν φλόγα τῆς ἕστίας
τοῦ οἴκου τους. Αὐτὴ τοὺς προστάτευε, διέτρεφε, θέρμαινε καὶ μεγάλωνε τὰ
παιδιά τους (νήπια), ὅπως ὁ ἥλιος τὰ δένδρα καὶ τὰ φυτὰ τῆς γῆς.
κανα μιὰ μικρὴ λογοτεχνικἡ εἰσαγωγὴ στὸ σπουδαῖο αὐτὸ σύμβολο-γράμμα
τοῦ ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου, γιὰ νὰ δώσω τὰ πρῶτα ἐρεθίσματα στὸν ἀναγνώστη,
ἐπὶ τῆς μεγάλης βασικῆς του σημασίας, ἀπ ̓ ὅπου καὶ ξεκινᾶ ἡ ἔρευνα τοῦ
συμφώνου «Φ». Ας ἐπιστρέψουμε ὅμως στὴν ἐξέταση τοῦ «Φ». Στὸν Πλατωνικὸ
καὶ πάλι διάλογο «Κρατύλος». Λέγει: «ὥσπερ γε δια τοῦ ““Φεῖ ̓ ̓ καὶ τοῦ “Ψεῖ ̓ καὶ
τοῦ “ΣΙγμα ̓ ̓ καὶ τοῦ 'Ζῆτα”, ὅτι πνευματώδη τὰ γράμματα, πάντα τὰ τοιαῦτα
μεμίμηται αὐτοῖς ὀνομάζων, οἷον τὸ “ψυχρὸν”' καὶ τὸ “ζέον ̓ ̓ καὶ τὸ “σείεσθαι”
καὶ ὅλως σεισμόν. Καὶ ὅταν που τὸ φυσῶδες μιμῆται, πανταχοῦ ἐνταῦθα ὡς τὸ
πολὺ τὰ τοιαῦτα γράμματα ἐπιφέρειν φαίνεται ὁ τὰ ὀνόματα τιθέμενος.» (427α).
[Ὅπως ἀκριβῶς βέβαια μὲ τὸ «Φ» καὶ μὲ τὸ «Ψ» καὶ μὲ τὸ «Σ» καὶ μὲ τὸ «Ζ», ἐπειδὴ
τὰ γράμματα αὐτὰ παράγονται διὰ τοῦ φυσήματος ποὺ προκαλεῖ ὁ ἄνθρωπος,
ἔχει μιμηθῆ καὶ ὀνομάζει μ ̓ αὐτὰ (τὰ γράμματα) ὅλα τὰ πράγματα ποὺ ἔχουν
παρόμοια ἰδιότητα, ὅπως π.χ. τὸ «ψυχρὸν» καὶ τὸ «ζέον» καὶ τὸ «σείεσθαι» καὶ
γενικὰ τὸ σεισμό. Κι ̓ ὅταν πάλι μιμῆται τὸ φύσημα, πανταχοῦ ἐδῶ, ὡς ἐπὶ τὸ
πλεῖστον, τὰ γράμματα αὐτὰ φαίνεται, ὅτι χρησιμοποίησε ὁ ὀνοματοθέτης].
2. Κατὰ τὸ Λεξικὸν τῶν Η. Τ1άάεΙ]-Ε. δοοίί, «Τὸ σύμφωνον “Φ” προέκυψεν
ἐκ τοῦ χειλοφώνου Π μετά τοῦ δασέος πνεύματος [ἢ ἐπὶ τῆς σημασίας αὐτῆς ἔχω
δώσει σχετικὴ ἑρμηνεία] ἀκολουθοῦντος: καὶ πρὶν ἢ ἐπινοηθῇ τὸ νῦν γράμμα ἐγράφετο
ΠΗ͂ (Συλλογὴ ̓Επιγραφῶν 33)».
Μεταβολὲς τοῦ «Φ» στὶς ἑλληνικὲς διαλέκτους ἀναφέρονται οἱ ἑξῆς: Στὴν
Δωρική, Αἰολικὴ καὶ ̓Ιωνικὴ τὸ δασὺ (Η) πολλὲς φορὲς ἀπεβάλλετο καὶ τὸ ᾧ ἐγίνετο
Π ὅπως στὶς λέξεις ἀσφάραγος-ἀσπάραγος (φάρυγξ) ( ̓1λ. Χ 328), σφόγγος-σπόγγος
(σφουγγάρι), σφυρὰς-σπυρὰς (ἡ κόπρος τῶν αἰγοπροβάτων) κ.λ.π. Ἔπίσης
τὸ «ᾧ» κεῖται ἐνίοτε ἀντὶ τοῦ Θ, ὅπως π.χ. φλάω ἀντὶ θλάω ἢ φλίβω ἀντὶ
θλίβω. Στὴν "Ἑλληνικὴ τέλος γλῶσσα τῶν Μακεδόνων τὸ Φ ἐνίοτε μεταβάλλεται
σὲ Β, π.χ. Βίλιππος ἀντὶ Φίλιππος ἢ Βρύγες ἀντὶ Φρύγες. Γενικῶς καὶ ἐπὶ τοῦ
«Φ» ὁδηγούμεθα νὰ προσέξουμε τὸ σύμφωνο «Π», τὸ «Θ» καὶ τὸ «Β», προκειμένου
νὰ συμπεράνουμε τὶς βασικὲς σημασίες ποὺ ἐκφράζει τὸ γράμμα (σύμφωνο)
αὐτό.