ΠΔΙΑΣ ΔΛ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ «Φῖ»., «ΠΠ» καὶ «Κάππα» Ἡ «ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ» ΤΩΝ ΣΗΜΑΣΙΩΝ ΤΟΥΣ Τὸ φάσμα τῶν σημασιῶν τοῦ «ὦ» Ι. Καὶ οἱ ἄνθρωποι (θεοὶ) πάνω στὰ ἐκτεταμένα βουνὰ τοῦ ἑλληνικοῦ χώρου (οὔρεα μακρὰ) ζοῦσαν κοντὰ στὶς πηγὲς τῶν νερῶν ποὺ ἀνάβλυζαν µέσα ἀπ᾿ τοὺς βράχους (αὐλούς). ᾿Εκεῖ γεννοῦσαν, στὶς σπηλιὲς (ναούς), τοὺς νέους ἀνθρώπους ποὺ µεγάλωναν χάρις στὸν ζωογόνο ἥλιο (φάος ἠελίοιο) καὶ τὴν φλόγα τῆς ἕ- στίας τοῦ οἴκου τους. Αὐτὴ τοὺς προστάτευε, διέτρεφε, θέρµαινε καὶ μεγάλωνε τὰ παιδιά τους (νήπια), ὅπως ὁ ἥλιος τὰ δένδρα καὶ τὰ φυτὰ τῆς γῆς. κανα μιὰ μικρὴ λογοτεχνικἡ εἰσαγωγὴ στὸ σπουδαῖο αὐτὸ σύμβολο-γράμ- μα τοῦ ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου, γιὰ νὰ δώσω τὰ πρῶτα ἐρεθίσματα στὸν ἀναγνώ- στη, ἐπὶ τῆς μεγάλης βασικῆς του σημασίας, ἀπ᾿ ὅπου καὶ ξεκινᾶ ἡ ἔρευνα τοῦ συμφώνου «Φ». Ας ἐπιστρέψουμε ὅμως στὴν ἐξέταση τοῦ «Φ». Στὸν Πλατωνικὸ καὶ πάλι διάλογο «Κρατύλος». Λέγει: «ὥσπερ γε δια τοῦ ““Φεῖ᾽᾽ καὶ τοῦ “Ψεῖ᾽ καὶ τοῦ “ΣΙγμα᾽᾽ καὶ τοῦ 'Ζῆτα”, ὅτι πνευματώδη τὰ γράμματα, πάντα τὰ τοιαῦτα μεμίμηται αὐτοῖς ὀνομάζων, οἷον τὸ “ψυχρὸν”' καὶ τὸ “ζέον᾽᾽ καὶ τὸ “σείεσθαι” καὶ ὅλως σεισμόν. Καὶ ὅταν που τὸ φυσῶδες μιμῆται, πανταχοῦ ἐνταῦθα ὡς τὸ πολὺ τὰ τοιαῦτα γράμματα ἐπιφέρειν φαίνεται ὁ τὰ ὀνόματα τιθέμενος.» (427α). [Ὅπως ἀκριβῶς βέβαια μὲ τὸ «Φ» καὶ μὲ τὸ «Ψ» καὶ μὲ τὸ «Σ» καὶ μὲ τὸ «Ζ», ἐ- πειδὴ τὰ γράμματα αὐτὰ παράγονται διὰ τοῦ φυσήματος ποὺ προκαλεῖ ὁ ἄνθρω- πος, ἔχει μιμηθῆ καὶ ὀνομάζει μ᾽ αὐτὰ (τὰ γράμματα) ὅλα τὰ πράγματα ποὺ ἔχουν παρόμοια ἰδιότητα, ὅπως π.χ. τὸ «ψυχρὸν» καὶ τὸ «ζέον» καὶ τὸ «σείεσθαι» καὶ γενικὰ τὸ σεισμό. Κι᾿ ὅταν πάλι μιμῆται τὸ φύσημα, πανταχοῦ ἐδῶ, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, τὰ γράμματα αὐτὰ φαίνεται, ὅτι χρησιμοποίησε ὁ ὀνοματοθέτης]. 2. Κατὰ τὸ Λεξικὸν τῶν Η. Τ1άάεΙ]-Ε. δοοίί, «Τὸ σύμφωνον “Φ” προέκυψεν ἐκ τοῦ χειλοφώνου Π μετά τοῦ δασέος πνεύματος [ἢ ἐπὶ τῆς σημασίας αὐτῆς ἔχω δώσει σχετικὴ ἑρμηνεία] ἀκολουθοῦντος: καὶ πρὶν ἢ ἐπινοηθῇ τὸ νῦν γράμμα ἐ- γράφετο ΠΗ͂ (Συλλογὴ ᾿Επιγραφῶν 33)». Μεταβολὲς τοῦ «Φ» στὶς ἑλληνικὲς διαλέκτους ἀναφέρονται οἱ ἑξῆς: Στὴν Δωρική, Αἰολικὴ καὶ ᾿Ιωνικὴ τὸ δασὺ (Η) πολλὲς φορὲς ἀπεβάλλετο καὶ τὸ ᾧ ἐ- γίνετο Π ὅπως στὶς λέξεις ἀσφάραγος-ἀσπάραγος (φάρυγξ) (᾽1λ. Χ 328), σφόγγος- -σπόγγος (σφουγγάρι), σφυρὰς-σπυρὰς (ἡ κόπρος τῶν αἰγοπροβάτων) κ.λ.π. Ἔ- πίσης τὸ «ᾧ» κεῖται ἐνίοτε ἀντὶ τοῦ Θ, ὅπως π.χ. φλάω ἀντὶ θλάω ἢ φλίβω ἀντὶ θλίβω. Στὴν "Ἑλληνικὴ τέλος γλῶσσα τῶν Μακεδόνων τὸ Φ ἐνίοτε μεταβάλλε- ται σὲ Β, π.χ. Βίλιππος ἀντὶ Φίλιππος ἢ Βρύγες ἀντὶ Φρύγες. Γενικῶς καὶ ἐπὶ τοῦ «Φ» ὁδηγούμεθα νὰ προσέξουμε τὸ σύμφωνο «Π», τὸ «Θ» καὶ τὸ «Β», προκειμέ- νου νὰ συμπεράνουμε τὶς βασικὲς σημασίες ποὺ ἐκφράζει τὸ γράμμα (σύμφωνο) αὐτό.