---- ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟ Ἢ ἔρευνα γιὰ τὴ γλῶσσα καὶ οἱ εἰδικοὶ ᾿Αξιότιμε Κε Διευθυντά, ᾿Αναγνώσας τὸ περὶ τῆς γλώσσης µελέτημα τοῦ κ. Τσατσοµοίρου δημοσιευόµενον διαδοχικῶς ἐν τῷ περιοδικῷ «Δαυλός» ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἀκόλουθα: Τὸ θέµα τῆς Ἑλληνικῆς ἀλλά καὶ γενικώτερον τῆς ἀνθρωπίνης γλώσσης μὲ ἔχει ἆπα- σχολήσει καὶ μὲ ἀπασχολεῖ ἀκόμη ἐντόνως. Εἰς τὸ βιβλίον µου «Γλῶσσα-Παιδεία- Ελ- ληνισμµός» διετύπωνα τὴν ἄποψιν ὅτι: «ὁ ἄνθρωπος εἶναι προωρισµένος καὶ προγραμματι- σµένος ἐκ καταβολῆς νὰ ἀναπτύέῃ ὁμιλίαν καὶ γλῶσσαν" καὶ πρὸς τοῦτο εἶναι ἐφωδιασμέ- νος διὰ τῶν ἐν τῷ ἐγκεφάλῳ κέντρων τοῦ λόγου. Τὰ ἐν λόγῳ νευρολογικᾶὰ κέντρα (κινητι- κὸν καὶ αἰσθητήριον) ὡριμάξουν σὺν τῇ ἡλικίᾳ, συνεργούσης καὶ τῆς ἐπιδράσεως τῶν ᾱ- κουστικῶν ἐρεθισμάτων. ᾿Επειδὴ ὁ ἐξωτερικὸς παράγων ἔχει διαμορφωτικὴν ἐπίδρασιν ἐ- πὶ τοῦ σχηματισμοῦ ὁμιλίας καὶ γλώσσης, ἐπακόλουθον εἶναι ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἐκμανθάνει τὸ εἶδος τῆς γλώσσης τοῦ περιβάλλοντος τὸ ὁποῖον ἀκούει». ᾿ Απὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἄρ- χεται, ὅπως διεπίστωσα, καὶ ἡ ἔρευνα τοῦ κ. ᾿Η. Τσατσομοίρου. Πράγματι ἔθεσε πρὸς ἐξέτασιν τὸ περιβάλλον τοῦ πρώτου ἔμφρονος ἀνθρώπου (ποπιο ςαρίεῃς) εἰς τὸν ἑλληνικὸν χῶρον. Καὶ ἧτο ἑπόμενον νὰ συναντηθῇ ἡ ἀναλυτικὴ σκέψις τοῦ ἐρευνητοῦ μὲ τὴν ἑλληνικὴν φύσιν. ᾿ Απὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ ὁ κ. ᾿Η. Τσατσόµοιρος ἐκ τῆς ἱκανότητός του νὰ συλλαμβάνῃ τὰς λεπτοτέρας πτυχὰς τῶν ἠχητικῶν ἐρεθισμάτων, τὰς ὁποίας ὁ πομπὸς «φύσις» ἀποστέλλει εἰς τὸν «ἕλλοπα ἄνθρωπον» (ὅπως πολὺ προ- σφυῶς ἀποκαλεῖ, ἐξ ἱστορικῶν λόγων, τὸν πανάρχαιον κάτοικον τῆς ἑλληνικῆς γῆς). δη- λαδὴ τὴν «φωνήν» τῶν πραγμάτων τοῦ περιβάλλοντος, ἀντελήφθη ὅτι ὁ ἕλλοψ διὰ τῆς µι- µήσεως αὐτῶν τῶν ἤχων ἐδημιούργησε τὴν πρώτην μορφὴν ἐπικοινωνίας μετὰ τῶν ἄλ- λων. Πράγματι ἡ μιμικὴ καὶ αἱ χειρονοµίαι (αἵτινες ἀποτελοῦν πλειστάκις περιγραφἀς διὰ κινήσεων τῶν χειρῶν ἢ καὶ διὰ σχεδίων) εἶναι αὐθόρμητον καὶ ἀσυνείδητον παράλληλον φαινόμενον τῶν ψυχικῶν ἐξεργασιῶν καὶ καταστάσεων. "Ως δὲ ἐκ τῶν εἰκόνων (τῆς γρα- φῆς) ἐξειλίχθησαν τὰ στοιχεῖα τῆς ἀλφαβήτου, οὕτω ἐκ τῶν ἀνάρθρων φθόγγων διὰ μα- κρᾶς ἐξελίξεως παρήχθη ἡ ὁμιλία διὰ τῶν λέξεων. Αὐτὰ ἀποτελοῦν ἕνα ἐλάχιστον πρόλογον εἰς τὸ ἔργον τοῦ κ. Τσατσομοίρου, τὴν ἀ- ζίαν τοῦ ὁποίου θεωρῶ μεγίστην, διότι ὄχι μόνον μᾶς ἀπεκάλυψε τὰς διαδικασίας τοῦ σχηματισμοῦ τῆς ἑλληνικῆς γλώσσης, ἀλλὰ ἀνέτρεψε ταὐτοχρόνως τὰς θέσεις πολλῶν συναφῶν πρὸς τὸ ἔργον του ἐπιστημῶν, ὅπως τῆς γλωσσολογίας, ἡ ὁποία θέλει τὴν συμ- βατικὴν σχέσιν ὡς συντελεστὴν τῆς δημιουργίας τῶν λέξεων καὶ τῶν γραμμάτων, τῆς ἱ- στορίας τοῦ πολιτισμοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον ὀρθῶς διατυπώνει ὁ κ. Τσατσόμοιρος ὅτι, διὰ νὰ δημιουργηθῆ, εἶχεν ἀνάγκην τελείας γλώσσης ὅπως τῆς ᾿ Ομηρικῆς καὶ αὐτῆς τοῦ ᾿ Ησιό- δου, διὰ τὸν σχηματισμὸν τῶν ὁποίων ἀσφαλῶς προηγήθησαν χιλιετίαι. Καὶ ἀκόμη διὰ τῆς ἀποκωδικοποιήσεως τοῦ περιεχομένου τῶν λέξεων τῆς ἀρχαίας ἡμῶν γλώσσης ἀπο- δεικνύει ἐπικουρούμενος ἀπὸ τὰ κείμενα τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γραμματείας (᾿ Ομήρου- Θεογονίας- Ἡσιόδου) ὅτι ὁ ἑλληνικὸς πολιτισμὸς ἀριθμεῖ ζωὴν πολλῶν χιλιετιῶν καὶ μά- λιστα ἐξικνουμένων πρό καὶ αὐτοῦ τοῦ μεγάλου ἐπὶ Λευκαλίωνος κατακλυσμοῦ, Παραδόξως δὲν ἔχει σημειωθῆ, ὡς ὥφειλεν, ἐπὶ τῶν ἐργασιῶν αὐτῶν τοῦ κ. Τσατσο- μοίρου οὐδὲν μέχρι τοῦδε ἐνδιαφέρον, καθόσον ἡ ἐν λόγῳ ἐργασία ἀπὸ ἀπόψεως ἐρεύνης τῆς γλώσσης εἶναι λίαν σηµαντική, διότι δι᾿ αὐτῆς καθορίζονται καὶ διατυποῦνται νέαι ἀ- πόψεις καινοφανεῖς καὶ λίαν ποιοτικαί. Ως ἐκ τούτου δέον νὰ τύχουν ἰδιαιτέρου ἐνδιαφέ- ροντος ὑπὸ τῶν εχ οἴϊοιο ἀσχολουμένων περὶ τὸ γλωσσικὸν ζήτημα καὶ ἐχόντων ὡς μέ-