ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Κ. ΤΑΤΣΙΑΣ 0 ᾿ . ; ᾿ «Ταξίδι» πρὸς τὴ λέξη «πατὴρ» α) Ὁ πρῶτος σταθμὸς τοῦ ταξιδιοῦ Πρὶν ἀρκετὰ χρόνια μὲ κίνδυνο τῆς ζωῆς του ἕνας Βορειοηπειρώτης, ὑπότροφος τῆς ᾿Αλβανικῆς Κυβερνήσεως σὲ κάποιο εὐρωπαϊκὸ κράτος, μοῦ ἐνεχείρισε τὰ ὀ- ᾿γκῶδες βιβλίο (στὰ ἑλληνικὰ) τοῦ Σπύρου Ν. Κόντα, φιλολόγου, ἀποφοίτου τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστηµίου ᾿Αθηνῶν, ποὺ ἐξεδόθη στὰ Τίρανα τὸ 19602. Πρόκειται γιὰ μιὰ πολὺ ἐνδιαφέρουσα µελέτη γραμμένη στὴν «καθαρεύουσα» --- καὶ μάλιστα θέλω νὰ τονίσω ἐδῶ κάτι κατ᾽ ἐμὲ πολὺ συγκινητικό: ὁ συγγραφεὺς ζητᾷ τὴν κατανόηση καὶ τὴν συγγνώμη τῶν ἀναγνωστῶν, ἐπειδὴ «τὸ τυπογραφεῖον δὲν διαθέτει τὰ στοιχεῖα α, ἡ καὶ ω μεθ᾽ ὑπογεγραμμένης». Αὐτὸ γιὰ μένα εἶναι ἀρκετό, γιὰ νὰ διαπιστώσω τὴν εὐαισθησία ἑνὸς πραγματικοῦ φίλου τοῦ λόγου καὶ μάλιστα τοῦ καθαροῦ "Ελληνικοῦ Λόγου. Τὸ βιβλίο αὐτὸ τυπώθηκε σὲ 800 ἀντίτυ- πα στὸ τυπογραφεῖο «ΦΙΛΙΑ» ἐν ᾿Αργυροκάστρῳ. Η σπανιότητά του εἶναι ἀνά- λογὴ τῆς σπουδαιότητάς του. Τιτλοφορεῖται «Οἱ ᾿Αλβανοὶ καὶ τὸ Πελασγικὸν πρό- βλημα». "Ἔχω δεῖ δὲ ὁ ἴδιος ἐκτεταμένες ἀναφορὲς στὸ βιβλίο αὐτὸ ποὺ ἔκανε ὁ ἡγέ- της τῆς ᾿Αλβανίας Χότζα (Θεὸς σχωρέσ᾽ τον) στὸ δικό του βιβλίο “Τινο. ἔγίε πα ἐν Ρεορ]ες”/ «Δυὸ φιλικοὶ λαοί», προκειμένου περὶ τῶν σχέσεων "Ελλήνων καὶ ᾿Αλ- βανῶν διαχρονικῶς. Τὸ παράδοξο εἶναι ὅτι ὁ Κόντας ὑπῆρξε στενὸς φίλος τοῦ Χό- τζα. Ἴσως δὲ ἡ φιλία αὐτὴ νὰ ἐπέτρεψε στὸν Κόντα νὰ ἐκδώσῃ τὸ τόσο σπουδαῖο, ἄσχετα μ᾽ ὁτιδήποτε ἄλλο, πόνημά του. Τώρα, ἐπισημαίνω, οὔτε στὴν ᾿Αλβανία δὲν εἶναι εὔκολο νὰ βρεθῇ πιὰ αὐτὸ τὸ βιβλίο. Τὰ λίγα του ἀντίτυπα στὶς ταραγμέ- νες ἐποχὲς ποὺ ἀκολούθησαν παρεδόθησαν τῷ πυρί. 'Ο φιλόλογος Κόντας λοιπὸν δίνει τὴν σημασία «πατὴρ» στὸ ΡεΓ--- τῆς ἀλβανικῆς λέξεως ρογεπαϊα. ᾽Ο δὲ Χό- τζα σὰν φιλόλογος (τῆς ᾿Αγγλικῆς), γνώστης τῆς "Ἑλληνικῆς ἀλλὰ καὶ σὰν ᾿Αλβα- νὸς ποὺ ἦταν, ἔχοντας «ἐλέγξει» τὸ ἔργο αὐτό, δὲν βρῆκε «λάθος» τὴν ταυτότητα τοῦ ρε πρὸς τό: πατήρ. Παραθέτω στὴν κρίση τῶν ἀναγνωστῶν μερικὰ κομμάτια ἀπ᾽ τὸ ἔργο τοῦ Κόντα, ποὺ ἀναφέρονται σ᾽ αὐτὸ τὸ ρεῖ, προτοῦ προχωρήσω σὲ ἄλλους σταθμοὺς τοῦ ταξιδιοῦ μου μέσα στὴ σημασιολογικὴ θάλασσα τῆς λέξεως «πατήρ». “Ὁ Κόντας λοιπὸν στὴν σελ. 28, μεταξὺ ἄλλων, ἀναφέρει: «... ἄν ἀπὸ τὴν λέξιν Διπάπυρος ἀφαιρεθῇ τὸ ἑλληνικὸν πρόσφυμα -ος, ἀπομένει τὸ στέλεχος: Διπάτυρ 759 αἰ -ραταγ. Τὸ Διπάτυρ τοῦτο εἶναι σύνθετον ἀπὸ τὴν λέξιν Δι καὶ πάτυρ. Καὶ τὸ μὲν :ΔΙΞΡΙΞΡε, τὸ δὲ πάτυρΞραιϊετ. ᾿Επομένως τὸ Διπάτυρ-αεραίει- ο εἰς (ἔστι μοι) πατήρ. Τὸ αεραίετ ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὸ ραίετ-α. Τὸ ρβίεγΞρετ, τὸ αεξα. Ῥετγ-αί- ρετἐπα ὁ Θεὸς (᾿Αλβανιστί). “Ὥστε οἱ Πελασγοὶ καλοῦντες τὸν θεὸν Διπάπυρον εἶναι ὡς ἐὰν ἔλεγον: “ Ο Γέος (ἡ Γῆ) ἔστι μοι πατὴρ" (πρὸ τῆς θεοποιήσεως τῆς Γῆς). Μετὰ δὲ τὴν θεοποίησιν, “Πατήρ μου εἶναι ὁ θεοποιηθεὶς αἰ", ἤγουν, ἡ θεο- “ποιηθεῖσα [ἢ (ὑπὸ ἀρσενικὸν τύπον: Γέος͵). 'Η λέξις Διπάτυρος, εἶναι ἡ αὐτὴ μὲ τὴν σημερινὴν ἀλβανικὴν λέξιν ρεγεπαίΞθεός, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἐν τῇ λέξει Διπά- τυρος προηγεῖται ὁ αἱ, ἤτοι ὁ Γέος (ἡ [) πρὸ τῆς θεοποιήσεως καὶ μὲ τὴν σημα-