Π.Δ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ Τὸ φάσμα τῶν σημασιῶν τοῦ «Ὁ» Φθάσαμε στὸ τέλος τῆς ἀποκωδικοποιήσεως τῶν γραμμάτων-συμβόλων τοῦ ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου. Μὲ τὸ «Ώ» (ω μέγα), ποὺ ὡς σύμβολο ἀντικατέστησε τὸ Ο μακρὸν ἢ τὰ δύο Ο, κλείνω τὸ σπουδαιότερο μέρος τῆς ἔρευνας, Οἱ δημοσιεύσεις μου στὸ «Δαυλό», ποὺ ἄρχισαν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1984, ὁλοκληρώνονται κατὰ τὸ μεγαλύτερό τους μέρος. Γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ καὶ μετὰ τὴν ἀνάλυσι τοῦ φάσματος τῶν σημασιῶν τοῦ «Ώ», θὰ ἀναφέρω συνοπτικῶς τὸ γενικὸ συμπέρασμα ἐπι τῆς γλώσσας μας. ̓Επαναλαμβάνω, ὅτι ἤδη ἑτοιμάζεται ἡ ἔκδοσι ὅλης τῆς ἔρευνας ὑπὸ μία νέα μορφὴ καὶ σὲ ἑνότητα πλέον, τὴν ὁποία οὔτε ἡ φύση τοῦ ἄρθρου οὔτε ὁ περιωρισμένος ἀναγκαστικὰ χῶρος τοῦ περιοδικοῦ ἐπέτρεψαν νὰ δοθῆ. Ὃ σχηματισμὸς τοῦ συμβόλου (γράμματος) «Ὡ», τὸ ὁποῖο δὲν ὑπῆρχε στὸ πανάρχαιο ἑλληνικὸ ἀλφάβητο καὶ δὲν τὸ συναντοῦμε στὶς ἀρχαιότατες ἕλληνικὲς ἐπιγραφὲς (ὅπου διὰ τοῦ ἰδίου συμβόλου «Ο» ἐδίδετο καὶ τό «Ο» βραχὺ καὶ τὸ «Ο» μακρόν), θὰ μᾶς ἀπασχολήση ἐδῶ. ̓Η ἀναζήτησι τοῦ αἰτίου ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος ἐν μέρει μόνο μᾶς διαφωτίζει. Στὸν διάλογο «Φαῖδρος» π.χ. θεωρεῖ ὁ φιλόσοφος ὅτι οἱ νεώτεροι διὰ τοῦ «Ώ») θέλησαν νὰ προσδώσουν ἐπικάλυμμα μεγαλοπρεπείας ἢ ἔμφασι στὶς λέξεις ἐκεῖνες τὶς ὁποῖες ἐθεώρουν ὡς σημαντικὲς [κῶ σεμνύνοντες οἱ νέοι καλοῦσιν»]. Στὸν διάλογο «Θεαίτητος» (205 ο καὶ ἐφεξῆς) μεταξὺ τῶν σπουδαίων ἀναλύσεων τῆς σημασίας «ὅλον-μέρος» κ.λπ. τονίζεται ὅτι «καὶ τὸ σύνθετο εἶναι κάποια μορφὴ νέα καὶ ἀδιαίρετη» /«μία τις ἰδέα ἀμέριστος συλλαβὴ ἂν εἴη»]. Κατὰ τὴν ἀνάλυσι τοῦ γράμματος «Ο» μακρὸν ἢ βραχὺ τόνισα τὴν σημασία του ὡς κατ ̓ ἐξοχὴν συμβόλου τοῦ χώρου στὸν ὁποῖο ἵσταται τι ἤ τὸν ὁποῖο καταλαμβάνει κάποιο πρᾶγμα. Τόνισα δὲ ἀκόμη ὅτι καὶ ὡς εἰκαστικὸ σύμβολο (κύκλος) συμπίπτει μὲ τὸ «στρογγύλευμα» ποὺ κάνουμε στὸ στόμα μας, προκειμένου νὰ τὸ προφέρουμε. Τέλος ὅτι τὸ «Ο» ὡς φωνῆεν ἐξεφέρετο κατὰ τοὺς ἀρχαίους χρόνους καὶ ὡς «ΟΥ», ὅπως φαίνεται ἐκ πολλῶν Αἰολικῶν τύπων, π.χ. βολὰ ἀντὶ βουλή, βόλομαι ἀντὶ βούλομαι, ὀρανὸς ἀντὶ οὐρανὸς κ.λπ. Ἵοπως ἔγραψα («Δαυλός», τεῦχος 76/ 1988), στὰ ἠχητικὰ καὶ ὀπτικὰ ἐρεθίσματα ἀνήκουν καὶ ἐκεῖνα ποὺ ὀφείλονται στὸν ὑποστασιακὸ ἀνθρώπινο χῶρο. Ὃ ἄνθρωπος διὰ φωνῆς, ἡ ὁποία δὲν ἀπαιτεῖ τριβή, πίεση ἥ διακοπὴ τῆς ἀνάσας σὲ κάποιο σημεῖο τοῦ φωνητικοῦ διαδρόμου, ὅπως καὶ διὰ κινήσεων τῶν μελῶν ἢ μέλους τοῦ σώματός του (ἐκφραστικῶν), δηλώνει ἔκπληξι, θαυμασμό, ὀργή, χαρά, λύπη, ἁρπακτικότητα, ἔρωτα κ.ᾱἄ. Αὐτὲς --- ἔλεγα --- οἱ ἀνθρώπινες ἐκδηλώσεις (φωνὲς καὶ κινήσεις) εἶναι περίπου «κοινὰ σήματα» τῶν ἀνθρώπων καὶ ἀναγνωρίζονται σχεδὸν ὅμοια ἀπ ̓ ὅλους (γέλιο-κλάμα-ὀργή), διότι καὶ πάλι ὑπάρχει ἕνας φυσικὸς δεσμὸς ἀνάμεσα στὸ σημαινόμενο καὶ τὸ σημαῖνον, ὁ ὁποῖος καὶ δημιούργησε τὴν «κοινὴ ἀκουστικὴ» καὶ «ὀπτικὴ ἀντίληψι». Τέλος ἡ καθ ̓ οἱονδήποτε τρόπο ἀπόλυτη ἐλευθερία ἐκδηλώσεως τῶν ἀνθρωπίνων ὑποστασιακῶν καταστάσεων ἐπιτρέπει, ὅπως βλέπουμε, τὴν ἐναλλαγὴ (μεταβολή)