ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
90ΙΟΥΝΙΟΣ 1989
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η γένεσις των "Αραβικών" αριθμών — ΔΑΚΟΓΛΟΥ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΠΗΠΙΟΚΡΑΤΗΣ ΤΙ. ΔΑΚΟΓΛΟΥ3Σ
“Ἡ γένεση τῶν συμβόλων
τῶν καλουμένων ᾿Αραβικῶν ἀριθμῶν
[ἢ παροῦσα µελέτη μπορεῖ νὰ θεωρηθῆ σὰν μιὰ ἀπάντησι στὶς ἐπιστολὲς ποὺ ἐδημοσιεύ-
θησαν κατὰ καιροὺς στὰ τεύχη τοῦ «Δαυλοῦ» γιὰ τὴν προέλευσι τῶν καλουμένων ᾿Αραβι-
κῶν ἀριθμῶν καὶ συγκεκριµένα στὶς ἐπιστολὲς τῶν κ.κ. ᾿Αχ. Τάγαρη («Δαυλὸς» τεῦχος
77; 1988) καὶ Χαρ. ᾿Ησαΐα («Δαυλὸς» τεῦχος 82/ 1988).
'Ο συμβολισμὸς τῶν καλουμένων ᾿ Αραβικῶν ἀριθμῶν |,2.3,4,5.6.7.8,9.0 δὲν
προέρχεται ἀπὸ τοὺς ἼΑραβες. Τρόπον τινὰ τιμῆς ἔνεκεν παρέμεινε ἡ ὀνομασία
«᾿ Αραβικοὶ ἀριθμοί», πρὸς ἐκείνους τοὺς ἼΑραβες ποὺ διευκόλυναν καὶ µεσολά-
βησαν στὴν μεταφορὰ καὶ διάδοσι τῶν συμβόλων αὐτῶν ἀπὸ τὶς ᾿]νδίες στὴν Εὐ-
ρώπη καὶ στὸν κόσµο ὁλόκληρο, δηλαδὴ στοὺς ”Αραβες ἐκείνους ποὺ κατοικοῦ-
σαν στὰ παράλια τῆς 'Ἱσπανίας.
Εἶναι παγκοσμίως γνωστό, ὅτι οἱ ἀνωτέρω χαρακτῆρες τῶν ἀριθμῶν εἰσή-
χθησαν στὴν Εὐρώπη ἀπὸ τὸν Πάπα Σίλβεστρο τὸν Β΄ (Ζερμπὲρ ντ᾽ ᾿Ωριλὰκ)'
κατὰ τὸν δέκατον αἰῶνα, οἱ δὲ πραγματικοὶ ἀρχικοὶ δημιουργοὶ αὐτῶν ἔξακο-
λουθοῦν νὰ παραμένουν ἄγνωστοι, παρὰ τὶς διάφορες κατὰ καιροὺς παρουσια-
σθεῖσες εὐφυεῖς ὑποθέσεις. Οἱ ἴδιοι οἱ "Αραβες βεβαιώνουν, ὅτι οἱ χαρακτῆρες
αὐτῶν τῶν ἀριθμῶν δὲν ἀποτελοῦν δικό τους δημιούργημα, ἀλλὰ ὅτι πρωτοεμφα-
νίσθηκαν στὶς ᾿]νδίες καὶ ὅτι αὐτοί ἁπλῶς διαπιστώσαντες τὸ εὔχρηστον γιὰ τὶς
ἐμπορικές τους συναλλαγὲς τοὺς ἀπεδέχθησαν καὶ τοὺς προώθησαν στὸν ὑπό-
λοιπο κόσμο εἴτε μὲ τὶς πολεμικὲς κατακτήσεις τους εἴτε μὲ τὶς ἐμπορικές τους
συναλλαγές.
”Αλλωστε εἶναι γνωστό, ὅτι οἱ ἼΑραβες καθὼς καὶ οἱ διάφοροι ἄλλοι «Σημι-
τικοὺ λαοὶ χρησιμοποιοῦσαν, κατὰ τὴν γραφὴ καὶ ἀνάγνωσι γραμμάτων καὶ ᾱ-
ριθμῶν, φορὰν ἐκ δεξιῶν πρὸς τὰ ἀριστερά, αὐτὸ δὲ ἦταν βαθειὰ ριζωμένο µέσα
τους ἀπ᾿ ἀρχαιοτάτων χρόνων --- ἦταν, σὰν νὰ λέμε σήµερα, ἡ «πίστις» τους. Οἱ
ἜΑραβες, ὅπως καὶ κάθε ἄλλος ἀρχαῖος λαός, διέθεταν δικό τους σύστημα ἀριθ-
µήσεως μὲ ἰδιαίτερα σύμβολα διάφορα ἀπὸ τὰ σημερινὰ καλούμενα σύμβολα τῶν
᾿Αραβικῶν ἀριθμῶν. Εἶναι λοιπὸν πολὺ φυσικώτερο καθένας τους νὰ θέλη τὸ δι-
κό του σύστημα καὶ μορφὴ ἀριθμήσεως νὰ προφθῆ καὶ ὄχι ἀναιτίως νὰ τὸ κα-
ταργῆ καὶ στὴ θέσι του νὰ δημιουργῆ ἄλλο. Καὶ ἐὰν ἀκόμα ὑποθέσουμε ὅτι μὲ
κάποιο τρόπο µετατρέψανε τοὺς ἀρχαίους ᾿Αραβικοὺς χαρακτῆρες τῶν ἀριθμῶν
ἐφαρμόζοντας διάφορες προσθαφαιρέσεις ἢ στροφὲς ἢ ἀντιστροφὲς αὐτῶν, ὥστε
νὰ ὁμοιάζουν στὰ σημερινὰ σύμβολα, εἶναι τελείως ἀδύνατο νὰ παραδεχθοῦμε ὅ-
τι θὰ ἄλλαζαν καὶ τὴν «πίστι» τους καὶ θὰ διάβαζαν καὶ θὰ ἔγραφαν ἀπ᾿ ἀριστερὰ
πρὸς τὰ δεξιά.
ἘΠῸ κ. Π.Δ. εἶναι πολιτικὸς μηχανικὸς καὶ συγγραφεὺς τῆς τετράτοµης ἔρευνας «Ὁ Μυστικὸς Κώδι-
κας τοῦ Πυθαγόρα καὶ ἡ ἀποκρυπτογράφησίς του» (βλ. «Δ», τ. 89).