ΗΛΙΑΣ Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ Βαθύτατη σοφία ἴσως κρύπτεται στὴν ταυτότητα γραμμάτων-ἀριθμῶν ΗΠΡΟΛΟΓΟΣ Τὸ ἄρθρο τοῦ κ. "Ιπποκράτους Π. Δάκογλου στὸ 90ὸ τεῦχος τοῦ «Δαυλοῦ» ( Ιούνιος 1959) «Περὶ τῶν ἀριθμητικῶν συμβόλων τῶν καλουμένων ̓Αραβικῶν ᾱριθμῶν» θέτει, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴ σημερινὴ γνῶσι ποὺ ἔχουμε ἐκ τῆς ἀποκῶδικοποιήσεως τῶν γραμμάτῶν τοῦ ἑλληνικοῦ ἀλφάβητου, ἕνα μεγάλης σημασίας ἐρώτημα, τὸ ὁποῖο ἀπευθύνεται πρὸς ὅλους τοὺς χρησιμοποιοῦντες τὸν διὰ τῶν ἀριθμῶν λόγο ἢ μαθηματικὸ λόγο: Ποία ἦταν ἡ αἰτία, χάριν τῆς ὁποίας ἡ ἑλληνικὴ πανάρχαια διανόησι δὲν χρησιμοποίησε ἰδιαίτερα σύμβολα γιὰ τὶς μετρήσεις π.χ. ἐπιφανειῶν, ὄγκων, βαρῶν, ἀντοχῶν κ.ἄ. κατὰ τὴν κατασκευὴ τῶν σημαντικῶν ἔργων, ἡ σπουδὴ τῆς τεχνικῆς τῶν ὁποίων (ναοί-θέατρα-λιμένεςναυπηγική-ὁδοί-γέφυρες-ὑδραγωγεῖα κ.λπ.) μᾶς παρέχει τὸ μέτρο ἐκτιμήσεως τῶν μαθηματικῶν γνώσεων τῶν "Ἑλλήνων, Μήπως γι ̓ αὐτοὺς τὰ γράμματα-ἀριθμοΐ, ἐκτὸς τῆς λειτουργίας των ὡς ἀριθμῶν, βοηθοῦσαν διὰ τοῦ εὐρυτέρου νοηματικοῦ περιεχομένου τῶν τὴν στήριξι τῶν τεχνικῶν ἔργων τους; Πρὸς γενικὸν προβληματισμὸν θὰ δώσω ὡς παράδειγμα τὸν σχηματισμὸ τῆς λέξεως «ῥοπή» μὲ τὴν ἀριθμητικὴ της ἀντιστοιχία. Μὲ βοήθημα πλέον τὶς κωδικὲς σημασίες τῶν γραμμάτων γνωρίζομε ὅτι τὸ γράμμα «Ρῶ» ἢ «Ρόο» (ὡς προερχόμενο ἐκ τῆς μιμήσεως ὑπὸ τοῦ ἀνθρώπου τοῦ ἤχου τῆς ῥοῆς τοῦ ὕδατος) σημαίνει τὴν κίνησι τοῦ ὑγροῦ στοιχείου (Ρ) ἐν τῷ χώρῳ (Ο) [περὶ τοῦ «Ο» βλ. «Δαυλόν», τεῦχος 83/ 1989], ἡ ὁποία ὀφείλεται σὲ τρεῖς αἰτίες: (α) στὸ Π-ίπτειν διὰ τοῦ ὄμβρου (βροχῆς) ἢ χάριν τῆς κλίσεως τοῦ ἐδάφους, (β) στὴν διὰ τῆς Πνοῆς τοῦ ἀνέμου κίνησι καὶ (γ) στὴν εἰς τοὺς μεταγενέστερους χρόνους ὀνομασθεῖσαν ἐν τῇ ̓Αστρονομία «Π-αράλλαξιν» [περὶ τοῦ «Π» βλ. «Δαυλόν», τεῦχος 86,988]. Τέλος διὰ τοῦ Η, τονιζομένου μάλιστα, δηλώνεται, ὅτι: ἡ ῥοπ-ὴ εἶναι κίνησι πρός τὰ κάτω γενικῶς ἐνδίδουσα, ἀσθενὴς (ἥσσων). Τὸ ἐρώτημα ἐπομένως, ποὺ ἀναζητεῖ ἀπάντησι, εἶναι, ἐὰν ἡ μετατροπὴ τῆς λέξεως «ροπή» ἢ «ρ ́ πΉ» εἰς «ἀραβικούς» ἀριθμοὺς (ρ ́ Ξ [00, ο’Ξ 70, π ́Ξ 80, η ́ Ξ 8), ἡ ὁποία μᾶς δίνει τὸ ἄθροισμα σὲ «ἀραβικούς» 258 ἢ σὲ ἑλληνικοὺς σ ́ ν ́ η ́, ὑποκρύπτει κάποια διαφορετικὴ ἑρμηνεία [ΣΞ σημεῖο τῆς παλινδρόμου κινήσεως («Δαυλός» τεῦχος 75/ 1988), ΝΞ ναίω («Λαυλός» δ2/ 1988), ΗΞ (βλ. «Δαυλόν», τεῦχος 84 1988)] ἢ τέλος τὸ σ ́ ν ́ η ́ Ξ σ ́ ἢ στῖγμα (5), τὸ ὁποῖο καὶ ἀντικατεστάθη μὲ τὸ Ε (δίγαμμα) δηλώνει κάποια τελικὴ θέσι τῆς ῥοπῆς κ.λπ. Παρουσιάζουν ἀραγε ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον οἱ ἑρμηνευτικὲς αὐτὲς θέσεις; (0 Ί- οο-- 1) ἢ (ΜΗΔΕΝ, ΣΥΝ, ΑΠΕΙΡΟΝ, ΙΣΟΝ, ΕΝ) Ἢ λέξι «μηδέν» (ἢ μηδὲ ἕν) ὅσο καὶ ἡ λέξι «οὐδέν» (ἢ οὐδὲ ἕν) εὑρίσκονται