ΗΛΙΑΣ Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ Βαθύτατη σοφία ἴσως κρύπτεται στὴν ταυτότητα γραμμάτων-ἀριθμῶν ΗΠΡΟΛΟΓΟΣ Τὸ ἄρθρο τοῦ κ. "Ιπποκράτους Π. Δάκογλου στὸ 90ὸ τεῦχος τοῦ «Δαυλοῦ» ( Ιούνιος 1959) «Περὶ τῶν ἀριθμητικῶν συμβόλων τῶν καλουμένων ᾿Αραβικῶν ᾱ- ριθμῶν» θέτει, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴ σημερινὴ γνῶσι ποὺ ἔχουμε ἐκ τῆς ἀποκῶ- δικοποιήσεως τῶν γραμμάτῶν τοῦ ἑλληνικοῦ ἀλφάβητου, ἕνα μεγάλης ση- µασίας ἐρώτημα, τὸ ὁποῖο ἀπευθύνεται πρὸς ὅλους τοὺς χρησιμοποιοῦντες τὸν διὰ τῶν ἀριθμῶν λόγο ἢ μαθηματικὸ λόγο: Ποία ἦταν ἡ αἰτία, χάριν τῆς ὁποίας ἡ ἑλληνικὴ πανάρχαια διανόησι δὲν χρησιμοποίησε ἰδιαίτερα σύμβολα γιὰ τὶς μετρήσεις π.χ. ἐπιφανειῶν, ὄγκων, βαρῶν, ἀντοχῶν κ.ἄ. κατὰ τὴν κατασκευὴ τῶν σημαντικῶν ἔργων, ἡ σπουδὴ τῆς τεχνικῆς τῶν ὁποίων (ναοί-θέατρα-λιμένες- ναυπηγική-ὁδοί-γέφυρες-ὑδραγωγεῖα κ.λπ.) μᾶς παρέχει τὸ μέτρο ἐκτιμήσεως τῶν μαθηματικῶν γνώσεων τῶν "Ἑλλήνων, Μήπως γι᾿ αὐτοὺς τὰ γράμματα-ἀριθ- μοΐ, ἐκτὸς τῆς λειτουργίας των ὡς ἀριθμῶν, βοηθοῦσαν διὰ τοῦ εὐρυτέρου νοη- ματικοῦ περιεχομένου τῶν τὴν στήριξι τῶν τεχνικῶν ἔργων τους; Πρὸς γενικὸν προβληματισμὸν θὰ δώσω ὡς παράδειγμα τὸν σχηματισμὸ τῆς λέξεως «ῥοπή» μὲ τὴν ἀριθμητικὴ της ἀντιστοιχία. Μὲ βοήθημα πλέον τὶς κωδι- κὲς σημασίες τῶν γραμμάτων γνωρίζομε ὅτι τὸ γράμμα «Ρῶ» ἢ «Ρόο» (ὡς προερ- χόμενο ἐκ τῆς μιμήσεως ὑπὸ τοῦ ἀνθρώπου τοῦ ἤχου τῆς ῥοῆς τοῦ ὕδατος) ση- μαίνει τὴν κίνησι τοῦ ὑγροῦ στοιχείου (Ρ) ἐν τῷ χώρῳ (Ο) [περὶ τοῦ «Ο» βλ. «Δαυλόν», τεῦχος 83/ 1989], ἡ ὁποία ὀφείλεται σὲ τρεῖς αἰτίες: (α) στὸ Π-ίπτειν διὰ τοῦ ὄμβρου (βροχῆς) ἢ χάριν τῆς κλίσεως τοῦ ἐδάφους, (β) στὴν διὰ τῆς Π- νοῆς τοῦ ἀνέμου κίνησι καὶ (γ) στὴν εἰς τοὺς μεταγενέστερους χρόνους ὀνομα- σθεῖσαν ἐν τῇ ᾿Αστρονομία «Π-αράλλαξιν» [περὶ τοῦ «Π» βλ. «Δαυλόν», τεῦχος 86,988]. Τέλος διὰ τοῦ Η, τονιζομένου μάλιστα, δηλώνεται, ὅτι: ἡ ῥοπ-ὴ εἶναι κίνησι πρός τὰ κάτω γενικῶς ἐνδίδουσα, ἀσθενὴς (ἥσσων). Τὸ ἐρώτημα ἐπομένως, ποὺ ἀναζητεῖ ἀπάντησι, εἶναι, ἐὰν ἡ μετατροπὴ τῆς λέ- ξεως «ροπή» ἢ «ρ΄ πΉ» εἰς «ἀραβικούς» ἀριθμοὺς (ρ΄ Ξ [00, ο’Ξ 70, π΄Ξ 80, η΄ Ξ 8), ἡ ὁποία μᾶς δίνει τὸ ἄθροισμα σὲ «ἀραβικούς» 258 ἢ σὲ ἑλληνικοὺς σ΄ ν΄ η΄, ὑποκρύπτει κάποια διαφορετικὴ ἑρμηνεία [ΣΞ σημεῖο τῆς παλινδρόμου κινήσεως («Δαυλός» τεῦχος 75/ 1988), ΝΞ ναίω («Λαυλός» δ2/ 1988), ΗΞ (βλ. «Δαυλόν», τεῦ- χος 84 1988)] ἢ τέλος τὸ σ΄ ν΄ η΄ Ξ σ΄ ἢ στῖγμα (5), τὸ ὁποῖο καὶ ἀντικατεστάθη μὲ τὸ Ε (δίγαμμα) δηλώνει κάποια τελικὴ θέσι τῆς ῥοπῆς κ.λπ. Παρουσιάζουν ἀραγε ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον οἱ ἑρμηνευτικὲς αὐτὲς θέσεις; (0 Ί- οο-- 1) ἢ (ΜΗΔΕΝ, ΣΥΝ, ΑΠΕΙΡΟΝ, ΙΣΟΝ, ΕΝ) Ἢ λέξι «μηδέν» (ἢ μηδὲ ἕν) ὅσο καὶ ἡ λέξι «οὐδέν» (ἢ οὐδὲ ἕν) εὑρίσκονται