ΜΙΧΑΗΛ ΛΕΦΝΕΡΟΥ Ὃ βιασμὸς τῆς Φύσεως ἀπὸ τὴν ἐφαρμογὴ τῆς 1 ενετικῆς Βιοτεχνολογίας Τὸν Μάϊο τοῦ [95], πρὶν σάραντα περίπου χρόνια, τελείωσα τὴ διάλεξή µου στὸ Πανεπιστήµιο ᾿Αθηνῶν, ποὺ εἶχε τίτλο «Σχέσεις Χημείας καὶ Φαινομένων Κληρονομικότητος», μὲ τὰ παρακάτω λόγια: «Ὁ ἄνθρωπος μὲ τὴν πρόοδον τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς τεχνικῆς κατώρθωσε πλέον νὰ ἀσχολῆται μὲ προβλήματα τῆς φυσικῆς καὶ τῆς βιολογίας ποὺ ἀφοροῦν εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ μικροφυσικοῦ κόσμου. Ὅπως ἀπέδειξεν ἡ µελέτη τῶν μεταλλάξεων ποὺ προκαλοῦνται τεχνητῶς ὑπὸ διαφόρων ἀκτινοβολιῶν, καὶ εἰς τὰς βιολογικᾶς λειτουργίας λαμβάνουν χώραν διάφορα φαινόμενα μικροφυσικῆς λεπτότητος. Οὕτω δημιουργοῦνται αἱ προὐποθέσεις ποὺ θὰ μᾶς ἐπιτρέψουν νὰ ὑπερνικήσωμεν τὴν µη- χανιστικὴν ἀντίληψιν τοῦ κόσμου, διότι, ὡς γνωστόν, εἰς τὰ μικροφυσικὰ φαινόµε- να δὲν ἰσχύει τὸ αἴτημα τῆς αἰτιότητος, ἑπομένως ὁ ζῶν ὀργανισμὸς θὰ πρέπει νὰ εἶναι κάτι περισσότερον ἀπὸ μίαν ἔστω καὶ ἀρκετὰ πολύπλοκον μηχανήν. Καὶ αὐτὸ τὸ συμπέρασμα μᾶς εἶναι ἀσφαλῶς εὐχάριστον. ᾿Εκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον μᾶς προ- καλεῖ ἀνησυχίαν διὰ τὸ µέλλον τῆς ἀνθρωπότητος εἶναι, μήπως τὸ πέρασμα τῆς ἐ- ρεύνης τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὴν περιοχὴν τοῦ μακροφυσικοῦ κόσμου εἰς τὴν περιο- χὴν τοῦ μικροφυσικοῦ κόσμου, καὶ γενικὰ ἡ ἀσχολία του μὲ φαινόμενα µικροφυσι- κῆς λεπτότητος, εἴτε πρὸς τὴν κατεύθυσιν τῆς πυρηνικῆς φυσικῆς εἴτε πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς βιολογίας, ἔγινε πολὺ πρόωρα, πρὶν δηλαδὴ φθάση τὸ πνεῦμα καὶ ἡ ἠθικὴ τοῦ ἀνθρώπου εἰς τὸ ὕψος ἐκεῖνο ποὺ θὰ τοῦ ἐπέτρεπε νὰ ἐκμεταλλεύεται οὗτος τὰς τεραστίας δυνάμεις καὶ τὰ ἀποτελέσματα ποὺ δύνανται κατ᾽ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ προκληθοῦν, χωρὶς αὐτὸς ὁ ἴδιος νὰ γίνη ταυτοχρόνως πρόξενος τερα- στίας καταστροφῆς. Εἴθε ὁ ἄνθρωπος νὰ ἐκμεταλλευθῆ τὰς εἰς αὐτὸν παρεχοµένας ἀπὸ τὰς προόδους τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς τεχνικῆς δυνατότητας διὰ τὴν δηµιουρ- γίαν μιᾶς εὐτυχισμένης ἀνθρωπότητος». ᾿Απὸ τότε πέρασαν σαράντα περίπου χρόνια, µέσα στὰ ὁποῖα πραγµατοποιή- θηκαν µεγάλες καὶ μὴ ἀναμενόμενες πρόοδοι στὶς ἐπιστῆμες καὶ τὴν τεχνική, καὶ ἀκριβῶς στὸν τοµέα τῆς Πυρηνικῆς Φυσικῆς καὶ τῆς Γενετικῆς Βιοτεχνολο- γίας. Σ᾽ αὐτὰ τὰ χρόνια πράγματι οἱ ἄνθρωποι κατάφεραν νὰ ἀποφύγουν τὶς τερά- στιες καταστροφὲς ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ προκαλέσουν. 'Ἡ πυρηνικὴ ἐνέργεια χρησιμοποιήθηκε εὐτυχῶς µόνο γιὰ τὸ καλὸ τῆς ἀνθρωπότητας, γιὰ τὴν παρα- σκεὐὴ ἐνέργειας, ἰδίως τὴν ἐποχὴ ποὺ εἶχε ἀκριβήνει τὸ πετρέλαιο, καθὼς καὶ γιὰ τὴν ἐπιστημονικἡ ἔρευνα. Βέβαια, τεχνικὰ καὶ ἀνθρώπινα λάθη σὲ ἐργοστά- σια παρασκευῆς πυρηνικῆς ἐνέργειας προκάλεσαν ἀνθρώπινα θύματα καὶ σηµα- ντικὲς καταστροφές. Η ὁλοκληρωτικὴ ὅμως καταστροφή, ποὺ θὰ προκαλοῦσε ἡ χρησιμοποίηση ἀτομικῶν πολεμικῶν ὅπλων στοὺς συνεχιζόμενους μετὰ τὸν Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο περιφερειακοὺς πολέμους, ἀποφεύχθηκε. Ἴσως καὶ ἡ ὕπαρ- ἘΠ δρ. Μιχαὴλ Δέφνερ εἶναι ἐ.τ. καθηγητὴς τῆς ᾿Οργανικῆς Χημείας καὶ Βιοχηµείας τοῦ Πανεπι- στηµίου ᾿Αθηνῶν.