ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
92-93ΑΥΓ. - ΣΕΠΤ. 1989
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Από τα στοιχεία του Ελληνικού Αλφαβήτου προήλθαν οι δέκα "Αραβικοί" αριθμοί — ΚΑΤΣΙΑΔΡΑΜΗΣ, ΒΑΣΙΛΗΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΑΤΣΙΑΔΡΑΜΗΣ
᾿Απὸ στοιχεῖα τοῦ ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου
προῆλθαν οἱ δέκα «ἀραβικοὶ» ἀριθμοὶ
᾿Αρκετὲς συζητήσεις ἔχουν γίνει σχετικὰ μὲ τὴν προέλευση τῶν καλουμένων
«᾿Αραβικῶν» ἀριθμῶν, δηλαδὴ τῶν [0 συμβόλων τῶν ἀριθμῶν ἀπὸ τὸ μηδὲν [0]
ἔως τὸ ἐννέα [9]. Οἱ ἴδιοι οἱ ΄Αραβες λέγουν, ὅτι οἱ «᾿ Αραβικοὶ ἀριθμοί» δὲν εἷ-
ναι δική τοὺς ἐπινόηση, ἐνῶ οἱ ᾿]νδοὶ, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν ὅτι οἱ ἀριθμοὶ αὐ-
τοί εἶναι δική τους ἐπινόηση καὶ μάλιστα ἀρχαία, φαίνεται ὅτι δὲν ἔχουν δίκιο".
᾿Εδῶ ἐπιχειρεῖται νὰ ἀποδειχθῆ, ὅτι τὰ σύμβολα τῶν συγχρόνων ἀριθμῶν εἶναι
ἑλληνικά, καὶ προέρχονται ἀπὸ τὸ ἑλληνικὸ ᾿Αλφάβητο. Η σημερινὴ μορφὴ
τῶν ἀριθμῶν δὲν θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἡ πρώτη ποὺ εἶχαν, ὅταν πρωτοχρησιμοποιή-
θηκαν, ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ ἀποτελῆ ἐξέλιξη τῶν ἀρχικῶν μορφῶν, οἱ ὁποῖες μὲ
τὴν διαρκῆ χρήση τῶν ἀριθμῶν βελτιώθηκαν διατηρώντας, ἀπορρίπτοντας ἤ με-
ταβάλλοντας διάφορα στοιχεῖα τους. ᾿Εδῶ φαίνεται ὅτι ἔπαιξε τὸν ρόλο της καὶ
ἡ καλλιτεχνικὴ διάθεση τοῦ ἀνθρώπου. ᾿ Επομένως ἡ ἀναζήτηση τῶν συμβόλων
τῶν ἀριθμῶν πρέπει νὰ γίνει μὲ ἀπλὲς μορφὲς καὶ ὄχι μὲ τὶς σύγχρονες.
Σοβαρὸς λόγος γιὰ τὴν «ἀνακάλυψη» τῶν «᾿Αραβικῶν ἀριθμῶν» ὑποθέτω πώς
θὰ ἦταν ἡ ἀνάγκη γιὰ ἀκριβεῖς, γρήγορους, σαφεῖς καὶ εὔκολους ὑπολογισμούς.
ἝΑλλωστε ἡ κοινὴ χρήση τῶν γραμμάτων καὶ σὰν παράσταση τῶν ἀριθμῶν μέσα
σὲ ἕνα κείµενο μπορεῖ νὰ προκαλοῦσε κάποια σύγχυση, εἰδικὰ ὅταν ὁ μαθηματι-
κὸς κώδικας τῶν γραμμάτων-ἀριθμῶν θὰ εἶχε ἀχρηστευθεῖ.
0: Τὸ μηδὲν καθιερώθηκε ἀπὸ τὸν µεγάλο Ἕλληνα μαθηματικὸ καὶ ἀστρονόμο
Κλαύδιο Πτολεμαῖο τὸ [78 μ.Χ., ληφθὲν ἀπὸ τὸ γράμμα "ὍΟμικρον [0], ποὺ
εἶναι τὸ ἀρχικὸ γράμμα τῆς λέξεως Οὐδέν".
1: Ἢ καθιέρωση τῆς κατακόρυφης γραμμῆς [1] σὰν παράστασης τῆς μονάδος
εἶναι λίαν συνήθης καὶ φυσιολογική. "Αλλωστε καὶ στὶς πινακίδες τῆς
Κρητομυκηναϊκῆς Γραμμικῆς Γραφῆς Β, ἡ ὁποία ἀπεδείχθη ὅτι ἐξέφραζε
τὴν ᾿Ελληνικὴ γλῶσσα, ἡ. μονάδα παρίστατο μὲ µία κατακόρυφη γραμμὴ
(χαρακιάν)".
2: Γιὰ τὸ 2 ἐχρησιμοποιήθηκε τὸ κεφαλαῖο γράμμα Ζ τῆς λέξεως Ζεῦγος. ἤΑλ-
λωστε στὴν Κρητομυκηναϊκὴ Γ.Γ.Β στὴν πινακίδα ΡΥ. 84 287’, ἔχει γραφεῖ:
«Δ-ΚΙ-ΓΟ ἄε-ἄε-ππε-πο ΤΡΟΧΟΣ ΖΕ 1», δηλ. «ἀργύρω δεδεµένω ΤΡΟΧΟΣ Ζεῦ-
γος 1). ᾽Αντὶ νὰ γράψουν δύο τροχούς, γράφουν Ζεῦγος Ι, χρησιμοποιῶντας
τὴν πρώτη συλλαβὴ τῆς λέξεως Ζεῦγος. ᾿ Απὸ τὸ σύστηµα δέ σταθμῶν προ-
κύπτει ὅτι 12 -ἀέξ, δηλαδὴ 2 Ξ2. ᾿Εδῶ μπορεῖ νὰ παραβληθῆ τὸ ἰδεόγραμ-
μα 2 μὲ τὸ 2 ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ ἀρχικὸ γράμμα Ζ τῶν λέξεων Ζεῦγος, Ζυγὸς ἤ-
τοι 232.
3: Γιὰ τὸ ἀριθμητικὸ 3 ἴσως χρησιμοποιήθηκε τὸ ἑλληνικὸ Β, τὸ ὁποῖο μὲ τὴν