ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

92-93ΑΥΓ. - ΣΕΠΤ. 1989

Τυπωμένη σελίδα
σελ. 5301 συμπερασμένος
Φύλλο στό PDF
36 ἀπό 65
Πηγή κειμένου
OCR
Τεῦχος
δεῖτε τό τεῦχος
Τό PDF
Ἀνάγνωση PDF Λῆψις PDF

Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο

  1. Η διαχρονική ενότης της Ελληνικής — ΓΕΩΡΓΟΥΝΤΖΟΣ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ
    ἀρχή: σελ. 5301 συμπερασμένος · τέλος: δηλωμένο · τχ. 92

Κείμενο φύλλου

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Κ.ΤΕΩΡΙΓΟΥΝΤΖΟΣ3Σ Ἢ διαχρονικὴ ἑνότης τῆς ̓Ελληνικῆς Ἢ γλῶσσα εἶναι θεῖον δώρημα πρὸς μόνον τὸν ἄνθρωπον, ἀποτελεῖ δὲ τὴν δευτέραν ὄψιν τῆς σκέψεως. Η σκέψις εἶναι ὁ ἐνδιάθετος λόγος, ἡ δὲ γλῶσσα ὁ προφορικὸς λόγος. Σκέψις καὶ γλῶσσα ἀλληλοπροσδιορίζονται. Πρὶν ἐκφρασθῇ διὰ λόγου ἡ σκέψις εἰναι ἄμορφος, ἀσχημάτιστος, ἀκαθόριστος, νεφελώδης' εἶναι πρώτη ὕλη λόγου. Καθορισμὸν μὲ ἀκριβὲς περιεχόμενον καὶ ὅρια σαφῆ παίρνει ἡ σκέψις μόνον διὰ τῆς ἐκφράσεως μὲ τὰς λέξεις, τὸν λόγον, τὴν γλῶσσαν. Ἢ γλῶσσα δὲν εἶναι σὰν ἕνα ἀντικείμενον, κάτι τὸ ἀπηρτισμένον μὲ καθωρισμένα ὅρια. Εἶναι ἁπλῶς μία δυναμικότης ἐκφραστικῆς ἐνεργείας, δηλαδὴ διατυπώσεως διὰ λέξεὧν τοῦ ἐνδιαθέτου λόγου. τῆς σκέψεως, καὶ ἡ δυναμικότης αὐτὴ δὲν εἶναι ἡ αὐτὴ σὲ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους. Ο ὕψιστος βαθμὸς ἀναπτύξεως τοῦ λόγου ἀνήκει εἰς τὰ ἐκλεκτότερα τέκνα τοῦ λαοῦ. τοὺς χαρισματικούς, τοὺς προικισμένους ποιητὰς καὶ στοχαστάς. Διὰ νὰ μετατρέψῃ τὰς εἰς τὴν σκέψιν του αἰωρουμένας ἐννοίας εἰς λέξεις ὁ προικισμένος στοχαστὴς καταβάλλει μεγάλην προσπάθειαν, λέγει ὁ Ραιἱ Ὑαἱετγ, συστρέφεται, ἱδρώνει καὶ ᾱγωνιᾷ ὅπως ἡ Πυθία, ὅταν προσπαθῇ νὰ μετατρέψῃ τὰ σήματα τοῦ ̓Απόλλωνος εἰς χρησμὸν πρὸς τὸν μαντευόμενον. 'Ο ἁπλοῦς λαὸς ἔχει τὴν τάσιν τῆς ἀναζητήσεως εὐκολιῶν παραβαίνων τοὺς κανόνας τῆς ὀρθῆς ἐκφράσεως μὲ ἀποτέλεσμα παραμορφώσεως καὶ ἰδιὡματισμούς ̓ π.χ. πεινάου ἀντὶ πεινῶ, λέου ἀντὶ λέγω, ἄς τους ἀντὶ ἄφησέ τους, δὲ φελάει ἀντὶ δὲν ὠφελεῖ, τὸν ἐγέλασε ἀντὶ τὸν ἐξηπάτησε, οἱ γυναῖκες ἀντὶ αἱ γυναῖκες κλπ. 'Ἡ τάσις αὐτὴ τῆς προχειρότητος ἤ ἀτασθαλίας τοῦ λόγου εἶναι ἡ δημιουργὸς τῶν ἀποκλινότῶν ἀπὸ τὴν κανονικὴν γλῶσσαν τύπων, τὸ ἄθροισμα τῶν ὁποίων ἀποτελεῖ ἕνα ἰδιαίτερον ὕφος, τὸ προφορικόν. Τοιαῦτα σύνολα ἀποκλινόντων γλωσσικῶν τύπων ἀναπτύσσονται εἰς ὅλας τὰς γλώσσας τοῦ κόσμου, οἱ δὲ ζήσαντες εἰς ξένας χώρας γνωρίζουν καλὰ τὸ γλωσσικὸν αὐτὸ σύμπτωμα. ̓Ας σημειωθῇ ὅτι οἱ ἀποκλίνοντες αὐτοί τύποι, οἱ ἄλλοτε περιωρισμένης χρήσεως, ἄλλοτε εὐρυτέρας, ἄλλοτε ζοῦν ἐπὶ ὡρισμένον μικρὸν διάστημα χρόνου, ἄλλοτε ἐπὶ μακρότερον. Οἱ περισσότεροι τύποι δὲν γίνονται ἀποδεικτοὶ ὑπὸ τῆς κοινότητος καὶ ἀποβάλλονται. Οἱ παλαιοὶ λεξικογράφοι μᾶς ἔχουν διασώσει ἀπειρίαν τοιούτων λέξεων, ἰδίως ὁ ́ Ησύχιος, ὁ ὁποῖος ἐπισημαίνει ἐνίοτε καὶ τὴν τοπικήν των προέλευσιν (Λάκωνες, Κύπριοι, Θεσσαλοί κ.λπ.). Δὲν εἶναι ὅμως σπάνιον φαινόμενον, ὢρισμένοι τύποι αὐτῆς τῆς μορφῆς, ἰδιωματικοί, δημώδεις, νὰ ἐπιζήσουν εἴτε μόνον εἰς τὴν λαϊκὴν ἔκφρασιν, εἴτε καὶ εἰς τὴν γραπτήν. Δεδομένου ὅτι ἡ ̓Ελληνικὴ γλῶσσα παρέμεινε παγκόσμιος καὶ διεθνὴς ἐπὶ [000 ἔτη καὶ ἐλαλήθη καὶ ἐγράφη ὑπὸ λαῶν παντοδαπῶν, ̓Ασίας, Αἰγύπτου καὶ Δύσεως, κατά πολὺ πολυπληθεστέρων τοῦ ̓ Ελλαδικοῦ, αἱ μεταβολαὶ τῆς γλώσσης ὑπῆρξαν ἐκτεταμέναι καὶ ἐπραγματοποιήθησαν πολλάκις κατὰ τὴν αἰσθητικὴν τοῦ λόγου ξένων λαῶν καὶ ὄχι τῶν “Ἑλλήνων. Αἱ προκύψασαι ἀλλαγαὶ γλωσσικῶν τύπων, ἄλλαι μὲν ἐπὶ μέρους ἐγένοντο δεκταὶ εἰς τὸν ἕλληνα λόγον, ἄλλαι ὑπέστησαν προσαρμογὴν καὶ ἄλλαι ἀπεβλήθησαν, μερικαὶ δὲ διεσώθησαν μόνον εἰς τὸν λαϊκὸν λόγον. Κατωτέρω παραθέτομεν πίνακα τοιούτων λέξεων, αἱ ὁποῖαι δεικνύουν ὅτι καὶ οἱ κανονικοὶ τύποι, καὶ οἱ δημοτικίζοντες (φυγόκεντροι), εἰς κάθε ἐποχὴν δημιουργούμενοι, εἶναι ἘΠ Ο κι Παναγιώτης Κ. Γεωργοῦντζος εἶναι Πρόεδρος τῆς ̓ Εταιρείας ̓ Ελλήνων Φιλολόγων καὶ ̓Επίτιμος Πρόεδρος τοῦ ̓Ανωτάτου ̓Εκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους.
πρωτογενές κείμενο, ὅπως ἀκριβῶς ἐξήχθη →