ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Κ.ΤΕΩΡΙΓΟΥΝΤΖΟΣ3Σ Ἢ διαχρονικὴ ἑνότης τῆς ᾿Ελληνικῆς Ἢ γλῶσσα εἶναι θεῖον δώρημα πρὸς µόνον τὸν ἄνθρωπον, ἀποτελεῖ δὲ τὴν δευτέραν ὄψιν τῆς σκέψεως. Η σκέψις εἶναι ὁ ἐνδιάθετος λόγος, ἡ δὲ γλῶσσα ὁ προφορικὸς λό- γος. Σκέψις καὶ γλῶσσα ἀλληλοπροσδιορίζονται. Πρὶν ἐκφρασθῇ διὰ λόγου ἡ σκέψις εἰ- ναι ἄμορφος, ἀσχημάτιστος, ἀκαθόριστος, νεφελώδης' εἶναι πρώτη ὕλη λόγου. Καθορι- σμὸν μὲ ἀκριβὲς περιεχόμενον καὶ ὅρια σαφῆ παίρνει ἡ σκέψις μόνον διὰ τῆς ἐκφράσεως μὲ τὰς λέξεις, τὸν λόγον, τὴν γλῶσσαν. Ἢ γλῶσσα δὲν εἶναι σὰν ἕνα ἀντικείμενον, κάτι τὸ ἀπηρτισμένον μὲ καθωρισμένα ὅ- ρια. Εἶναι ἁπλῶς μία δυναμικότης ἐκφραστικῆς ἐνεργείας, δηλαδὴ διατυπώσεως διὰ λέξε- ὧν τοῦ ἐνδιαθέτου λόγου. τῆς σκέψεως, καὶ ἡ δυναμικότης αὐτὴ δὲν εἶναι ἡ αὐτὴ σὲ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους. Ο ὕψιστος βαθμὸς ἀναπτύξεως τοῦ λόγου ἀνήκει εἰς τὰ ἐκλεκτότερα τέ- κνα τοῦ λαοῦ. τοὺς χαρισματικούς, τοὺς προικισμένους ποιητὰς καὶ στοχαστάς. Διὰ νὰ μετατρέψῃ τὰς εἰς τὴν σκέψιν του αἰωρουμένας ἐννοίας εἰς λέξεις ὁ προικισμένος στοχα- στὴς καταβάλλει μεγάλην προσπάθειαν, λέγει ὁ Ραιἱ Ὑαἱετγ, συστρέφεται, ἱδρώνει καὶ ᾱ- γωνιᾷ ὅπως ἡ Πυθία, ὅταν προσπαθῇ νὰ μετατρέψῃ τὰ σήματα τοῦ ᾿Απόλλωνος εἰς χρη- σμὸν πρὸς τὸν μαντευόμενον. 'Ο ἁπλοῦς λαὸς ἔχει τὴν τάσιν τῆς ἀναζητήσεως εὐκολιῶν παραβαίνων τοὺς κανόνας τῆς ὀρθῆς ἐκφράσεως μὲ ἀποτέλεσμα παραμορφώσεως καὶ ἰδι- ὡματισμούς᾽ π.χ. πεινάου ἀντὶ πεινῶ, λέου ἀντὶ λέγω, ἄς τους ἀντὶ ἄφησέ τους, δὲ φελάει ἀντὶ δὲν ὠφελεῖ, τὸν ἐγέλασε ἀντὶ τὸν ἐξηπάτησε, οἱ γυναῖκες ἀντὶ αἱ γυναῖκες κλπ. 'Ἡ τάσις αὐτὴ τῆς προχειρότητος ἤ ἀτασθαλίας τοῦ λόγου εἶναι ἡ δημιουργὸς τῶν ἀποκλινό- τῶν ἀπὸ τὴν κανονικὴν γλῶσσαν τύπων, τὸ ἄθροισμα τῶν ὁποίων ἀποτελεῖ ἕνα ἰδιαίτερον ὕφος, τὸ προφορικόν. Τοιαῦτα σύνολα ἀποκλινόντων γλωσσικῶν τύπων ἀναπτύσσονται εἰς ὅλας τὰς γλώσσας τοῦ κόσμου, οἱ δὲ ζήσαντες εἰς ξένας χώρας γνωρίζουν καλὰ τὸ γλωσσικὸν αὐτὸ σύμπτωμα. ᾿Ας σημειωθῇ ὅτι οἱ ἀποκλίνοντες αὐτοί τύποι, οἱ ἄλλοτε πε- ριωρισμένης χρήσεως, ἄλλοτε εὐρυτέρας, ἄλλοτε ζοῦν ἐπὶ ὡρισμένον μικρὸν διάστημα χρόνου, ἄλλοτε ἐπὶ μακρότερον. Οἱ περισσότεροι τύποι δὲν γίνονται ἀποδεικτοὶ ὑπὸ τῆς κοινότητος καὶ ἀποβάλλονται. Οἱ παλαιοὶ λεξικογράφοι μᾶς ἔχουν διασώσει ἀπειρίαν τοιούτων λέξεων, ἰδίως ὁ ΄ Ησύχιος, ὁ ὁποῖος ἐπισημαίνει ἐνίοτε καὶ τὴν τοπικήν των προέλευσιν (Λάκωνες, Κύπριοι, Θεσσαλοί κ.λπ.). Δὲν εἶναι ὅμως σπάνιον φαινόμενον, ὢ- ρισμένοι τύποι αὐτῆς τῆς μορφῆς, ἰδιωματικοί, δημώδεις, νὰ ἐπιζήσουν εἴτε μόνον εἰς τὴν λαϊκὴν ἔκφρασιν, εἴτε καὶ εἰς τὴν γραπτήν. Δεδομένου ὅτι ἡ ᾿Ελληνικὴ γλῶσσα παρέμεινε παγκόσμιος καὶ διεθνὴς ἐπὶ [000 ἔτη καὶ ἐλαλήθη καὶ ἐγράφη ὑπὸ λαῶν παντοδαπῶν, ᾿Ασίας, Αἰγύπτου καὶ Δύσεως, κατά πολὺ πολυπληθεστέρων τοῦ ᾿ Ελλαδικοῦ, αἱ μεταβολαὶ τῆς γλώσσης ὑπῆρξαν ἐκτεταμέναι καὶ ἐπραγματοποιήθησαν πολλάκις κατὰ τὴν αἰσθητικὴν τοῦ λόγου ξένων λαῶν καὶ ὄχι τῶν “Ἑλλήνων. Αἱ προκύψασαι ἀλλαγαὶ γλωσσικῶν τύπων, ἄλλαι μὲν ἐπὶ μέρους ἐγένοντο δε- κταὶ εἰς τὸν ἕλληνα λόγον, ἄλλαι ὑπέστησαν προσαρμογὴν καὶ ἄλλαι ἀπεβλήθησαν, με- ρικαὶ δὲ διεσώθησαν μόνον εἰς τὸν λαϊκὸν λόγον. Κατωτέρω παραθέτομεν πίνακα τοιούτων λέξεων, αἱ ὁποῖαι δεικνύουν ὅτι καὶ οἱ κανο- νικοὶ τύποι, καὶ οἱ δημοτικίζοντες (φυγόκεντροι), εἰς κάθε ἐποχὴν δημιουργούμενοι, εἶναι ἘΠ Ο κι Παναγιώτης Κ. Γεωργοῦντζος εἶναι Πρόεδρος τῆς ᾿ Εταιρείας ᾿ Ελλήνων Φιλολόγων καὶ ᾿Ε- πίτιμος Πρόεδρος τοῦ ᾿Ανωτάτου ᾿Εκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους.