Π «ΜΕΗΙΑΛΟΣΥΝΗ») ΚΑΙ Ο ΝΑΠΟΛΕΩΝ ᾿Απὸ τὸν κ. Εὐάγγελο Ρόζο, συγγραφέα καὶ ἐπίτιμο πρόεδρο τῆς «Πα- νελλήνιας Ἔνωσης Λογοτεχνῶν» πήραμε καὶ δημοσιεύουμε τὴν ἀκόλουθη ἐπιστολή: Κύριε διευθυντά, Μὲ ἔκπληξη διάβασα στὸν «Δαυλό» (τεῦχος δ9᾽Ι98δ9) τὸ ἄρθρο τοῦ κ. Δεινία Δικαίου γιὰ τὸν Μέγα Ναπολέοντα καὶ τὸν μῦθο τῆς μεγαλωσύνης του, ποὺ μὲ μεγάλη προχειρότητα ἐπιχειρεῖ νὰ καταρρίψει. ᾿Επειδὴ ἔτυχε νὰ μελετήσω σὲ βάθος τὴν ζωή, τὸ ἔργο του καὶ τὴν ἐποχή του (ποὺ σ᾽ αὐτὴν ἔδρασε καὶ αὐτὴν ἀνέδειξε, ὅπως κι αὐτὴ τὸν ἀνέδειξε) καὶ μάλιστα νὰ τὸν συγκρίνω μὲ τὸν ᾿Αλέξανδρο (στὸ βιβλίο μου «᾿Αλέξανδρος καὶ Ναπολέων»), θεωρῶ πὼς τούτη τὴ φορὰ ὁ κ. Δεινίας Δικαῖος πρὸς λάθος κατεύθυνση... ἐξερράγη. Βέ- βαια ὁ χῶρος μιᾶς ἐπιστολῆς δὲν εἶναι ἐ- παρκής, γιὰ ν᾿ ἀναιρέσω μίαν πρὸς μίαν τὶς [0 «κατηγορίες» τοῦ, ὅπως ἀποδεικνύε- ται, ἐπιπόλαιου γνώστη τῆς ἱστορίας ἀγα- πητοῦ κατὰ τ᾽ ἄλλα κ. Δ. Δ. “Ὡστόσο θ᾽ ά- παριθμήσω κι ἐγώ σύντομα δέκα λόγους (τοὺς κυριώτερους), πού, κατὰ τὴ γνώμη μου, ὁ Ναπολέων, παρ᾽ ὅλες τὶς ἀδυναμίες, τὰ λάθη καὶ τὶς ὑπερβολές του, παραμένει ἀκόμα καὶ σήμερα μιὰ ἀπὸ τὶς κορυφαῖες προσωπικότητες τῆς παγκόσμιας ἱστορίας. ι) Ως ἄτομο ἦταν μεγαλοφυΐα. Συμφω- νοῦν ὅλοι οἱ μελετητές του, πὼς διέθετε σπάνιες πνευματικὲς ἱκανότητες καὶ σὲ ὑ- ψηλότατο βαθμό. 2) ταν τὸ ἴδιο ξεχωριστὸς ὡς χαρα- κτῆρας. Τολμηρός, εὐγνώμων στοὺς φί- λους, συνεπής, εὐθύς, ἔντιμος, φιλόπονος, πρωτότυπος, ἐπινοητικός, δίκαιος καὶ προ- παντὸς πολιτικότατος. 3) Ὅσο ζοῦσε, ἀλλὰ καὶ 30-40 χρόνια μετὰ τὸ θάνατό του, μὲ τὴν ἔντονη προσω- πικότητά του ἐπηρέασε ὅσο κανένας τὴν διαµόρφωση τοῦ εὐρωπαϊκοῦ χάρτη. 4) Χωρὶς αὐτὸν ἡ γαλλικὴ ᾿Επανάστα- ση καὶ οἱ ἰδέες της θἄᾶμεναν ἀνολοκλήρω- τες. Αὐτὸς τὶς «εἰσήγαγε», τὶς πιὸ πολλὲς φορὲς χωρὶς βία, στοὺς ἄλλους λαοὺς κι αὐ- τὸς ἔδωσε τὰ ἰσχυρότερο πλήγματα στοὺς τυράννους, ἡγεμόνες καὶ εὐγενεῖς, ποὺ κα- ταδυνάστευαν τότε τὴν Εὐρώπη. "Αλλωστε αὐτοί, τελικά, τὸν «ἔρριξαν» καὶ ὄχι οἱ λα- οἱ, πού, ἀντίθετα, τὸν λάτρευαν καὶ ὣς κά- ποιο σημεῖο τοὺς ὑπερασπίσθηκε ὅσο κανέ- νας ἄλλος πρωτύτερα. Μ᾿ ἄλλα λόγια ὁ Ναπολέων εἶχε, ὅσο ζοῦσε, τὴν Γαλλία μὲ τὸ μέρος του, ποὺ τὸν στήριξε ὥς τὸ τέλος, ὅπως τὸν στήριξαν καὶ μυριάδες ἄλλοι Εὐ- ρωπαῖοι (Ιταλοί, Πολωνοί, ἀκόμα καὶ Γερμανοί...). 5) Ὅλα τὰ «ἐπαναστατικά», τὰ προο- δευτικἁ καὶ φιλελεύθερα στοιχεῖα τῆς ἔπο- χῆς, ὅπου γῆς, ἦταν µαζί του. "Ολες οἱ κο- ρυφαῖες πνευματικὲς µορφές, τόσο ὅσο ζοῦ- σε ὅσο καὶ χρόνια πολλὰ μετὰ τὸ θάνατό του, ἦταν θαυμαστὲς καὶ φίλοι του. (Μπαλ- ζάκ, Οὐγκώ, Μπάῦρον, Σταντάλ, Νταβίντ, Γκαῖτε, Μπετόβεν). 6) Δὲν εἶναι τυχαῖο, ποὺ ὁ Παναγ. Κα- νελλόπουλος στὴν «Ιστορία» του «τοῦ Εὐ- ρωπαϊκοῦ πνεύματος» τοῦ ἀφιερώνει ἑπτὰ ὁ- λόκληρα κεφάλαια, ὅπου διεξοδικὰ τεκµη- ριώνεται ἡ βαρυσήµαντη ἐπίδρασή του στοὺς συγχρόνους του καὶ ἡ τεράστια συμ- µετοχή του στὴν διαμόρφωση ὄχι µόνο τῆς πολιτικῆς ἀλλὰ καὶ τῆς πνευματικῆς ζωῆς τῆς ἐποχῆς του. 7) '᾿Ὑπῆρξε, γιὰ λόγους ποὺ ἐδῶ δὲν μποροῦν νὰ ἀναλυθοῦν, ὁ μέγιστος πολιτι- κὸς τῆς ἐποχῆς του, ἕνα κράµα σύνεσης, λογικῆς καὶ ὁραματισμοῦ. 'Ο ρεαλισμός του συµβάδιζε μὲ τὴν τόλμη του. ᾿Αν τὸν «ἄφηναν» οἱ µικρόψυχοι ἡγεμόνες τῆς Εὐ- ρώπης καὶ ἡ στυγνὴ στὴν ἁδιαλλαξία καὶ τὸ μῖσος της γι αὐτὸν ᾿ Αγγλία, ἀσφαλῶς ὁ κόσμος θὰ ἦταν σήµερα καλύτερος καὶ ἡ Εὐρώπη δικαιότερα διαρθρωμµένη. 8) "Οχι ὅτι δὲν ἔκανε λάθη καὶ κακοὺς