Η.Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ Ποιὰ τεχνολογία ἐφαρμόσθηκε στὰ προκατακλυσμιαῖα τείχη τῆς "Ελλάδος: «Πυθοῖ ἐν ἡγαθέῃ γυάλοις ὕπο Παρνησοῖο σῆμ ̓ ἔμεν ̓ ἐξοπίσω, θαῦμα θνητοῖσι βροτοῖσιν». [«Θεογονία», στίχ. 499-500] ̓Ἐπισκέπτομαι κατὰ καιροὺς τοὺς Δελφοὺς καὶ αἰσθάνομαι πάντοτε τὸ ἴδιο δέος βλέποντας στοὺς πρόποδες τοῦ Παρνασοῦ τὸ ὁρατὸ καὶ αἰώνιο σημάδι τοῦ πρώτου καὶ μοναδικοῦ Οἰκουμενικοῦ Κέντρου, ἀπ ̓ ὅπου ἀκούγετο ἡ «ὀμφή», δηλαδὴ ἡ φωνὴ τῆς «Διὸς Πολιτικῆς», καὶ ὅπου ὡς ἡ «δελφύς», δηλαδὴ ἡ μήτρα τῆς οἰκουμένης, διετρέφοντο οἱ ἐμβρυώδεις ἰδέες, μέχρι ν ̓ ἀποκτήσουν μορφὴ καὶ νὰ ἐξέλθουν στὸ φῶς, γιὰ νὰ λάβουν τὴν θέσι τους στὴ ῥοϊκὴ πορεία τοῦ «γίγνεσθαι». . Τὸ θέμα ὅμως σήμερα δὲν εἶναι τὸ βαθὺ νόημα τῶν Δελφῶν, γιὰ τὸ ὁποῖο πολλὲς σελίδες ἀπησχόλησα τοῦ «Δαυλοῦ», ἀλλὰ κάτι, τὸ ὁποῖο κατὰ τὴν γνώμη μου ἔχει τεράστια σημασία γιὰ τὸ μέγεθος αὐτοῦ τοῦ χαμένου στὰ βάθη τῶν χιλιετιῶν πολιτισμοῦ, τὰ ἀπομεινάρια τοῦ ὁποίου ἀπαιτοῦν ἐξηγήσεις, ποὺ φαίνεται ὅτι, ὡς εὑρισκόμενοι γενικῶς σὲ πνευματικὴ ἀφασία, ἀδυνατοῦμε νὰ δώσουμε. Ἤ, κάτι τὸ πολὺ χειρότερο, οἱ ἁρμόδιοι «πνευματικοί μας ταγοὶ» ὑποβαθμίζουν σὲ σημεῖο μηδενικῆς σημασίας τὰ ἀπομεινάρια αὐτά. Πρόκειται περὶ τμημάτῶν τειχῶν πιθανῶς «ἀναλημματικῶν», διὰ τῶν ὁποίων συγκρατοῦντο τὰ χώματα ἀπὸ κατολισθήσεις. 'Ο ἐπισκέπτης ἴσως τὰ ἀντιληφθῆ (ἐὰν βεβαίως ὑπῆρχαν ἄνθρωποι, γιὰ νὰ τοῦ τὰ ὑποδείξουν) σὲ πολλὰ σημεῖα τοῦ Δελφικοῦ χώρου. Τὸ ἰδιαίτερο τῶν τειχῶν αὐτῶν εἶναι ὅτι δὲν ἔχουν οὔτε μία ὀρθογώνια πέτρα καὶ ἀκόμη ὅτι στὴν δόμησί τους ἐναλλάσσονται σχήματα μὲ καμπύλες, ὀξεῖες ἢ ἀμβλεῖες γωνίες, ποὺ καμμία περιγραφικὴ ἱκανότης δὲν τὶς ἀποδίδει (βλ. εἰκόνες). ΝΗ ἐφαρμογὴ δὲ τῶν λίθων μεταξύ των εἶναι τόσο τέλεια (παρ ̓ ὅλο ποὺ ἔχουν περάσει χιλιετίες μὲ πολλὰ ἀσφαλῶς φυσικὰ καταστρεπτικὰ φαινόμενα), ὥστε μεταξὺ τῶν λίθων νὰ μὴ μπορῆ νὰ εἰσχωρῆ μιὰ λάμα ξυριστική. Τὰ ἐρωτήματα ποὺ μοῦ γεννήθηκαν, στὶς προσπάθειές μου νὰ τὰ συζητήσω μὲ φίλους τεχνικούς, δὲν ἀπαντήθηκαν. Θὰ ἀναφερθῶ τώρα στὴν ἀρχαιολογικὴ ἔρευνα. Οἱ Δελφοί, ὡς γνωστόν, χάρι στὴ Γαλλικὴ ̓Αρχαιολογικὴ Σχολή, ἀπεκαλύφθησαν τὸ [890. Μέχρι τότε στὸ χῶρο τῶν Δελφῶν ὑπῆρχε μόνο τὸ χωριὸ Καστρί, ποὺ τὰ εἶχε καλύψει ὅλα. Τὸ 1809 (Τουρκοκρατία) ἐπισκέπτεται ὁ ”Αγγλος ΝΝ. Τεᾶακε τὴν ̓ Ελλάδα καὶ περιγράφει τὰ τείχη τῆς ἀρχαίας Κυνίας. Τὰ τείχη τῆς Κυνίας καὶ τῶν Δελφῶν εἶναι κατασκευασμένα μὲ τὴν ἴδια τεχνική. Τὰ τείχη βεβαίως τῶν Δελφῶν, ἐκείνη τὴν ἐποχή, χάρι στοὺς Ρωμαιοβυζαντινοχριστιανοὺς καὶ Τούρκους, εἶναι σκεπασμένα μὲ χώματα καὶ συγκρατοῦν τὶς κοπριὲς τῶν Καστριτῶν. Αὐτὸ εἶχαν ἐπιβάλει οἱ ἀφέντες μας.