Η.Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ Ποιὰ τεχνολογία ἐφαρμόσθηκε στὰ προκατακλυσμιαῖα τείχη τῆς "Ελλάδος: «Πυθοῖ ἐν ἡγαθέῃ γυάλοις ὕπο Παρνησοῖο σῆμ᾽ ἔμεν᾽ ἐξοπίσω, θαῦμα θνητοῖσι βροτοῖσιν». [«Θεογονία», στίχ. 499-500] ᾿Ἐπισκέπτομαι κατὰ καιροὺς τοὺς Δελφοὺς καὶ αἰσθάνομαι πάντοτε τὸ ἴδιο δέος βλέποντας στοὺς πρόποδες τοῦ Παρνασοῦ τὸ ὁρατὸ καὶ αἰώνιο σημάδι τοῦ πρώτου καὶ μοναδικοῦ Οἰκουμενικοῦ Κέντρου, ἀπ᾿ ὅπου ἀκούγετο ἡ «ὀμφή», δηλαδὴ ἡ φωνὴ τῆς «Διὸς Πολιτικῆς», καὶ ὅπου ὡς ἡ «δελφύς», δηλαδὴ ἡ μήτρα τῆς οἰκουμένης, διετρέφοντο οἱ ἐμβρυώδεις ἰδέες, μέχρι ν᾽ ἀποκτήσουν μορφὴ καὶ νὰ ἐξέλθουν στὸ φῶς, γιὰ νὰ λάβουν τὴν θέσι τους στὴ ῥοϊκὴ πορεία τοῦ «γί- γνεσθαι». . Τὸ θέμα ὅμως σήμερα δὲν εἶναι τὸ βαθὺ νόημα τῶν Δελφῶν, γιὰ τὸ ὁποῖο πολλὲς σελίδες ἀπησχόλησα τοῦ «Δαυλοῦ», ἀλλὰ κάτι, τὸ ὁποῖο κατὰ τὴν γνώμη μου ἔχει τεράστια σημασία γιὰ τὸ μέγεθος αὐτοῦ τοῦ χαμένου στὰ βάθη τῶν χι- λιετιῶν πολιτισμοῦ, τὰ ἀπομεινάρια τοῦ ὁποίου ἀπαιτοῦν ἐξηγήσεις, ποὺ φαίνε- ται ὅτι, ὡς εὑρισκόμενοι γενικῶς σὲ πνευματικὴ ἀφασία, ἀδυνατοῦμε νὰ δώσου- με. Ἤ, κάτι τὸ πολὺ χειρότερο, οἱ ἁρμόδιοι «πνευματικοί μας ταγοὶ» ὑποβαθμί- ζουν σὲ σημεῖο μηδενικῆς σημασίας τὰ ἀπομεινάρια αὐτά. Πρόκειται περὶ τμημά- τῶν τειχῶν πιθανῶς «ἀναλημματικῶν», διὰ τῶν ὁποίων συγκρατοῦντο τὰ χώματα ἀπὸ κατολισθήσεις. 'Ο ἐπισκέπτης ἴσως τὰ ἀντιληφθῆ (ἐὰν βεβαίως ὑπῆρχαν ἄνθρωποι, γιὰ νὰ τοῦ τὰ ὑποδείξουν) σὲ πολλὰ σημεῖα τοῦ Δελφικοῦ χώρου. Τὸ ἰδιαίτερο τῶν τειχῶν αὐτῶν εἶναι ὅτι δὲν ἔχουν οὔτε μία ὀρθογώνια πέτρα καὶ ἀκόμη ὅτι στὴν δόμησί τους ἐναλλάσσονται σχήματα μὲ καμπύλες, ὀξεῖες ἢ ἀμβλεῖες γωνίες, ποὺ καμμία περιγραφικὴ ἱκανότης δὲν τὶς ἀποδίδει (βλ. εἰκό- νες). ΝΗ ἐφαρμογὴ δὲ τῶν λίθων μεταξύ των εἶναι τόσο τέλεια (παρ᾽ ὅλο ποὺ ἔ- χουν περάσει χιλιετίες μὲ πολλὰ ἀσφαλῶς φυσικὰ καταστρεπτικὰ φαινόμενα), ὥ- στε μεταξὺ τῶν λίθων νὰ μὴ μπορῆ νὰ εἰσχωρῆ μιὰ λάμα ξυριστική. Τὰ ἐρωτή- ματα ποὺ μοῦ γεννήθηκαν, στὶς προσπάθειές µου νὰ τὰ συζητήσω μὲ φίλους τε- χνικούς, δὲν ἀπαντήθηκαν. Θὰ ἀναφερθῶ τώρα στὴν ἀρχαιολογικὴ ἔρευνα. Οἱ Δελφοί, ὡς γνωστόν, χάρι στὴ Γαλλικὴ ᾿Αρχαιολογικὴ Σχολή, ἀπεκαλύφθησαν τὸ [890. Μέχρι τότε στὸ χῶρο τῶν Δελφῶν ὑπῆρχε μόνο τὸ χωριὸ Καστρί, ποὺ τὰ εἶχε καλύψει ὅλα. Τὸ 1809 (Τουρκοκρατία) ἐπισκέπτεται ὁ ”Αγγλος ΝΝ. Τεᾶακε τὴν ᾿ Ελλάδα καὶ περι- γράφει τὰ τείχη τῆς ἀρχαίας Κυνίας. Τὰ τείχη τῆς Κυνίας καὶ τῶν Δελφῶν εἶναι κατασκευασμένα μὲ τὴν ἴδια τεχνική. Τὰ τείχη βεβαίως τῶν Δελφῶν, ἐκείνη τὴν ἐποχή, χάρι στοὺς Ρωμαιοβυζαντινοχριστιανοὺς καὶ Τούρκους, εἶναι σκεπασμέ- να μὲ χώματα καὶ συγκρατοῦν τὶς κοπριὲς τῶν Καστριτῶν. Αὐτὸ εἶχαν ἐπιβάλει οἱ ἀφέντες μας.