ΑΝ. Ν. ΖΟΥΜΠΟΣἕ «Κοινότης) καὶ «Κοινωνία» Ἢ διάκρισις τῆς ἐννοίας «κοινότης» ἔχει, κατὰ τὴν ̓Αριστοτελικὴν θεώρησιν, ὡς ἑξῆς: «Ἔοικε δὲ καὶ τὰς πόλεις συνέχειν ἡ φιλία καὶ οἱ νομοθέται μᾶλλον περὶ αὐτὴν σπουδάζειν ἢ τὴν δικαιοσύνην’ ἡ γὰρ ὁμόνοια ὅμοιόν τι τῇ φιλίᾳ ἔοικεν εἶναι, ταύτης δὲ μάλιστα ἐφίενται καὶ τὴν στάσιν ἔχθραν οὖσαν μάλιστα ἐξελαύνουσι" καὶ φίλων μὲν ὄντων οὐδὲν δεῖ δικαιοσύνης, δίκαιοι δ ̓ ὄντες προσδέονται φιλίας καὶ τῶν δικαίων τὸ μάλιστα φιλικὸν εἶναι δοκεῖ. Οὐ μόνον δ ̓ ἀναγκαῖόν ἐστιν ἀλλὰ καὶ καλόν: τοὺς γὰρ φιλοφίλους ἐπαινοῦμεν ἥ τε πολυφιλία δοκεῖ τῶν καλῶν ἓν τι εἶναι" καὶ ἔνιοι τοὺς αὐτοὺς οἵονται ἄνδρας ἀγαθοὺς εἶναι καὶ φίλους». Στὸ κείμενο αὐτὸ παρατηρεῖ κανεὶς ὅτι τὰ μέλη τῆς «πόλεως» συνδέονται διὰ φιλίας καὶ οἱ νομοθέται τὴν ἐπιζητοῦν περισσότερον καὶ ἀπὸ τὴν δικαιοσύνην. ἔπειτα τὰ μέλη τὰ ἑνούμενα διὰ φιλικῶν δεσμῶν δὲν χρησιμοποιοῦν τὴν δικαιοσύνην, διότι ἡ δικαιοσύνη ἔχει ὡς βάσιν πάντα τὴν φιλίαν' πράγματι ἡ ἔννοια τῆς φιλίας ἐκτὸς τοῦ ὅτι τυγχάνει ἀναγκαία καὶ ἀπαραίτητος εἶναι συγχρόνως καὶ ἔντιμος πρᾶξις: ἔπειτα οἱ ἀγαθοὶ ἄνθρωποι εἶναι στὴν πραγματικότητα καὶ καλοὶ φίλοι. ΝΗ ἀρχαία ̓Ελληνικὴ «πόλις» ἑδράζεται λοιπὸν πάνω στὴν ἔννοια τῆς φιλίας, ὥστε τὰ μέλη της νὰ ἀποτελοῦν ἰσχυρὸν κρίκον συνοχῆς' μὲ λίγα λόγια ἡ «πόλις» τῶν ἀρχαίων ἀποτελεῖ κάτοπτρον τῆς «κοινότητος». Τώρα, ἡ ἔννοια τῆς «κοινωνίας», ποὺ εἶναι τὸ βασικὸ ἀντικείμενο τῆς κοινωνιολογίας, κατὰ τὸν Αὔγουστον Οοπιρίε (1798-] 857) διαιρεῖται σὲ στατικὴ καὶ δυναμικὴ καὶ στὴ συνέχειά της ἐξετάζει καὶ ἐρευνᾶ τοὺς βασικοὺς ὅρους τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἀνθρώπινης «κοινῶνίας» καὶ κυρίως ἀναλύει τὸ μεγάλο θέμα τῆς μεταρρυθμίσεως, ποὺ μέσα σ ̓ αὐτὸ ὑπάγονται τὰ ῥεύματα τῶν ἀναρχικῶν, τῶν κοινωνιοκρατικῶν, τῶν ὀπαδῶν τῆς κοινοκτημοσύνης (οοπιπιαπςπιις) κι. ἄ. "Ἐπομένως κατὰ τὴν δευτέραν ἄποψιν, δηλ. τῆς «κοινωνίας», παρατηροῦμεν ὅτι τὰ μέλη τῆς «κοινωνίας» συνδέονται συμβατικά, ἔχουν δηλ. σὰν βάση διαφόρους ὅρους ἢ τρόπους, οἱ ὁποῖοι ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν κινδυνεύουν νὰ ἀνατραποῦν καὶ νὰ ἐπακολουθήσουν ἐπαναστάσεις καὶ ἔχθρες, οἱ ὁποῖες εἶναι ἀπόρροια, ὡς εἶναι φυσικόν, τῆς ἐλλείψεως φιλίας. Γενικὰ μποροῦμε νὰ ποῦμε ἀπερίφραστα, ὅτι οἱ νομοθέται καὶ οἱ πολιτικοί τῆς ἐποχῆς ἐκείνης συνεκράτουν τὴν «κοινότητα» μακρὰν τῶν ἀντεγκλήσεων καὶ τῶν στάσεων διὰ τῆς φιλίας, πρᾶγμα ποὺ δὲν συνέβαινε μὲ τὴν ἔννοια τῆς «κοινωνίας». Ι. ̓ΗΘ. Νικομ. 1[155α. κ "Οκ. Α.Ν.Ζ. εἶναι καθητητὴς τῆς Φιλοσοφίας στὸ Πανεπιστήμιο Πατρῶν, πρώην πρύτανις τοῦ ἰδίου Πανεπιστημίου καὶ ἀντεπιστέλλον μέλλος τῆς ̓Ακαδημίας ̓Αθηνῶν.