ΓΙΑΝΝΗΣ ΧΛΩΡΟΣ ὝἛνας καπάτσος ἱστορικὸς ΤΟ ΑΝΕΚΑΟΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ . ΤΟΥ «Δ» Θὰ ηταν ὁ δεύτερος ἢ ὁ τρίτος χρόνος τῆς προσφυγιᾶς. Δούλευα τότε στὴν πόλη Β. κι ἔμενα σ ̓ ἕνα κτίριο μαζὺ μὲ ἄλλους πολιτικοὺς πρόσφυγες. ̓Ανάμεσά τους ἕεχώριςς ὁ Ζωιόπουλος, καθηγητὴς τῆς ἵστορίας: μιλοῦσε μ ̓ ἕναν ἀέρα, ποὺ ἔδειχνε νὰ ειναι ὁ πρῶτος τῆς παρέας. ̓Ο δεύτερος. καθηγητὴς τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας, καταγόταν ἀπὸ τὸν Μοριᾶ καὶ ἄκουγε στ ̓ ὄνομα ἢ στὸ ψευδώνυμο Κλέων. (Μερικοὶ ἐνθουσιάστηκαν μὲ τὰ ψευδώνυμά τους, ὥστε πολιτογραφήθηκαν μὲ αὐτά, γιὰ νὰ ἔχουν ἀργότερα πρόσθετα προβλήματα...). Ὃ Κλέων ηταν σεμνὸς ἄνθρωπος, μιλοῦσε λίΥγο μὲ τὴν ψιλὴ φωνή του, κάποτε ὅμως ἔλεγε ἀστεῖα καὶ ξέσπαγε μόνος τοὺ σὲ τρανταχτὰ γέλια. Σ ̓ αὐτὲς τὶς περιπτώσεις ὁ Ζωιόπουλος σοβαρευόταν, ἐνῶ ὁ Γιάγκος, ὁ τρίτος τῆς παρέας, δὲν ἤξερε πῶς νὰ φερθεῖ: νὰ ταχθεῖ μὲ τὸν Κλέωνα ἢ μὲ τὸν ἄλλο. νὰ γελάσει ἢ νὰ σοβαρευθεῖ... Ὃ Γιάγκος, Πόντιος ἀπὸ τὴ Μακεδονία, ἐκπαιδευτικὸς κι αὐτός, δάσκαλος, ἦταν ἀδύνατος σὰν σκελετός, εἶχε προβλήματα μὲ τὸ στομάχι, κούτσαινε λίγο ἀπὸ ἕνα τραῦμα καὶ κοκκίνιζε μὲ τὸ παραμικρό, γι αὐτὸ δὲν ἀκουόταν ἡ φωνή του. παρὰ ὅταν ρωτοῦσε κάτι ἢ ἀπαντοῦσε μονολεκτικὰ στὶς ἐρωτήσεις τῶν φίλων του. ̓Αδύνατος καὶ κίτρινος ἤτανε καὶ ὁ Κλέων, εἶχε κι αὐτὸς παλιὰ τραύματα. Ο ἱστορικὸς ἔδειχνε κατάγερος καὶ καλοζωισμένος (θὰ πρέπει νὰ μὴν εἶχε κάμει σὲ μάχιμα τμήματα). ̓Ησαν καὶ οἱ τρεῖς τῆς ἴδιας περίπου ἡλικίας, ἀνάμεσα στὸ 35-40. περιποιημένος ὅμως καὶ σιδερωμένος ἔβγαινε καθημερινὰ ὁ ἵστορικός, ποὺ εἶχε κιόλας βρεῖ ἐδῶ τὸ ταίρι του. Οἱ ἄλλοι δυὸ συνέχιζαν ἡρωικὰ τὸν μπεκιάρικο βίο. ̓Εγὼ κρατοῦσα ἕνα γωνιακὸ δωματιάκι μόνος. Στὸ διπλανὸ δωμάτιο, λίγο μεγαλύτερο ἀπὸ τό δικό μου, ἔμεναν ὁ φιλόλογος καὶ ὁ δάσκαλος. ὋΟ φίλος τους ἱστορικὸς κατοικοῦσε μὲ ἀνώτατα στελέχη τοῦ κόμματος σ ̓ ἕνα ἀπὸ τὸ παράνομα σπίτια. Τὸ δικό μας κτήριο ἤτανε παλιό, τὰ δωμάτια χωρισμένα μὲ σανίδια, κι ἐγώ, χωρὶς νὰ θέλω. ἄκουγα τὶς συζητήσεις τῶν δυὸ γειτό- νῶν μου, ἂν καὶ τὶς περισσότερες φορὲς δὲν καταλάβαινα περὶ τίνος ἔκαμναν κουβέντα: μιλοῦσαν γιὰ τὰ ἔργα τοῦ Μὰρξ καὶ τοῦ Ἔνγκελς, τοῦ Λένιν καὶ τοῦ Στάλιν. γιὰ κάποια λάθη στὴν ἑλληνικὴ μετάφραση. ̓Εγὼ ἥμουν ὁπλὸς τυπογράφος, στοιχειοθέτης, δούλευα στὸ τμῆμα λογοτεχνικῶν βιβλίων τοῦ «ἐκδοτικοῦ» μας καὶ περίμενα μετάθεση στὸ τμῆμα τῶν κλασσικῶν τοῦ μαρθισμοῦ-λενινισμοῦ. ́Η ἀλλαγὴ ὅμως ἀργοῦσε, κι ἐγὼ γινόμουν ἀνυπόμονος. Σιγὰἀ-σιγὰ πῆρα νὰ καταλαβαίνω τὶς συζητήσεις τῶν γειτόνων μου, ἤθελα μάλιστα νὰ μάθω ὅσο τὸ δυνατὸν περισσότερα γιὰ τὸν τομέα, ὅπου θὰ δούλευα ὁπωσδήποτε. Σὲ μιὰ συνδικαλιστικἡ συνέλευση ἔγινε πάλι λόγος γιά τὴν ἀνάγκη ἐνίσχυσης τοῦ τεχνικοῦ προσωπικοῦ τῶν κλασσικῶν, καὶ κάποιος εἶχε προτείνει μαζὶ μὲ ἄλλα ὀνόματα καὶ τὸ δικό μου. Πολὺ ἐνδιαφέρουσα γινόταν ἡ συζήτηση στὴ γειτονιά μου, ὅταν ἐρχόταν ἐπίσκεψη ὁ ἱστορικός, καὶ αὐτὸ συνέβαινε τουλάχιστον μιὰ φορὰ τὴν ἑβδομάδα. Ο ἐπισκέπτης συνήθιζε νὰ βγαίνει ἀπὸ τὰ καθιερωμένα θέματα καὶ ν ̓ ἀρχίζει τὸ κουτσομπολιό. ̓Αναφερόταν σὲ πρόσωπα καὶ πράγματα ἄλλοτε μὲ ὑπονοούμενα, ἄλλοτε ἀνοιχτά. Τελευταῖα μιλοῦσε σχεδὸν τακτικὰ γιὰ τὸν «χοντρὸ» καὶ τὸν «λιγνὸ» ἢ γιὰ τὸν «γυαλάκια» καὶ τὸν «μπάσσο». Δὲν ἄργησα νὰ καταλάβω, πὼς ἐννοοῦσε τοὺς συνδιευθυντὲς τοῦ «ἐκδοτικοῦ». ̓Εγνώριζα κι ἐγὼ τοὺς διευθυντές μας, ἀλλὰ ἐξ ἀποστάσεως. τοὺς ἔβλεπα καὶ τοὺς ἄκουγα στὶς συνελεύσεις, ἐνῶ οἱ τρεῖς φίλοι δούλευαν μαζύ τους. Γιὰ τὸν γυαλάκια ἔλεγαν πολλά, γιὰ τὸν μπάσσο ἀκόμη περισσότερα. Ἢ «τρόικα» συμφωνοῦσε στὰ βασικὰ σχεδὸν πάντα, διαφορὲς ἀκούγονταν μόνο στὶς λεπτομέρειες. Καὶ εἶχαν σχέση τὰ λεγόμενά τους τόσο μὲ τὶς ἱκανότητες τῶν διευθυντῶν. πολιτικὲς καὶ πνευματικές, ὅσο καὶ μὲ τὴν ἰδιωτική τους ζωή. Οἱ τρεῖς φίλοι κάποτε ὀργίζονταν, κάποτε χαχάνιζαν. καθὼς μιλοῦσαν γιὰ τὴ διεύθυνση, κι ἐγὼ ἕνιωθα νὰ συντελεῖται μέσα μου μιὰ ἀλλαγή: ὅσο δὲν ἐγνώριζα τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, ἔ-