ΑΝ. Ν. ΖΟΥΜΠΟΣ (ἀ.μ. ̓Ακαδημίας ̓Αθηνῶν) Οἱ ὅροι «ἔκφραση» καὶ «ἐντύπώση» εἰς τὴν Τέχνη Δύο πολυσήμμαντοι ὅροι ποὺ εἰσεχώρησαν κατὰ καιροὺς εἰς τὴν τέχνη εἶναι ἡ «ἔκφραση» (εχρτεςςίοπ) καὶ ἡ «ἐντύπωση» (Ιπιρτεςδίοη)’ ὁ πρῶτος εἶναι, τρόπον τινά, μία σύγκρουση τοῦ ἐσωτερικοῦ μας ψυχικοῦ κόσμου πρὸς τὸν ἔξω: τὰ συναισθήματά μου ἀλλοιώνουν καὶ μεταβάλλουν τὴν εἰκόνα ποὺ ἔρχεται καὶ τὴν μεταποιοῦν ἀνάλογα πρὸς τὸν ψυχικὸ κόσμο ἑκάστου' ὁ ψυχικὸς κόσμος κάθε ἀτόμου εἶναι διάφορος καὶ δὲν συμβιβάζεται μὲ τὰ πράγματα πολλὲς φορὲς λέμε «αὐτὸ δὲν μὲ ἐκφράζευ,, ποὺ σημαίνει ὅτι δὲν συμφωνῶ μὲ τὴ βάση, μὲ τὴν πηγή, ἀπό κεῖ δηλαδὴ ποὺ πηγάζει αὐτό' βλέπουμε στὴν ποίηση, στὰ γλυπτά, στὴ ζωγραφική, ποὺ ἀποτυπώνουμε πάνω σ ̓ αὐτὰ τὴ σκέψη μας καὶ τὰ συναισθήματά μας καὶ γενικὰ σ ̓ ὁποιαδήποτε μορφὴ τεχνικῆς «μεταμορφωμένα» τὰ ἀντικείμενα ποὺ προβάλλουν στὸ χῶρο, κι ̓ ἔτσι αὐτὴ ἡ σύγκρουση συναισθημάτων καὶ πραγματικότητος εἶναι ποὺ μᾶς δίνει τὴν ποικιλία, ποὺ μ ̓ αὐτὴ πλουτίζουμε τὸν κόσμο μὲ νέες παραστάσεις καὶ καινοφανεῖς μορφές. 'Ο δεύτερος ὅρος εἶναι ἡ «ἐντύπωση»: ἡ ἐντύπωση εἶναι ἡ ἀποτύπωσις τοῦ πραγματικοῦ, μία δηλαδή «φωτογραφία», ποὺ θὰ λέγαμε ἁπλᾶ, τῆς πραγματικότητος' στὸν ὁρισμὸ γιὰ τὴν τέχνη ποὺ μᾶς δίνει ὁ Ἔγελος, ὅτι δηλαδὴ «τέχνη εἶναι ἡ ἀναπαράσταση τῆς ἰδέας στὸν αἰσθητὸ χῶρο», ποὺ σημαίνει ἀναπαραγωγὴ τοῦ ἰδανικοῦ μὲ τεχνητὰ μέσα, τοῦτο δηλώνει ὅτι περιέχεται ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος ὁ ὅρος τῆς «ἐκφράσεως», ἀλλὰ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἡ ἀναπαραγωγή, παρὰ τὴν ἐπιθυμία μας, παρὰ τὴ θέλησή μας, ἀλλοιώνει τὸ πραγματικό’ ἔπειτα ὁ ἄνθρωπος, παρὰ τὴν προσπάθειά του νὰ φέρη τὸ πραγματικό, φέρνει λόγω τῆς ἀδυναμίας του ἕνα ἀλλοιωμένο «πραγματικό»' ἡ ἀλλοίωση αὐτὴ διαφέρει ἀπὸ τὴν ἀλλοίωση τῆς «ἐκφράσεως», διότι ἡ πρώτη ἀλλοιώνεται μὲ τὴ θέλησή μας, ἐνῶ ἡ δεύτερη ἀλλοιώνεται ἀπὸ τὴν ἀνθρώπινη ἀδυναμία. Γενικὰ μποροῦμε νὰ ποῦμε, ὅτι τόσο ἡ «ἔκφραση», ὅσο καὶ ἡ «ἐντύπωση» μᾶς δίνουν τὴν ποικιλία στὴ ζωή: ἡ «ἔκφραση» μὲ τὶς ἐναλλαγές τῶν χρωμάτων καὶ μὲ ἀλλοιωμένες τὶς παραστάσεις προσθέτει νέες εἰκόνες καὶ προδιαγράφει καινούργιες καταστάσεις' ἀκόμα μπορεῖ νὰ πῆ κανεὶς καὶ στὴ γλῶσσα, ὅταν βλέπει τὶς «καινούργιες λέξεις» ποὺ ἔρχονται παραλλαγμένες ἀπὸ τὶς ἀρχικές, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέση ὅτι ἔχουν σὰν βάση τὴν πάρα πάνω σύγκρουση! οἱ ἐξελίξεις τῶν λέξεων δὲν εἶναι πάντοτε ἴδιον τῆς γλωσσολογίας, ἀλλὰ καὶ τῆς ἐννοίας τῆς τέχνης! τέλος ἡ ἔννοια τῆς «ἐντυπώσεως» συμβολίζει τὸν παραδοσιακὸ χαρακτῆρα τῆς τέχνης, τὴ μεταφορὰ δηλ. τοῦ πραγματικοῦ σ ̓ ὁποιοδήποτε ὑλικὸ στοιχεῖο, δίχως συναισθηματισμοὺς καὶ πάθη ποὺ ταράζουν πολλὲς φορὲς τὴν ἀνθρώπινη ἀξιοπρέπεια καὶ τὴν καθιστοῦν ἁδιανόητη καὶ ἀδιάφορη γιὰ τοὺς πολλούς, ὅπως συμβαίνει μὲ τὰ διάφορα ῥεύματα τῆς λεγόμενης μοντέρνας τέχνης.