δι ΕΓΠΠΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ Οἱ λεγόμενοι « Αραβικοὺ ἀριθμοὶ Κύριε διευθυντά, ̓Επανέρχομαι στὸ θέμα τῶν « Αραβικῶν ἀριθμῶν» μὲ ἀφορμὴ ἐπιστολὴ τοῦ συναδέλφου πολιτικοῦ μηχανικοῦ κ. ̓[ππ. Δάκογλου στὸ τεῦχος 90 τοῦ «Δαυλοῦ». Πρὸς ἀποφυγὴν παρεξηγήσεων θέλω νὰ διευκρινίσω ἐκ προοιμίου, ὅτι πιστεύω στὴν ἀνάγκη τῆς ἔρευνας, καὶ γι ̓ αὐτὸ ἐκτιμῶ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἐπιδίδονται σ ̓ αὐτὴν καὶ σέβομαι τὶς προσπάθειές τους, ἔστω καὶ ἄν κάποτε διαφωνῶ ἐν μέρει ἢ καὶ ἐν ὅλω ἀκόμη μὲ τὰ συμπεράσματά τους. Σὲ θέματα ὅπως αὐτὰ ποὺ ἀποτελοῦν τὴν ὕλη τοῦ περιοδικοῦ σας, στὰ ὁποῖα δὲν εἶναι πάντα δυνατὴ ἡ προσκόμιση ἁπτῶν ὑλικῶν ἀποδείξεων καὶ χρειάζεται κάποτε ὁ νοῦς νὰ προχωρήσει θεωρητικὰ ἢ καὶ διαισθητικά, συγχωροῦνται καὶ ἐξηγοῦνται κάποιες ἔστω καὶ συναισθηματικῆς προλεύσεως ἀποκλίσεις. ̓Επειδὴ ὅμως, γιὰ νὰ γίνει εὐρύτερα ἀποδεκτὸ κάποιο ἐπιστημονικὸ συμπέρᾶσμα, χρειάζεται καὶ τεκμηρίωση, γι αὐτὸ μερικὲς φορὲς ἐπιτρέπεται ἡ καλοπροαίρετη παρέμβασῃ, μὲ σκοπὸ νὰ ἐπισημανθοῦν ἐνδεχόμενα κενά, τῶν ὁποίων ἡ συμπλήρωση θὰ μποροῦσε νὰ ἐνισχύσει μία ἄποψη, ποὺ θὰ μᾶς ἔκανε ὅλους τοὺς ἛἝλληνες ὑπερήφανους. Μὲ τὴν ἔκφραση τῆς διαφωνίας ἄλλωστε ἐνισχύεται ὁ διάλογος, ποὺ ἴσως βοηθήσει νὰ βρεθεῖ ἡ ἀλήθεια, χωρὶς νὰ ἔχει σημασία ἄν αὐτὴ συμβεῖ νὰ πλησιάζει ἢ καὶ νὰ συμπίπτει μὲ τὴν ἄποψη ἑνὸς ἀπὸ τοὺς διαλεγομένους. ̓Εκεῖνο ποὺ προέχει εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ ἐκεῖνο ποὺ ἀξίζει εἶναι ἡ προσπάθεια γιὰ τὴν προσέγγισή της. ̓Ελπίζω νὰ γίνεται κατανοητὴ ἡ θέση μου, γιὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ ἀπὸ ἐκείνους μὲ τοὺς ὁποίους συνδιαλέγομαι μέσω τῶν στηλῶν σας. Θὰ πρέπει ἐπίσης, πρίν προχωρήσω, νὰ διευκρινίσω, ὅτι στὴν προηγούμενη ἐπιστολή μου γιὰ τὸ ἴδιο θέμα («Δαυλὸς» τ. 82) δὲν ἀναφέρθηκα στὸ ποιὸς ἀνακάλυψε τοὺς « ̓ Αραβικοὺς ἀριθμοὺς». ̓ Αντίθετα μάλιστα, στὸ τέλος τῆς τρίτης παραγράφου ᾱφηνα ἀνοιχτὸ τὸ θέμα τοῦ νὰ τοὺς δανείστηκαν οἱ ”Αραβες καὶ καλοῦσα τοὺς εἰδικοὺς νὰ τὸ ξεκαθαρίσουν. 'Απλᾶ προσπάθησα νά δείξω, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ ποὺ σήμερα χρησιμοποιοῦν οἱ ἼΑραβες δὲν προῆλθαν ἀπὸ τὸ "Ἑλληνικὸ ̓Αλφάβητο, ὅπως ὑποψιαζόταν ὁ κ. Τάγαρης («Δαυλός», τ. 77). Μ ̓ αὐτὸ φαίνεται νὰ συμφωνεῖ καὶ ὁ κ. Δάκογλου, ὁ ὁποῖος βλέπει ̓ Ελληνικὴ προέλευση στοὺς « ̓ Αραβικοὺς ἀριθμούς», ἀλλὰ ὄχι ἀπὸ τὸ ̓Αλφάβητο. Κατὰ δεύτερο λόγο ἤθελα νὰ δείξω, ὅτι οἱ χρησιμοποιούμενοι σήμερα ἀπὸ τοὺς ὌΑραβες ἀριθμοὶ εἶναι συγγενεῖς μὲ τοὺς χρησιμοποιούμενους στὴν Δύση « ̓ Αραβικοὺς ἀριθμούς». Καὶ αὐτὸ τὸ συμπέρασμα, ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὸ κείμενο τῆς ἐπιστολῆς του, φαίνεται νὰ τὸ ἐπικροτεῖ ὁ κ. Δάκογλου, μὲ τὸ νὰ ἔπιβεβαιώνει ὅτι οἱ ἼΑραβες προώθησαν τοὺς « ̓ Αραβικοὺς ἀριθμοὺς» στὸν κόσμο, ἀφοῦ καὶ ἐκεῖνοι τοὺς πῆραν ἀπὸ τοὺς ̓ Ινδούς. Ἔκτοτε οἱ "Αραβες δὲν φαίνεται νὰ ἄλλαξαν ἀριθμητικὰ σύμβολα, ἄρα αὐτὰ ποὺ χρησιμοποιοῦν εἶναι ἴδια μὲ αὐτὰ ποὺ προώθησαν στὴν Δύση, οἱ δέ διαφορὲς στὴν μορφή τους ὀφείλονται σὲ ἐπεξεργασίες (στροφὲς ἢ προσθαφαιρέσεις), ποὺ εἷναι συνηθισμένες στὴν ἐξέλιξη τῆς γραφῆς τόσο τῶν ἀριθμῶν ὅσο καὶ τῶν γραμμάτων καὶ γιὰ τὶς ὁποῖες θὰ διατυπώσουμε παρακάτω μία ἄποψη. Τὸ ὅτι τὴν χρήση τῶν «Αραβικῶν ἀριθμῶν» ἐπέβαλε ὁ πάπας Συλβέστρος δὲν ἀλλάζει τὴν προέλευσή τους. ̓Αντίθετα μάλιστα τὴν πιστοποιεῖ. 'Ο πάπας ἄλλωστε δὲν ἀνακάλυψε οὔτε πρωτοεισήγαγε τὰ ἀριθμητικὰ αὐτὰ σύμβολα, ποὺ ἐχρησιμοποιοῦντο καὶ πρὶν ἀπὸ αὐτὸν σὲ πολλὲς περιπτώσεις. ̓Απλούστατα αὐτὸς τὰ ἐπισημοποίησε καὶ γενίκευσε τὴν χρήση τους γιὰ λόγους ὁμοιομορφίας τῶν συναλλαγῶν.