δι ΕΓΠΠΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ Οἱ λεγόμενοι « Αραβικοὺ ἀριθμοὶ Κύριε διευθυντά, ᾿Επανέρχομαι στὸ θέµα τῶν « Αραβι- κῶν ἀριθμῶν» μὲ ἀφορμὴ ἐπιστολὴ τοῦ συ- ναδέλφου πολιτικοῦ μηχανικοῦ κ. ᾿[ππ. Δά- κογλου στὸ τεῦχος 90 τοῦ «Δαυλοῦ». Πρὸς ἀποφυγὴν παρεξηγήσεων θέλω νὰ διευκρινίσω ἐκ προοιμίου, ὅτι πιστεύω στὴν ἀνάγκη τῆς ἔρευνας, καὶ γι᾿ αὐτὸ ἐ- κτιμῶ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἐπιδίδονται σ᾽ αὐτὴν καὶ σέβομαι τὶς προσπάθειές τους, ἔ- στω καὶ ἄν κάποτε διαφωνῶ ἐν μέρει ἢ καὶ ἐν ὅλω ἀκόμη μὲ τὰ συμπεράσματά τους. Σὲ θέµατα ὅπως αὐτὰ ποὺ ἀποτελοῦν τὴν ὕλη τοῦ περιοδικοῦ σας, στὰ ὁποῖα δὲν εἶναι πά- ντα δυνατὴ ἡ προσκόμιση ἁπτῶν ὑλικῶν ἀ- ποδείξεων καὶ χρειάζεται κάποτε ὁ νοῦς νὰ προχωρήσει θεωρητικὰ ἢ καὶ διαισθητικά, συγχωροῦνται καὶ ἐξηγοῦνται κάποιες ἔ- στω καὶ συναισθηματικῆς προλεύσεως ἀ- ποκλίσεις. ᾿Επειδὴ ὅμως, γιὰ νὰ γίνει εὐρύ- τερα ἀποδεκτὸ κάποιο ἐπιστημονικὸ συμπέ- ρᾶσμα, χρειάζεται καὶ τεκμηρίωση, γι αὐ- τὸ μερικὲς φορὲς ἐπιτρέπεται ἡ καλοπρο- αίρετη παρέμβασῃ, μὲ σκοπὸ νὰ ἐπισημαν- θοῦν ἐνδεχόμενα κενά, τῶν ὁποίων ἡ συ- μπλήρωση θὰ μποροῦσε νὰ ἐνισχύσει μία ἄ- ποψη, ποὺ θὰ μᾶς ἔκανε ὅλους τοὺς ἛἝλλη- νες ὑπερήφανους. Μὲ τὴν ἔκφραση τῆς διαφωνίας ἄλλωστε ἐνισχύεται ὁ διάλογος, ποὺ ἴσως βοηθήσει νὰ βρεθεῖ ἡ ἀλήθεια, χωρὶς νὰ ἔχει σημασία ἄν αὐτὴ συμβεῖ νὰ πλησιάζει ἢ καὶ νὰ συμπίπτει μὲ τὴν ἄπο- ψη ἑνὸς ἀπὸ τοὺς διαλεγομένους. ᾿Εκεῖνο ποὺ προέχει εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ ἐκεῖνο ποὺ ἀξίζει εἶναι ἡ προσπάθεια γιὰ τὴν προσέγ- γισή της. ᾿Ελπίζω νὰ γίνεται κατανοητὴ ἡ θέση µου, γιὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ ἀπὸ ἐκεί- νους μὲ τοὺς ὁποίους συνδιαλέγομαι μέσω τῶν στηλῶν σας. Θὰ πρέπει ἐπίσης, πρίν προχωρήσω, νὰ διευκρινίσω, ὅτι στὴν προηγούμενη ἐπι- στολή µου γιὰ τὸ ἴδιο θέµα («Δαυλὸς» τ. 82) δὲν ἀναφέρθηκα στὸ ποιὸς ἀνακάλυψε τοὺς «᾿ Αραβικοὺς ἀριθμοὺς». ᾿ Αντίθετα µά- λιστα, στὸ τέλος τῆς τρίτης παραγράφου ᾱ- φηνα ἀνοιχτὸ τὸ θέµα τοῦ νὰ τοὺς δανεί- στηκαν οἱ ”Αραβες καὶ καλοῦσα τοὺς εἰδι- κοὺς νὰ τὸ ξεκαθαρίσουν. 'Απλᾶ προσπά- θησα νά δείξω, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ ποὺ σήµερα χρησιμοποιοῦν οἱ ἼΑραβες δὲν προῆλθαν ἀπὸ τὸ "Ἑλληνικὸ ᾿Αλφάβητο, ὅπως ὑπο- ψιαζόταν ὁ κ. Τάγαρης («Δαυλός», τ. 77). Μ᾿ αὐτὸ φαίνεται νὰ συμφωνεῖ καὶ ὁ κ. Δά- κογλου, ὁ ὁποῖος βλέπει ᾿ Ελληνικὴ προέ- λευση στοὺς «᾿ Αραβικοὺς ἀριθμούς», ἀλλὰ ὄχι ἀπὸ τὸ ᾿Αλφάβητο. Κατὰ δεύτερο λόγο ἤθελα νὰ δείξω, ὅτι οἱ χρησιμοποιούμενοι σήµερα ἀπὸ τοὺς ὌΑραβες ἀριθμοὶ εἶναι συγγενεῖς μὲ τοὺς χρησιμοποιούμενους στὴν Δύση «᾿ Αραβικοὺς ἀριθμούς». Καὶ αὐ- τὸ τὸ συμπέρασμα, ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὸ κείµενο τῆς ἐπιστολῆς του, φαίνεται νὰ τὸ ἐπικροτεῖ ὁ κ. Δάκογλου, μὲ τὸ νὰ ἔπιβε- βαιώνει ὅτι οἱ ἼΑραβες προώθησαν τοὺς «᾿ Αραβικοὺς ἀριθμοὺς» στὸν κόσµο, ἀφοῦ καὶ ἐκεῖνοι τοὺς πῆραν ἀπὸ τοὺς ᾿ Ινδούς. Ἔκτοτε οἱ "Αραβες δὲν φαίνεται νὰ ἄλλαξαν ἀριθμητικὰ σύμβολα, ἄρα αὐτὰ ποὺ χρησιμοποιοῦν εἶναι ἴδια μὲ αὐτὰ ποὺ προώθησαν στὴν Δύση, οἱ δέ διαφορὲς στὴν µορφή τους ὀφείλονται σὲ ἐπεξεργα- σίες (στροφὲς ἢ προσθαφαιρέσεις), ποὺ εἷ- ναι συνηθισμένες στὴν ἐξέλιξη τῆς γραφῆς τόσο τῶν ἀριθμῶν ὅσο καὶ τῶν γραμμάτων καὶ γιὰ τὶς ὁποῖες θὰ διατυπώσουµε παρακά- τω µία ἄποψη. Τὸ ὅτι τὴν χρήση τῶν «Α- ραβικῶν ἀριθμῶν» ἐπέβαλε ὁ πάπας Συλβέ- στρος δὲν ἀλλάζει τὴν προέλευσή τους. ᾿Αντίθετα μάλιστα τὴν πιστοποιεῖ. 'Ο πά- πας ἄλλωστε δὲν ἀνακάλυψε οὔτε πρωτοει- σήγαγε τὰ ἀριθμητικὰ αὐτὰ σύμβολα, ποὺ ἐ- χρησιμοποιοῦντο καὶ πρὶν ἀπὸ αὐτὸν σὲ πολλὲς περιπτώσεις. ᾽Απλούστατα αὐτὸς τὰ ἐπισημοποίησε καὶ γενίκευσε τὴν χρή- ση τους γιὰ λόγους ὁμοιομορφίας τῶν συ- ναλλαγῶν.