Ἡ συμφορά του μαζικοῦ κινήματος μοναδικὸς δρόμος μετατροπῆᾳα τῆς ἀνθρώπινης κοινότητας σὲ ἐξουσιαστικὸ σχηματισμὸ εἶναι ἡ µα- ζοποίησή της. ᾿Αν θέλω νὰ γίνω τύ- φαννος, πρέπει νὰ ὑπάρχη μάζα. ᾿Αν δὲν ὑπάρχη, πρέπει νὰ τὴ δηµιουρ- γήσω. Δὲν νοεῖται: τυραννία Χχωρὶς μάζα. ᾿Αλλὰ καὶ δὲν νοεῖται μάζα χω- ρὶς τυραννία. Οἱ δύο αὐτὲς ὀντότη- τες στὴν πραγματικότητα εἶναι ἕνα καὶ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα, συμπίπτουν οὐ- σιαστικἀ, τὸ μόνο τυπικὸ στοιχεῖο ποὺ τὶς διαφοροποιεῖ φαινομενικὰ εἷ- ναι ἡ διανομὴ ρόλων ἢ πρωτοθουλι- ὧν µέσα στὰ πλαίσια τῆς ἐξουσιαστι- κης κοινωνίας. Ἡ ἐντύπωση ὅτι ἡ μάζα, οἱ ἐξου- σιαζόµενοι, εἶναι ἀκούσια: ὄργανα ἢ θύματα τῶν ἐξουσιαστῶν, ἔχει τὴν ἀρχὴ της σὲ θεωρίες ἀφελῶν διανο- ουμένων τοῦ διεθνοῦς ἀκαδημαϊσμοῦ ἢ στὴν προπαγάνδα τῆς ἴδιας τῆς ἐ- ξουσίας, ποὺ προσπαθεὶ ἔτσι νὰ ἀ- παλλάξη ἀπὸ τὴν κατηγορία. τοῦ «συ- νειδητοῦ ἐγκλήματος» ἕνα ὀργανικό της µέρος, ἕνα κομμάτι «σαρκὸς ἐκ τῆς σαρκός της», ὅπως εἶναι ἡ µά- ζα. Τὸ ἐξουσιαστικὸ ἔγκλημα, δηλα- δὴ τὴν ἀποθολὴ ἀπὸ τὴν ἀνθρώπινη κοινότητα τῆς ἐλευθερίας, τῆς ἁλή- θειας καὶ τῆς δικαιοσύνης καὶ τὴν εἰ- σαγωγἠ, ἀντ᾽ αὐτῶν, τῆς δυνάμεως, τοῦ δόγµατος καὶ της ἰσότητας, δι- απράττουν ἀπὸ κοινοῦ καὶ συνειδητά ὁ τύραννος καὶ ὁ δοῦλος. Ὁ πρῶτος ἁπλῶς ἔχιξι συχνὰ τὴν πρωτοθουλία, ποπ Τοῦ ΔΗΝΙ. 1. ΔΑΜΠΡΟΥ χωρὶς τοῦτο νὰ ἀποκλείη τὸ ἀντί- στροφο. «Ἡ ἐλευθερία ποὺ ζητᾶ ἡ μάζα--- γράφει ὁ Ὄρικ Χόφφερ στὸ κιλασ]- κὸ ἔργο του γιὰ τὸν φανατι- ομό(1}) --- δὲν εἶναι ἡ ἐλευθερία τῆς ἀναπτύξεως τοῦ ἀτόμου, ἀλλὰ ἡ ἀπελευθέρωση ἀπὸ ιὸ ζυγό τῆς αὐτόνομης ὑπάρξεως, Τὰ µέλη τῆς μάζας ἀπαιτοῦν τὴν ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὸ προμερὸ «Θάρος τῆς ἐλεύθερης κρίσης, ἀπελευθέρωοη ἀπὸ τὴ θα- ρειὰ εὐθύνη νὰ ὁλοκληρώοουν μό- ΝΟΙ τους τὸ ἐγώ τους. Δὲν ἀπαιτοῦν Χαμμιὰ ἐλευθερία τῆς συνειδήσεως, ἀλλὰ τυφλὴ πίοτη οτὴν ἐξουσία. (1) ΕΒΙΟ ΗΟΕΕΕΗ «ΤΗΕ ΤΗ͂ΘΕ ΒΕΙΙΕΝΕΗ», ΝΕΝ ΥΟΗΚ--ΙΟΝΒΡΟΝ, 1963. Ὑπάο- χει καὶ ἑλληνικὴ μετάφραση μὲ τίτλο ᾿Αθήναι. χ. χ. «Ὁ φανατικός», ἔκδ. Μπουκουμάνη,