το ΑΝΕΚΑΟΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ ος ΤΟΥ «δν Πρωί, πρωί, ὁ ἥλιος ἔλουζε ὁλό- κληρο τὸ νησί. ΝΗ θάλασσα στραφτά- λιζε. Τὸ ἁπαλὸ ἀεράκι χάιδευε τὰ νερά. της. Κι᾿ αὐτὴ ἀργοχόρευε στοὺς κυµα- τισμούς τῆς ντυμένη στὰ ἀτλάζια της. Μὲ κανονικἠ ταχύτητα τὸ αὐτοκί- νητο ἔτρεχε στὸν παραλιακό δρόµο ἆ- πὸ τὴ Θερμὴ Μυτιλήνης. Στὸ λιμάνι τρικάταρτα καράβια, μαοῦνες, βάρκες καὶ ταχύπλοα πολυτελῆ γιώτ λικνίζο- νταν ἁρμονικά. Δίπλα τους ἐπιβατηγὰ τῆς γραμμῆς Μυτιλήνης-Πειραιᾶ καὶ διάφορα φορτηγὰ πλοῖα μᾶς καλωσό- ριζαν. Τὸ «Αἰολὶς) στολισμένο μὲ ση- μαῖες ἀργοκουνιῶταν νωχελικὰ δεμένο στοὺς κάβους. Ἕνας ἥσυχος, ἀσφαλὴς κόλπος τὸ λιμάνι τοῦ νησιοῦ μᾶς ἀγκά- λιαζε. Τριγύρω ἡ πολιτεία ἀναπαυόταν καὶ ἀργοξυπνοῦσε. Τὰ ἀρχοντικὰ τῆς πόλης ἱστοροῦσαν τὰ γεγονότα ἕκατο- ντάδες χρόνια. Τὰ νέα κτήρια ὁμολο- γοῦσαν τὴν ἄνεση τῆς ζωῆς καὶ τὸ ἄγ- χος τῆς τεχνολογικῆς ἐξέλιξης. Τὰ βουνὰ καὶ οἱ λόφοι σχημάτιζαν ἀπὸ τὴ δυτικὴ πλευρὰ προστατευτικὸ θεόρατο κάστρο στὸ λιμάνι. ἪἫ παραλία τῶν Τσαμακίων μᾶς προκαλοῦσε καὶ μᾶς προσκαλοῦσε γε- μάτη ὑποσχέσεις γιὰ δροσιά, γιὰ ξε- γνοιασιὰ καὶ ἀνάπαυση. Τὰ ψαροκάικα ἕτοιμα, γιὰ νὰ ξεφορτώσουν τὸ βαρὺ φορτίο τῆς νυχτερινῆς ἁλιευτικῆς ἐπι- δρομῆς τους γιὰ τοῦ ψαρᾶ τὸ μεροκά- ματο. "Ἠμασταν μιὰ ἀγαπημένη ὄμορφη παρέα, ποὺ παραθερίζαμε στὸ νησί. Αὐ- τὸ τὸ γλυκὸ πρωινὸ ὁ ἥλιος τὸ πυρπο- λοῦσε ὁλόκληρο ἀπὸ τὸ βάθος τῆς ᾿Ανατολῆς. ᾿Απὸ τὴ χώρα τῆς ᾿Ἴω- νίας. ᾿Απὸ τὶς πόλεις τῆς Σμύρνης, τοῦ ᾿Αιβαλιοῦ, τῆς ἀρχαίας Τροίας. ᾿Απὸ τὰ παράλια καὶ τὸν κόλπο τοῦ ᾿Αδρα- μυττίου μᾶς ἔρχονταν τὸ κάλεσμα γιὰ ἕ- ΝΙΚΟΣ ΑΝΩΓΗΣ Ταξίδι μιᾶς ἡμέρας να συγκινητικὸ προσκήνυµα στὴ γῆ τῶν ᾿Ομηρικῶν ᾿Επῶν. Στὴ γῆ τῆς ᾿1- ωνίας, τῆς Περγάμου, τοῦ ᾿ Διβαλιοῦ. Κομπολόι οἱ θύμησες ἀπὸ τὴν ἵ- στορία καὶ τὸ μύθο. ᾿Απὸ τὸ παραμύθι καὶ τὶς ὁμολογίες. ᾿ Απὸ τὶς διηγήσεις καὶ τὶς ζωντανές μνῆμες -- μᾶς μιλοῦ- σαν γι᾿ αὐτά. Μιᾶς ἄλλης γῆς ἐμεῖς γεννήματα, τῶν ἀδελφῶν μὰς νὰ γνω- ρίσουμε ποθούσαμε τὸν τόπο τους, τὰ μνημεῖα τους, τὰ σπίτια κι᾿ ὅλα ὅσα ἔ- μειναν ἐκεῖ μάρτυρες τοῦ πολιτισμοῦ. Μάρτυρες τοῦ ἑλληνισμοῦ. Πληγὲς στὸ πονεμένο ἑλληνικὸ σῶμα, στὸν ξλληνικὸ πολιτισμό. Ὃ Τρωικὸς Πόλεμος τῶν "Ελλή- νων τῆς Τροίας μὲ τοὺς Ἕλληνες τῆς “Ἑλλάδας. Οἱ Περσικοὶ πόλεμοι. Ὃ πολιτισμὸς καὶ οἱ Ἕλληνες τῆς ᾿᾽Ἴω- νίας, τῆς ᾿Εφέσου, τῆς Μιλήτου. 'Ο Μέγας ᾿Αλέξανδρος καὶ οἱ Μακεδό- νες. Οἱ πόλεις τῆς Σμύρνης, τῆς Περγά- μου, τοῦ ᾿Αιβαλιοῦ. Καὶ μετὰ ἀπὸ χρό- νια, ἀπὸ αἰῶνες, τὸ σήμερα. Τὸ ὁλοζώ- ντανο παρόν. Ξεστράτισε ὁ νοῦς καὶ ἀποζητοῦσε ὅλα αὐτὰ ποὺ χάθηκαν καὶ ἔμειναν σημάδι στῆς γῆς τὸ ἄγραφο βιβλίο. Βία καὶ αἷμα. Πολιτισμὸς καὶ συνα- δέλφωση. Πόλεμος καὶ βαρβαρότητες. Εἰρήνη καὶ δικαιοσύνη καὶ ἀνθρωπι- σμός. Τὸ γλαροπέταμα συντρόφευε τὸ «Αἰολὶς» κι᾿ αὐτὸ χορεύοντας πάνω στὰ κύματα χαϊδολογιῶταν μὲ τὸ βο- ριαδάκι κὶ ἐρωτοτροποῦσε μὲ τὰ νησιὰ καὶ τὶς ἀκρογιαλιές. Κι᾿ ἀντάμωνε τοὺς ἀνθρώπους σ᾽ ἕνα πανόμορφο ἀ- δέλφωμα. Κι᾽ ἕνωνε τὶς χῶρες περνῶ- ντας τὰ σύνορα, τὴ νοητὴ γραμμή, στὴ μέση τῆς θάλασσας, δίχως ἔλεγχο καὶ διατυπώσεις. Κι᾿ ὅλοι ἐμεῖς, ἄνθρωποι ἀπὸ δεκάδες χῶρες τῆς Δύσης, τῆς ᾿Α- νατολῆς, ἐπιβάτες μιᾶς ἡμέρας, βρεθή-