} Η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Πολιτικά (ἀπόδοση: ΒΑΣ. ΜΟΣΚΟΒΗΣ) Σήµερα ποὺ οἱ ἐξουσιαστὲς τῆς διανόησης ἀδιαφοροῦν --- ἂν ὄχι μάχονται -- τὶς ἀρ- χαιοελληνικὲς ρίζες µας, προσπάθειες σὰν κι αὐτὴ τοῦ λογοτέχνη καὶ φιλόλογου κ. Βα- σίλη Μισκόβη νὰ ἀποδώσει ἐπιτυχῶς στὴ νεοελληνικἡ τὸ ἔργο ἑνὸς γίγαντα τῆς ἀνθρό- πινης σκέψης εἶναι κάτι τὸ χρήσιμο καὶ τὸ ξεχωριστὸ καὶ ποὺ ἀξίζει ἐξάρσεως. ταν τό- τε μιὰ ἐποχὴ ποὺ ὁ Στοχασμὸς βρισκόταν στὴν κοιτίδα του, ἐνῶ σήµερα ἐδῶ ἡ Φιλοσοφία βρίσκεται στὸ φἐρετρό της. Τὸ ἀμφιλεγόμενο στῖγμα τῆς ἐποχῆς µας ἐκφράζεται τέλεια μὲ τὸ «Σατυρικόν» τοῦ Πετρώνιου, βιοπροοπτικἡ ποὺ δὲν ὑπῆρχε τὴν ἐποχὴ τοῦ ᾿Αριστο- τέλη. Μολοντοῦτο αὐτὸς συνέλαβε ὅλα τὰ δεινὰ ποὺ δύνανται νὰ συμβοῦν, καθὼς καὶ ἐ- φηῦρε θεραπεῖες γιὰ τὴν ἀποσόβησή τους, μιλώντας σὰν «πανεπιστήμων» ἄνθρωπος ἐπὶ παντὸς ἐπιστητοῦ. Γι’ αὐτὸ καὶ ἡ µέχρι ἡμιθεοποίησης λάτρευσή του σὲ ὁρισμένες ἱστο- ρικὲς περιόδους. Τὰ «Πολιτικά» τοῦ ᾿Αριστοτέλη εἶναι ἐξίσου πολυδιαβασμένα βιβλίο ὅπως καὶ τὰ «᾿ Ηθικά» του, τόσο στὴν ᾿ Αρχαιότητα ὅσο καὶ στοὺς μοντέρνους καιρούς. Καὶ τοῦτο, γιατὶ σύµφωνα μὲ τὴν "Ἑλληνικὴ ἄποψη (καθὼς βλέπουμε καὶ ἀπὸ τὴν «Πολιτεία» τοῦ Πλάτωνα), ἡ πολιτικὴ καὶ ἡ ἠθικὴ εἶναι δύο ὄψεις τοῦ ἰδίου νομίσματος. Γιὰ τὸν ᾿Αρι- στοτέλη ἡ πολιτικὴ εἶναι ἡ ὑπέρτατη μελέτη ἀνάμεσα στὶς πρακτικὲς ἐπιστῆμες. Ἢ ἀρ- χικὴ του ὑπόθεση εἶναι, ὅτι κάθε κοινότητα δημιουργεῖται γιὰ νὰ ἐπιτύχει κάτι καλό. Ἢ ἔκδοση αὐτή, σὰν τμῆμα σειρᾶς τῆς «Νομικῆς Βιβλιοθήκης», προλογίζεται ἀπὸ ἕ- να σημείωμα γιὰ τὴν «᾿Εγκληματολογικὴ σκέψη τοῦ ᾿Αριστοτέλη» τοῦ καθηγητῆ ᾿Ιακώ- βου 1]. Φαρσεδάκη καὶ συμπληρώνεται ἀπὸ ἐκτενῆ ἀλφαβητικὰ εὑρετήρια τῶν 1. καὶ Ν. Φαρσεδάκη. 'Ἡ πρωτοτυπία της ὅμως ἔγκειται στὴν πολὺ ἐνδιαφέρουσα «Σύγχρονη ἀνά- λυση τῶν “Πολιτικῶν᾽» ἀπὸ τὸν κ. Βασίλη Μοσκόβη, ὁμοίως καὶ στὸ πολὺ προσωπικὸ βιογραφικό του «Ο ᾿Αριστοτέλης ἀπὸ κοντά», ποὺ ἀκολουθεῖ. 'Ἡ πρώτη δὲν εἶναι γραμ- μένη μὲ σχοινοτενῆ σχολαστικισµό, ὅπως κάνουν οἱ «ἐπαγγελματίες) φιλόλογοι, ἀλλὰ μᾶλλον λογοτεχνικὰ μὲ σύγχρονο προβληματισμὸ (ἂς μὴν ξεχνᾶμε ὅτι ὁ κ. Μοσκόβης εἷ- ναι καὶ τὰ δύο, καὶ φιλόλογος καὶ λογοτέχνης, μὲ πλούσιο σὲ ἀμφότερα τὰ πεδία ἔργο). Λέει, τελειώνοντας, χαρακτηριστικά: «“Τὰ πάντα γιὰ τὸν ἄνθρωπο, τὰ πάντα γιὰ μιὰ καλύ- τερη ἀνθρώπινη κοινότητα” εἶναι τὰ πιστεύω” ποὺ προσπάθησαν νὰ πυργώσουν μὲ τὴ μεγαλοφυῖα τους ὁ Πλάτων καὶ ὁ ᾿Αριστοτέλης μὲ διαφορετικὸ τρόπο. Γιὰ τὴν ἔφεσή τους αὐτὴ παραμένουν αἰώνια νέοι. Τὸ ἔργο τους εἶναι διαχρονικό, ἐπίκαιρο, πάντα ζω- ντανό. Καὶ μοναδικὴ σωτηρία, σὲ μιὰ ἐποχὴ ἀφανισμοῦ τοῦ ἀτόμου καὶ κατάρρευσης τοῦ ἀνθρωπισμοῦ, ἡ ἐπιστροφή µας σ᾽ αὐτούς». "Ἢ, ὅπως ἔλεγε ὁ Οο]ετίάρε, ὅλοι οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ χωρίζονται σὲ Πλατωνικοὺς καὶ ᾿Αριστοτελικούς. Στὸ ἀμέσως ἑπόμενο βιογραφικὸ τοῦ ᾿Αριστοτέλη ὁ κ. Μοσκόβης ἀναφερόμενος στὰ «κουτσομπολιὰ» γύρω απὸ τὸ πρόσωπο τοῦ ἐπιφανοῦς Σταγειρίτη φιλοσόφου ἀποφθέγγε- ται ἐπιγραμματικὰ σταλάζοντας τὸ βάλσαμο τῆς παραμυθίας στὶς ἤδη εὐαίσθητες καρδιές μας, παρμένο ἴσως ἀπό τὶς δικές του πληγές: «Οἱ μεγαλοφυΐες ἐνοχλοῦν ὅλες τὶς συνετὲς καὶ ἀσύνετες μετριότητες, ἐπειδὴ ξεπερνοῦν τὰ ἀνθρώπινα μέτρα, καὶ γι᾿ αὐτὸ προσπα- θοῦν νὰ τὶς καταβαραθρώσουν καὶ νὰ τὶς σπιλώσουν μὲ τὶς πιὸ ἀπίθανες κοπρολογίες, ποὺ ξερνοῦν τὰ ἀβυσσαλέα συμπλέγματα τῆς κατωτερότητας, ποὺ μόνο αὐτὰ κάποτε δίνουν νόημα στὴν ὕπαρξή τους». Ὃ κ. Μοσκόβης παρακινήθηκε στὴν ἐργασία του αὐτὴ ἀπὸ τοὺς δύο μεγάλους δασκά- λους του, τοὺς 1]. Συκουτρῆ καὶ Π. Κανελλόπουλο, γνῶμες τῶν ὁποίων καὶ στὰ εἰσαγωγικὰ κείμενά του ἔχει ἀποταμιεύσει. ᾿Απ᾽ τὴν ἄλλη μεριὰ σκουπιδιάζει τοὺς... φιλολόγους ποὺ