ΗΛ. Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ Περὶ δικαιωμάτων καὶ ὑποχρεώσεων «Οὐκ ἂν ἐκώλυον οἱ νόμοι ζῆν ἕκαστον κατ᾽ ἰδίην ἐξουσίην, εἰ μὴ ἕτερον ἐλυμαίνετο». [Δὲν θὰ ἐναντιοῦντο οἱ νόμοι στὸ νὰ ζῆ ἕκαστος κατὰ τὶς ἐπιθυμίες του, ἐὰν καὶ ὁ ἆλ- λος τὸν ἄλλο δὲν κακοποιοῦσε, ἔβλαπτε, ἐξευτέλιζε, μόλυνε, ἀφάνιζε). «Τὰ κατὰ τὴν πόλιν χρεὼν τῶν λοιπῶν μέγιστα ἡγεῖσθαι, ὅπως ἄξεται εὖ, μήτε φιλονι- κέοντα παρὰ τὸ ἐπιεικὲς μήτε ἰσχὺν ἑαυτῷ περιτιθέμενον παρὰ τὸ χρηστὸν τοῦ ξυνοῦ. Πό- λις γὰρ εὖ ἀγομένη μεγίστη ὄρθωσίς ἐστι, καὶ ἐν τούτῳ πάντα ἔνι καὶ τούτου σωζομένου πά- ντα σώζεται καὶ τούτου διαφθειρομένου τὰ πάντα διαφθείρεται». [Οἱ ἔναντι τῆς πόλεως ὑποχρεώσεις ἐξ ὅλων τῶν ἄλλων (ὑποχρεώσεων) πρέπει νὰ θεω- ροῦνται ὡς οἱ μέγιστες: προκειμένου νὰ ὁδηγηθοῦν αὐτοί, οἱ ἐν τῇ πόλει κατοικοῦντες, σὲ ψυχικὴ κατάστασι ἱσορροπίας, μήτε νὰ ἀντιμάχωνται, φιλονικοῦν λόγῳ τῆς ἀνεκτικότη- τος, μήτε μὲ ἰσχὺν νὰ περιβάλλουν τοὺς ἑαυτούς των πέραν αὐτῆς ἡ ὁποία πηγάζει ἐκ τοῦ χρησίμου γιὰ τὸ σύνολο. Διότι ἡ πόλις εἰς τὸ πρέπον ὁδηγουμένη ἐπιτυγχάνει αὐτὴ τὴν μεγίστην ἀνόρθωσι καὶ δι᾽ αὐτῆς τὰ πάντα εἶναι δυνατά. ᾿Εὰν δὲ ἡ ὀρθὴ καθοδήγησι σω- θῆ, τὰ πάντα διασώζονται, ἐὰν δὲ αὐτὴ ἐκφαυλισθῆ, ἐξαχρειωθῆ διὰ ὑβριστικῶν πράξεων, καὶ τὰ πάντα τῆς πόλεως καὶ αὐτοὶ οἱ πολῖται ἐξαχρειώνονται]. [Δημόκριτος] Ἔθεσα στὸν πρόλογο τὶς φιλοσοφικὲς θέσεις τοῦ ᾿Αβδηρίτη σοφοῦ, διότι σήμερα περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλη φορὰ ὁ κοινωνικός μας βίος ἐλέγχεται ἀπὸ τοὺς φανεροὺς ἢ κρυφοὺς ἐξουσιαστές, ἀπὸ τοὺς «οἴκους» τῶν «-ισμῶν» καὶ τὰ «ὑ- ποκαταστήματα» ποὺ ζοῦνε κάτω ἀπὸ τὴ σκέπη τους. Οἱ ἐκπορνεύσαντες τὸν κοινωνικὸ βίο, ἀνατροπεῖς τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ ἀνθρώπου ὄχι μόνο πρὸς τὴν «πόλιν» ἀλλὰ πρὸς τὸν «οἰκουμενικὸν λόγον», παραπλάνησαν τοὺς λαοὺς διά τῆς ἐφευρέσεως τῆς «ὀργανώσεως» αὐτῶν σὲ «συνασπισμοὺς προάσπισης τῶν συμ- φερόντων τῆς ὁμάδας». Στὴν οὐσία μέσα ἀπ᾿ τὴν ἀντιπαλότητα ὅλων πρὸς ὅλους ἀναπηδοῦν οἱ κλασματικοὶ «ἀρχηγοί», οἱ «καθοδηγητές», τὰ ὄργανα τῆς ἐξου- σίας τὰ μικρὰ «ἀφεντικὰ» ποὺ διευθύνουν τὰ «ὑποκαταστήματα». «'Ο λαὸς τῆς Πολωνίας -- λέει ὁ Λὲχ Βαλέσα ---, ἐὰν δὲν λυθοῦν τὰ οἰκονομικά του προβλή- ματα, θὰ μπῆ στὴν περιπέτεια ἑνὸς ἐμφύλιου πολέμου». Ἢ παρανοϊκότης δηλα- δὴ τῆς ἐξουσίας σὲ ὅλη της τὴν τραγικότητα. Ο λαὸς τῆς Πολωνίας ἐναντίον τοῦ Κομμουνισμοῦ --- Σοσιαλισμοῦ --- Δημοκρατίας, καὶ δὲν ξέρω τὶ ἄλλο, ἴσως καὶ τοῦ Καθολικισμοῦ, οἱ ὁποῖοι θὰ καταγγελθοῦν (ἀπὸ ποιούς;) ὡς ἀντιδραστι- κοὶ ἀπὸ ἄλλους «προοδευτικούς», ποὺ σήµερα εἶναι ἀντιδραστικοί... Οἱ σοφοὶ τῶν «ισμῶν» ἢ οἱ θεόσταλτοι τῶν θρησκευτικῶν δογμάτων μαζὶ μὲ τούς χάσκοντας µείρακας τῶν µέχρι χθὲς ὑπαρκτῶν Μαρξισμῶν κ.τ.τ., ἀνίκανοι νὰ συλλάβουν τὸ τέλος των ποὺ ἐπέρχεται, ἐξακολουθοῦν νὰ νέµωνται τὴν ἐξου- σία καὶ νὰ ὁδηγοῦν σὲ ἐκρήδεις ἐπικίνδυνες τόσο γιᾶ τὴν «πόλιν» ὅσο καὶ γιὰ τὴν οἰκουμένη. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ ἄλλοι, οἱ ἐφευρέτες τῶν κομμάτων, τῶν συνδικαλι- σμῶν, οἱ μεσολαβητὲς τοῦ Θεοῦ, οἱ σαλαμοποιήσαντες τὴν τεράστια δύ- ναμι τῆς ἐκκλησίας τοῦ δήμου, τὶ λέγουν; Πῶς φαντάζονται ὅτι μποροῦ- με νὰ βγοῦμε ἀπ᾿ τὸν στρόβιλο τοῦ πολιτικοῦ τους «λόγου»; Μὲ ποιὰ παιδεία, τέ- χνη, ἐπιστήμη θὰ καταδείξουν στοὺς νέους ποὺ ἔρχονται τὸ χρέος καὶ τὰ δικαι- ὠματά των στὴν ζωή; Τὸ χρέος των στὴν «πόλιν», ἀλλὰ καὶ στὸν «οἰκουμενικὸν