5717 ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ πράγματα τοῦ τόπου μας [δηλ. γιὰ τὰ προκατακλυσμιαῖα τείχη τῆς Ἑλλάδος] καὶ τὸν ἀπασχολοῦν μὲ τὰ εὐτελέστατα τῶν Ρωμαιοβυζαντινῶν χρόνων ἢ τῶν χρόνων τοῦ σκότους τῆς Τουρκοκρατίας,» (οἱ ἔπεξηγήσεις ἐντὸς τῶν ἀγκυλῶν δικές μου). Ας μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ διαφωνήσω μὲ τὸν συνεργάτη σας. Δὲν νομίζω ὅτι ὁ χαρακτηρισμὸς «εὐτελέστατα) ἁρμόζει στὰ δημιουργήματα τῆς βυζαντινῆς ἀρχιτεκτονικῆς, μιᾶς ἀρχιτεκτονικῆς ἡ ὁποία βαθύτατα ἐπηρέασε ὅλη τὴν λοιπὴ Εὐρώπη ἀλλὰ καὶ τὶς ἰσλαμικὲς χῶρες. Πῶς θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ χαρακτηρίση «εὐτελέστατα» ἀρχιτεκτονικὰ δημιουργήματα τὴν ' Αγία Σοφία τῆς Κωνσταντινουπόλεως, τὸν ναὸ τῆς ̓Αχειροποιήτου στὴν Θεσσαλονίκη, τὴν ἐκκλησία τῆς Καταπολιανῆς στὴν Πάρο, τοὺς ' Αγίους Θεοδώρους τοῦ Μυστρᾶ, τὴν Παναγία τῶν Χαλκέων στὴν Θεσσαλονίκη, γιὰ νὰ μιλήσουμε γιὰ ἐλάχιστες μόνο ἀπὸ τὶς βυζαντινὲς ἐκκλησίες ποὺ ὑπάρχουν στὸν τόπο μας; Πιστεύω πὼς ἡ Βυζαντινὴ παράδοση ἡ τόσο συκοφαντημένη ἀπὸ τὸν Γίββωνα - εἶναι ἕνα ἀπὸ τά στοιχεῖα ποὺ συνθέτουν τὴν πολιτιστική μας ταυτότητα. Τὸ νὰ κρατᾶ κάποιος μιὰ ἀπορριπτικὴ στάση ἔναντι τοῦ Βυζαντίου καὶ τοῦ πολιτισμοῦ του εἶναι, νομίζω, λάθος, διότι προσπαθεῖ νὰ ἀγνοήση τὸ ἐγγύτερο παρελθόν του. "Ας μὴ λησμονοῦμε τέλος, πὼς μεγίστη ὑπῆρξε ἡ συμβολὴ τοῦ Βυζαντίου --- καὶ εἰδικώτερα τῶν χρόνων τῆς Μακεδονικῆς Δυναστείας - στὴν διάσωση τῶν ἔργων τῶν ἀρχαίων ̓ Ελλήνων συγγραφέων καὶ σ ̓ αὐτὴ τὴν ἴδια τὴν ̓Αναγέννηση. ̓Επαναλαμβάνω, ὅτι συμφωνῷ μὲ τὴν κεντρικὴ θέση τοῦ ἄρθρου τοῦ κ. Τστσόμοιρου. Τὰ ἐπιτεύγματα καὶ τὰ μνημεῖα τῆς παναρχαίας ἱστορίας μας πρέπει καὶ νὰ μελετῶνται καὶ νὰ συζητῶνται καὶ νὰ προβάλλωνται. "Ας μοῦ ἐπιτρέψη ὅμως νὰ ἐκφράσω τὴν ριζική μου διαφωνία, ὅταν γράφει γιὰ «εὐτελέστατα [μνημεῖα] τῶν Ῥωμαιοβυζαντινῶν χρόνων». Μετὰ τιμῆς Μιχαὴλ Γ. Δανίκας Μηχανολόγος Δράμα Σημείωση «Δ»: Ὃ κ. Η. Τσ. ἐπέκρινε στὸ ἄρθρο του τὴν ἀνέγερση ἐκκλησιῶν πάνω στοὺς χώρους καὶ τοὺς ἀρχιτεκτονικοὺς θησαυροὺς τῆς ἀρχαιοελληνικῆς κληρονομιᾶς. Οἱ προτιμήσεις πρὸς τὴν α ἢ β ἀρχιτεκτονικὴ τεχνοτροπία εἶναι καθαρῶς προσωπικὴ ὑπόθεση - - καὶ δὲν μποροῦν συνεπῶς νὰ ἀποτελέσουν θέμα συζητήσεως. Καὶ πάλι οἱ ἐκκλησίες ἐπὶ ἀρχαίων ναῶν Κύριε Λάμπρου, Σᾶς ἀποστέλλω τὸ βιβλίο «ριζίτικα Τραγούδια Κρήτης» τοῦ ἀειμνήστου Χανιώτη ἀρχιμουσικοῦ καὶ συνθέτη Μιχαὴλ Βλαζάκη. Βέβαια τὸ «εὐρωπαϊκό» μας αὐτὶ δὲν εἶναι συνηθισμένο σὲ ἀκούσματα αὐτοῦ τοῦ εἴδους, ἀλλὰ γιὰ εὐλογία καὶ ὄχι γιὰ ψυχαγωγία, μὲ τὴ σημερινὴ σημασία τῆς λέξεως, προσφέρω τοὺς δίσκους αὐτούς. Σᾶς ἀποστέλλω καὶ μερικὰ ποιήματα, μὲ τὴν ἄδεια τοῦ ποιητῆ κ. Νικολάου Κατζουροῦ, ἀπὸ τὴν κωμόπολη ̓Αλικιανοῦ Κυδωνίας, συμβολαιογράφου καὶ ἀμίσθου ὑποθηκοφύλακος. Ἐν παρόδῳ σᾶς πληροφορῶ, ὄτι ἐπιχωριάζουν οἱ ἄκλιτες γενικὲς στὰ τοπωνύμια: ̓Ασκύφου ("Ασκυφος δὲν συναντᾶται), ̓Ακαράνου () Ακαράνος), Βουλγάρω, Ίζερμιάδω κ.ἄ. ̓Απὸ τὸ “ΑρεΓ Ρορυ]ις”, ποὺ σᾶς ἀνέφερα στὴν προηγούμενη ἐπιστολή μου, ἐτυμολογεῖται τὸ ̓Ατσιπόπουλο, χωριὸ τοῦ νομοῦ Ρεθύμνης. Συχνὰ ἔβλεπα παλαιότερα κατσίκες δεμένες σὲ βωμούς!.. Πολλοὶ χριστιανικοὶ ναοὶ ὑπάρχουν ἐπὶ θεμελίων καὶ ἐρειπίων