ΑΝ. Ν. ΖΟΥΜΙΠΙΟΣ (ἀ.μ. ̓Ακαδημίας ̓Αθηνῶν) Ἢ ἔννοια τῆς ταξινομήσεως καὶ ἡ ταξινόμησις τῶν ἐπιστημῶν Ἢ ταξινόμησις εἶναι ἡ τοποθέτησις διαφόρων ὄντων συστηματικὰ σὲ ὁμάδες καὶ ἀκόμη σὲ συνομοταξίες, τάξεις, οἰκογένειες, γένη καὶ εἴδη. .Ἢ ταξινόμησις προὐποθέτει σὰν βάσι τὰ κοινὰ χαρακτηριστικά, μορφολογικὰ ἢ φυσιολογικά. Ἢ ἔννοια τῆς ταξινομήσεως εἶναι ἴδιον τοῦ ἀνθρωπίνου νοῦ καὶ ἔχει σὰν ἀρχὴ τὴν ἀνάλυσι, τὴν σύγκρισι καὶ γενικὰ τὴν ἀφαίρεσι ἀτομικῶν διαφορῶν. ́Η ἔννοια μιᾶς γενικῆς ἰδέας ἀνήκει στὴν ταξινόμησι. Ἢ ταξινόμησις διακρίνει καὶ συγκρίνει ἐκ τῆς πολλότητος τῶν φαινομένων, καὶ ἀφαιρουμένων τῶν ἐπουσιωδῶν γνωρισμάτων, τὴν γενικὴν ἔννοιαν τῆς ἰδέας τῶν φαινομένων: Η ταξινόμησις σὰν νοητικὴ λειτουργία συλλαμβάνει καὶ δεικνύει τὶς οὐσιώδεις ὁμοιότητες ἢ διαφορὲς τῶν φαινομένων, ποὺ βασίζονται στὴν ἐπιστημονικὴ γνῶσι αὐτῶν καὶ ὄχι τὴν στηριζόμενη σὲ φαινομενικὰ καὶ μὴ οὐσιώδη γνωρίσματα, τὰ ὁποῖα κατασκευάζονται τεχνητὰ γιὰ τὴν διάκρισι τῶν διαφορῶν ἢ ὁμοιοτήτων τῶν ἐν λόγῳ φαινομένων. Ἢ ταξινόμησις π.χ. τῆς Ζωολογίας καὶ τῆς Βοτανικῆς σὰν ἐπιστημῶν θὰ πρέπει νὰ εἶναι φυσικὴ καὶ ὄχι τεχνητή! καὶ φυσικὴ καλεῖται, ἂν ἡ διάκρισις τῆς διαφορᾶς τῶν ὄντων ὀφείλεται στὴν γνῶσι οὐσιωδῶν γνωρισμάτῶν ποὺ παρέχονται ἀπὸ τὴν ἐπιστήμη (ἀνατομία, φυσιολογικὴ λειτουργία), ἐνῶ τεχνητὴ εἶναι ἡ πρόχειρη διάκρισις διαφορᾶς ἢ ὁμοιότητας ὄντων, ποὺ βασίζεται σὲ ἐξωτερικὰ καὶ, σὲ πολλοὺς, σὲ αὐθαίρετα γνωρίσματα αὐτῶν, τὰ ὁποῖα κατασκευάζονται ὑπὸ τοῦ νοῦ πρὸς διευκόλυνσι τῆς παραπάνω διακρίσεως διαφορᾶς ἢ ὁμοιότητος τῶν ὄντων. Ὅσον ἀφορᾶ τώρα στὴν ταξινόμησι τῶν ἐπιστημῶν, μποροῦν αὐτὲς νὰ διαιρεθοῦν σὲ πνευματικὲς ἢ ἠθικὲς καὶ σὲ φυσικές’ διότι πράγματι τὰ φαινόμενα τὰ ὑπὸ τοῦ ἀνθρώπου ὑποκείμενα εἶναι δύο εἰδῶν: φαινόμενα τῆς φύσεως καὶ φαινόμενα τοῦ πνεύματος. Οἱ φυσικὲς ἐπιστῆμες ὑποδιαιροῦνται στὶς μαθηματικὲς καὶ στὶς κυρίως φυσικές. Μαθηματικὲς ἐπιστῆμες εἶναι ἐκεῖνες, οἱ ὁποῖες ἀσχολοῦνται γύρω ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὰ σχήματα, ̓Αριθμητική, Αλγεβρα καὶ Γεωμετρία. Φυσικὲς δὲ ἐπιστῆμες εἶναι ἐκεῖνες ποὺ ἀσχολοῦνται γύρω ἀπὸ τὰ φαινόμενα τῆς ὁργανικῆς καὶ ἀνόργανης ὕλης, δηλαδὴ Φυσική, Χημεία, Φυσιολογία καὶ στὴ συνέχεια οἱ περιγραφικὲς ἐπιστῆμες, ὅπως εἶναι ἡ Ζωολογία, ἡ Βοτανική, ἡ ̓Ορυκτολογία, ἡ Γεωγραφία, ἡ Κοσμογραφία κτλ. Στὶς ἠθικὲς ἢ πνευματικὲς ἐπιστῆμες, τῶν ὁποίων ὑποκείμενον εἶναι ὁ ἄνθρωπος καὶ τὰ ἀνθρώπινα πνευματικὰ ἐπιτεύγματα, περιλαμβάνονται ἡ “Ἱστορία, ἡ Φιλολογία, ἡ Πολιτικὴ Οἰκονομία, ἡ ̓Ηθική, ἡ Κοινωνιολογία κ.ᾱ.