ΑΝ. Ν. ΖΟΥΜΙΠΙΟΣ (ἀ.μ. ᾿Ακαδημίας ᾿Αθηνῶν) Ἢ ἔννοια τῆς ταξινοµήσεως καὶ ἡ ταξινόµησις τῶν ἐπιστημῶν Ἢ ταξινόµησις εἶναι ἡ τοποθέτησις διαφόρων ὄντων συστηματικὰ σὲ ὁμάδες καὶ ἀκόμη σὲ συνομοταξίες, τάξεις, οἰκογένειες, γένη καὶ εἴδη. .Ἢ ταξινόµησις προὐποθέτει σὰν βάσι τὰ κοινὰ χαρακτηριστικά, µορφολογι- κὰ ἢ φυσιολογικά. Ἢ ἔννοια τῆς ταξινομήσεως εἶναι ἴδιον τοῦ ἀνθρωπίνου νοῦ καὶ ἔχει σὰν ἀρχὴ τὴν ἀνάλυσι, τὴν σύγκρισι καὶ γενικὰ τὴν ἀφαίρεσι ἀτομικῶν διαφορῶν. ΄Η ἔννοια μιᾶς γενικῆς ἰδέας ἀνήκει στὴν ταξινόμησι. Ἢ ταξι- νόμησις διακρίνει καὶ συγκρίνει ἐκ τῆς πολλότητος τῶν φαινομένων, καὶ ἀ- φαιρουμένων τῶν ἐπουσιωδῶν γνωρισμάτων, τὴν γενικὴν ἔννοιαν τῆς ἰδέας τῶν φαινομένων: Η ταξινόμησις σὰν νοητικὴ λειτουργία συλλαμβάνει καὶ δεικνύει τὶς οὐσιώδεις ὁμοιότητες ἢ διαφορὲς τῶν φαινομένων, ποὺ βασί- ζονται στὴν ἐπιστημονικὴ γνῶσι αὐτῶν καὶ ὄχι τὴν στηριζόμενη σὲ φαι- νομενικὰ καὶ μὴ οὐσιώδη γνωρίσματα, τὰ ὁποῖα κατασκευάζονται τεχνητὰ γιὰ τὴν διάκρισι τῶν διαφορῶν ἢ ὁμοιοτήτων τῶν ἐν λόγῳ φαινομένων. Ἢ ταξινόμησις π.χ. τῆς Ζωολογίας καὶ τῆς Βοτανικῆς σὰν ἐπιστημῶν θὰ πρέπει νὰ εἶναι φυσικὴ καὶ ὄχι τεχνητή! καὶ φυσικὴ καλεῖται, ἂν ἡ διά- κρισις τῆς διαφορᾶς τῶν ὄντων ὀφείλεται στὴν γνῶσι οὐσιωδῶν γνωρισμά- τῶν ποὺ παρέχονται ἀπὸ τὴν ἐπιστήμη (ἀνατομία, φυσιολογικὴ λειτουρ- γία), ἐνῶ τεχνητὴ εἶναι ἡ πρόχειρη διάκρισις διαφορᾶς ἢ ὁμοιότητας ὄ- ντων, ποὺ βασίζεται σὲ ἐξωτερικὰ καὶ, σὲ πολλοὺς, σὲ αὐθαίρετα γνωρί- σματα αὐτῶν, τὰ ὁποῖα κατασκευάζονται ὑπὸ τοῦ νοῦ πρὸς διευκόλυνσι τῆς παραπάνω διακρίσεως διαφορᾶς ἢ ὁμοιότητος τῶν ὄντων. Ὅσον ἀφορᾶ τώρα στὴν ταξινόμησι τῶν ἐπιστημῶν, μποροῦν αὐτὲς νὰ διαιρεθοῦν σὲ πνευματικὲς ἢ ἠθικὲς καὶ σὲ φυσικές’ διότι πράγματι τὰ φαινόμενα τὰ ὑπὸ τοῦ ἀνθρώπου ὑποκείμενα εἶναι δύο εἰδῶν: φαινόμενα τῆς φύσεως καὶ φαι- νόμενα τοῦ πνεύματος. Οἱ φυσικὲς ἐπιστῆμες ὑποδιαιροῦνται στὶς μαθηματικὲς καὶ στὶς κυρίως φυσικές. Μαθηματικὲς ἐπιστῆμες εἶναι ἐκεῖνες, οἱ ὁποῖες ἀσχολοῦνται γύ- ρω ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὰ σχήματα, ᾿Αριθμητική, Αλγεβρα καὶ Γεωμε- τρία. Φυσικὲς δὲ ἐπιστῆμες εἶναι ἐκεῖνες ποὺ ἀσχολοῦνται γύρω ἀπὸ τὰ φαινόμενα τῆς ὁργανικῆς καὶ ἀνόργανης ὕλης, δηλαδὴ Φυσική, Χημεία, Φυσιολογία καὶ στὴ συνέχεια οἱ περιγραφικὲς ἐπιστῆμες, ὅπως εἶναι ἡ Ζωολογία, ἡ Βοτανική, ἡ ᾿Ορυκτολογία, ἡ Γεωγραφία, ἡ Κοσμογραφία κτλ. Στὶς ἠθικὲς ἢ πνευματικὲς ἐπιστῆμες, τῶν ὁποίων ὑποκείμενον εἶναι ὁ ἄνθρωπος καὶ τὰ ἀνθρώπινα πνευματικὰ ἐπιτεύγματα, περιλαμβάνονται ἡ “Ἱστορία, ἡ Φιλολογία, ἡ Πολιτικὴ Οἰκονομία, ἡ ᾿Ηθική, ἡ Κοινωνιολο- γία κ.ᾱ.