ΓΙΑΝΝΗΣ Ν. ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ Ἐενομανίες, ξενοδουλίες καὶ γραικυλισμοὶ «Ἢ κόρη ἔμαθεν ἀβράκωτος καὶ βρακωµέντσα ἐντρέπεται» [Ποντιακὴ παροιμία) Τὰ ὀνόματα τῶν ἀνθρώπων, τῶν κατωκημένων τόπων, τῶν ποταμῶν, ὀρέων Κιλπ. ἀποτελοῦν μαρτυρίες γιὰ τὴν ἱστορία τῶν συγκεκριμένων λαῶν καὶ γεω- γραφικῶν περιοχῶν. Κάποια κράτη προσπαθοῦν νὰ ἐξαφανίσουν τὶς ἀποδεί- ξεις τῶν μαρτυριῶν αὐτῶν, γιὰ νὰ ἀποκτήσουν ἱστορικὰ δικαιώματα ἐπὶ τοῦ συ- γκεκριμένου γεωγραφικοῦ χώρου. Ὅταν οἱ Τοῦρκοι κατελάμβαναν τὶς ἐπαρχίες τοῦ Βυζαντίου, μετέφραζαν τὰ ἑλληνικὰ τοπωνύμια στὴ γλῶσσα τους. Ἔτσι ἡ Κωνσταντινούπολις μετωνομάσθη σὲ Σταμπούλ’ ἀπὸ τὴν πολυσύλλαβη λέξη οἱ Τοῦρκοι ἐκράτησαν μόνο δύο συλλαβές, ἐλαφρῶς παρεφθαρμένες, γιὰ νὰ ἵκανο- ποιήσουν τὸν ἐθνικισμό τους, ἀλλὰ καὶ νὰ ἔχουν ἕνα εὔχρηστο ὄνομα, ἀνάλογο μὲ τὸ πνευματικό τοὺς ἐπίπεδο (δὲν μποροῦσαν νὰ προφέρουν μεγάλες λέξεις). Στὸ ἴδιο πνεῦμα ἡ ᾿Αργυρούπολις Πόντου, ἰδιαιτέρα μου πατρίδα, μετεφράσθη σὲ Κιουμοὺς-χανά. Σὲ δεύτερο στάδιο μετονομασιῶν (μετὰ τὸν Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο) ἡ πόλη αὐτὴ ἐπῆρε τὸ ὄνομα Σαμσὶρ (στὸ διαβατήριό µου τόπος γεννή- σεως ἀναγράφεται τὸ Σαμσὶρ Τουρκίας --- ἐξαφανίστηκε ἀκόμη καὶ ὁ Πόντος). Ἢ ἑλληνικὴ πολιτεία περὶ τὰ τέλη τῆς δεκαετίας τοῦ 20 ἐφρόντισε νὰ ἀπο- καταστήση τὴν ἱστορικὴ ἀλήθεια, εἴτε ἐπαναφέροντας τὶς παλιὲς ἑλληνικὲς ὁ- νομασίες στὴ Μακεδονία, Θράκη καὶ ἀλλοῦ, εἴτε μεταφράζοντας τὶς ξένες ὀνο- μασίες. Ἔτσι τὰ τουρκικὰ Δεδὲ-ἀγὰτς καὶ Σαρρῆ-σαμπάν, παραδείγματος χάριν, ἔγιναν ᾿Αλεξανδρούπολις, Χρυσούπολις, τὸ σλαβικὸ Σόροβιτς ἐπῆρε τὸ ὄνομα ᾿Αμύνταιον καὶ οὕτω καθεξῆς. ᾿Αλλὰ οἱ Τοῦρκοι δὲν περιορίστηκαν μόνο στὴν μετονομασία τῶν γεωγραφι- κῶν στοιχείων, «ἐφρόντισαν» νὰ ἀλλάξουν καὶ τὴ δημογραφικὴ σύνθεση τῶν πληθυσμῶν, ἐξισλαμίζοντας διὰ τῆς βίας πολλοὺς χριστιανούς. Στὴν περίοδο ἐ- κείνη τοῦ ἐξαναγκασμοῦ πρέπει νὰ ὀφείλεται ἡ υἱοθέτηση τῆς τουρκωνυμίας ἀπὸ κάποιους χριστιανούς: -ογλοῦδες καὶ ἄλλοι Ἕλληνες, Καραγκεόργκι κ.λπ. στὴ Σερβία, Τσαουσέσκου (τσαοὺςξλοχίας) στὴ Ρουμανία. 'Ἡ τουρκωνυμία στὶς ἄλ- λες βαλκανικὲς χῶρες ἔχει ἐξαλειφθῆ σχεδὸν ὁλοκληρωτικὰ μετὰ τὴν ἀπελευθέ- ρωσή τους ἀπὸ τὸν τουρκικὸ ζυγό, στὴν πατρίδα μας ὅμως ἐλάχιστοι εἶχαν τὴν ἐθνικὴ εὐαισθησία νὰ ἀλλάξουν τὰ τουρκικά τοὺς ἐπώνυμα, ἐνῶ ἡ μουσουλμανι- κὴ μειονότητα τῆς Βουλγαρίας διεκδικεῖ μαχητικὰ τὴν ἐπανάκτηση τῶν ἐθνικῶν της ἐπιθέτων, ποὺ ἔχουν ἐκβουλγαρισθῆ. Καὶ εἶναι μειονότητα! Πέραν ὅμως τῶν τουρκικῶν ἐπωνύμων στὴν πατρίδα μας ἔχομε καὶ σλαβικά, γερμονικἀ κ.ἄ., πολλοὶ δὲ Ἕλληνες καὶ πάρα πολλὲς ᾿ Ελληνίδες σήµερα προτι- μοῦν «μετὰ μανίας» ξένα ὀνόματα ἢ ψευδώνυμα, κυρίως ἀμερικανικά. (Ξενώνυμοι συμπατριῶτες μας φτάνουν σὲ ἀνώτατα κρατικὰ καὶ ἄλλα ἀξιώματα, κανένας ὅ- μως ἁπλὸς Τοῦρκος. Γερμανὸς ἢ ἄλλος ξένος δὲν ἔχει ἐπίθετο σὲ -ίδης, -άδης, -ό- πουλος κ.λπ.).