Ἥ Ζωὴ Φ Ζωὴ ἴσον μνήμη. Φ Ζῆ πιὸ συνειδητὰ ὅποιος θυμᾶται πιὸ πολλά. Φ Μαγεμένοι γύρω-γύρω σὲ κύκλο, στὸ χρηματιστήριο τῶν ἀξιῶν τῆς ζωῆς φωνάζουμε οἱ ἄνθρωποι καὶ χειρονομοῦμε καὶ ἀγωνιζόμαστε νὰ ἐπιβάλουμε τὴ δική του ὁ καθένας ἄποψη ἐπὶ αἰῶνες, διεκδικώντας πεισματικὰ τὸ ἀλάθητο, μπροστὰ στὸ ἀνυποχώρητο καὶ ἀναπάντητο ἐρώτημα: Ποιὸ εἶναι τό νόημα; «Τὸ χρῆμα!», θὰ πεῖ κάποιος. « ̓Ανοησίες!», θὰ ἀπαντήσει κάποιος ἄλλος. «Ο ἔρωτας εἶναι τὸ πᾶν!» «'Ο ἔρωτας!», θὰ παρέμβει σαρκαστικὰ ἕνας τρίτος. «Μὰ εἶστε τυφλοὶ λοιπόν; Δὲν βλέπετε γύρω σας; ̓Εξευτελισμοί, ἀπάτες, δράματα, τραγωδίες, ρημαγμένες ζωές... Τὰ κατορθώματα τοῦ ἔρωτα! Μόνο γιά τὴ γνώση ἀξίζει νὰ ζῆ κανείς!» Βλοσυρὸς θὰ διακόψει ὁ ἑπόμενος: « ̓Η γνώση εἶναι χίμαιρα! Ρίχνει τὸν ἄνθρωπο σ ̓ ἕνα φαῦλο κύκλο καὶ γεμίζει τὴ ζωὴ ἀγωνία, προβλήματα καὶ δυστυχία! Μόνο ἡ δόξα φέρνει τὴν ἱκανοποίηση καὶ τὴν εὐτυχία!» Κι ὕστερα ὁ πρῶτος θὰ ἐπανέλθει μὲ νέο πεῖσμα καὶ νέα ἐπιχειρήματα καὶ θὰ τὸν ἀκολουθήσει κατόπιν ὁ δεύτερος κι ὕστερα ὁ τρίτος κι ὁ τέταρτος... Καὶ ὁ κύκλος θὰ κλείνει καὶ θ ̓ ἀνοίγει ξανὰ καὶ ξανὰ χωρὶς τελειωμὸ καὶ ὁ στεῖρος διάλογος θὰ ἐπαναλαμβάνεται στὸ διηνεκές... Μάταιος καυγᾶς σκοτεινῶν ὑπάρξεων γύρω ἀπὸ τὸ χεῖλος τοῦ τάφου! Φ Τοῦ κάθε ἀνθρώπου ἡ ζωὴ εἶναι ἕνα «σενάριο» διαφορετικὸ ἀπὸ κάθε ἄλλο, γιατὶ ἔχει σὰν θέμα μιὰ μοναδικὴ κι ἀνεπανάληπτη ὑπόθεση. Μερικὰ ἀπ ̓ αὐτὰ τὰ σενάρια δὲν εἶναι παρὰ στεγνὲς βιογραφίες λίγων σελίδων δίχως ἐνδιαφέρον. Κάποια ἄλλα εἶναι συγκλονιστικὰ δράματα καὶ κάμποσα ἱλαροτραγωδίες. "Όμως ὅλα τους, χωρὶς τὴν παραμικρὴ ἐξαίρεση, ἔχουν ἕνα ἀπολύτως κοινὸ σημεῖο: Τὸν ἐπίλογο. 9 Ἢ ζωὴ δὲν εἶναι οὔτε ὑποχρέωση οὔτε δικαίωμα. Εἶναι μιὰ ἀντικειμενικὴ ἀναγκαιότητα, ἀνεξάρτητη ἀπὸ μᾶς, μὲ ἄδηλους σκοπούς. Φ Ὅλες κι ὅλες πέντε-ἕξι σημαντικὲς στιγμὲς εἶν ̓ ἡ ζωή μας. ̓Ολόκληρος ὁ ὑπόλοιπος βίος μας περιστρέφεται γύρω ἀπὸ τὶς στιγμές αὐτές. Φ Στό σχεδιασμὸ κοινωνιῶν ἐπιβάλλεται σὲ ὅλα ἕνας διαρκῶς ἐπεκτεινόμενος ἀσφυκτικὸς ἔλεγχος. Πρόβλεψη, στατιστικές, βεβαιότητα. Στὴν πράξη ὅλα τοῦτα γιὰ τὸν ἄνθρωπο σημαίνουν: ̓Ανία, πλήξη, μαρασμό, αἴσθηση μηδαμινότητας μπροστὰ στὴν παντοδυναμία τοῦ συστήματος, ἀπογοήτευση, παραίτηση ᾱπὸ κάθε αὐθόρμητη δημιουργική παρόρμηση. Ὅμως ποῦ ὁδηγεῖ αὐτὴ ἡ πορεία; Τὴ ζωὴ μάθαμε νὰ τὴν προὔὐπολογίζουμε. Ξέρουμε πιὰ ἀπὸ πρὶν τοὺς μέσους ὅρους τῶν ἡλικιῶν, τὴ μακροβιότητα. Μὰ τὸ μῆκος τῆς ζωῆς δὲν μετριέται μὲ χρόνια καὶ ὧρες οὔτε μὲ ἔνσημα. Η ζωὴ εἶναι μιὰ ἁλυσίδα ἀπὸ ὄμορφες καὶ ἄσχημες στιγμές. ́Η κομπιουτεροποίηση, ἡ πρόκληση τῆς ἐποχῆς μας, στὴν ὁποία ὅλο καὶ πιὸ ἐπίμονα οἱ πολιτικοὶ καὶ οὗ τεχνοκράτες φωνάζουν ὅτι πρέπει νὰ ἀνταποκριθοῦμε, γιὰ νὰ μὴ χάσουμε τὸ τραῖνο, σκοτώνει τὴν οὐσία τῆς ζωῆς, τὴν ὀμορφιὰ τῆς ἀβεβαιότητας, τὴ γλυκειὰ ἐπιβεβαίωση τῆς ἀτομικῆς ἀξίας μέσα ἀπὸ τὶς ἐπιτυχίες καὶ τὶς ᾱπογοητεύσεις τῆς προσωπικῆς δημιουργικῆς δράσης καὶ τῆς ἀνεξάρτητης ἔμπνευσης. ̓ΕἙκατὸ χρόνια ἀπρόσωπης, μαζικοποιημένης ζωῆς εἶναι ἕνα ᾱφόρητο βάρος, ἀπὸ τὸ ὁποῖο ἕνα ζωντανὸ πλάσμα μόνο νὰ ἀπαλλαγεῖ μπορεῖ νὰ ἐπιθυμεῖ. “Ὅμως πέντε-δέκα ἔστω χρόνια ἐλεύθερης πράξης, ἐλεύθερου διαλόγου μὲ ἕνα ἀσχηματοποίητο περιβάλλον, ποὺ συνεργάζεται μόνο, χωρὶς νὰ δυναστεύει, εἶναι μιὰ ὁλόκληρη, ἀλησμόνητη ζωή. Ξέρω πὼς ὅσο περνοῦν τὰ χρόνια --- καὶ τώρα περνοῦν πολὺ πιὸ γρήγορα ἀπὸ ἄλλοτε ---,