ΗΛΙΑΣ Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ. Θέμις, Δίκη. Νόμος, Νέμεσις, Κάθαρσις [Σκέψεις μὲ ἀφορμὴ ἕνα βιβλίο τοῦ Προέδρου τῆς ̓ Ακαδημίας] |. 'Η παρουσίασι τοῦ βιβλίου του «Δίκαιο καὶ Πολιτικὴ στὴν ̓Αρχαία 'Ελλάδα καὶ τὸν σύγχρονο Κόσμο», ποὺ ἔστειλε στὸν «Δαυλὸ» ὁ Πρόεδρος τῆς ̓Ακαδημίας ̓Αθηνῶν κ. Γεώργ. Κ. Βλάχος, εἶναι ἔργο δυσχερὲς στὰ πλαίσια ἑνὸς σημειώματος τοῦ Περιοδικοῦ. Οἱ κριτικοὶ λόγοι, ὅταν δὲν δύνανται νὰ καλύπτουν τὴν ἕκτασι καὶ τὴν ποικιλία τῶν θεμάτων, καὶ μάλιστα ὅταν καὶ αὐτὸς ὁ συγγραφέας προβαίνη σὲ κριτικὴ ἄλλων, τὸ ἔργο τῶν ὁποίων ἐπικαλεῖται κατὰ τὴν ἀνάπτυξι τῶν θεμάτων του, εἶναι ἀνεπαρκεῖς --- καὶ τότε τὸ ἔργο τῆς παρουσιάσεως ἀποβαίνει σχεδὸν ἀδύνατο. Θὰ ἐκφράσω ὅμως ἐδῶ τὶς γενικές μου ἔντυπώσεις καὶ μερικὲς σκέψεις ἐπὶ ἑνὸς μόνον ἄρθρου του, τὸ ὁποῖο κατὰ τὴ γνώμη μου, ἐξαίρετο κατὰ τὴν ἀνάπτυξι ὅπως καὶ ὅλα τὰ ἄλλα, ἔχει ἰδιαιτέραν ἀξία, διότι τὸ θέμα του «Θέμις καὶ Νόμος» συνδέεται μὲ τὴν ἔναρξι τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας στὸν φυσικὸ χῶρο ἐντὸς τοῦ ὁποίου αὐτὴ ἀναπτύχθηκε. Ὃ χῶρος αὐτὸς ἔχει τὴν ἰδιαιτερότητα, σύμφωνα μὲ τὴν σύγχρονη Γεώλογία, ἐξ ὅλων τῶν ἄλλων περιοχῶν τοῦ πλανήτου μας, ὅτι ἀνεδύθη πρῶτος ἐκ τῆς «πανθάλασσας», ἡ ὁποία ἔδιδε «τότε», δηλ. πρὸ 145.000.000 ἐτῶν, μορφὴ ὑδρόσφαιρας σ ̓ αὐτόν. Καὶ βεβαίως πέρασαν ἀπὸ τὴν μοναδικότητα αὐτὴ | {5.000.000 χρόνια, γιὰ νὰ ἀναδυθοῦν ὕστερα ἐκ τῶν ὑδάτων τὰ ̓Ϊμαλάια, οἱ ἼΑλπεις καὶ τὰ Πυρηναῖα. Τὸ πόσο σημαντικὸ ἦταν τὸ γεγονὸς γιὰ τὴν ἔναρξι τῶν διαδικασιῶν ἀναπτύξεως χερσαίας ζωῆς --καὶ εἶναι--- γιὰ τὴν μελέτη τῆς “Ἱστορίας τοῦ ἀνθρώπου, τῆς γλώσσας του καὶ τοῦ πολιτισμοῦ δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ κατάλληλος χῶρος γιὰ νὰ ἀναπτυχθῆ. 2. Ο συγγραφέας τοῦ ἄρθρου κ. Γ.Κ. Βλάχος τονίζει τὰ ἀκόλουθα (σελίδες 169 καὶ 196). «Υπ ̓ αὐτὴ τὴ σκοπιά, χωρὶς νὰ ἔχει τὴν ἀξίωση τῆς πληρότητας, ἡ παροῦσα μελέτη ἀποβλέπει ἁπλᾶ νὰ προκαλέσει τὴν προσοχὴ τῶν ἐρευνητῶν ἐπάνω στὴ σημασία ἑνὸς μικροῦ ἀριθμοῦ ὀνομάτων καὶ ἐννοιῶν, ποὺ ἐνδιαφέρουν στὸ σύνολό τους τὴν ἱστορία τῶν ἑλληνικῶν ἰδεῶν καὶ θεσμῶν, κατὰ τὴν διάρκεια τῶν αἰώνων [θὰ ἔλεγα τῶν χιλιετιῶν], ποὺ προηγήθησαν ἀπὸ τὴν περίοδο τοῦ νόμου, ὀνομάτων καὶ ἐννοιῶν ποὺ ἐνδέχεται, γιὰ τὸν λόγο αὐτόν, νὰ μᾶς βοηθήσουν νὰ κατανοήσουμε τὴν ἔλευση τῆς νέας περιόδου» ᾖ...]. «Θεωμένη ἀπὸ ἕνα τέτοιο ὕψος καὶ στενὰ συνδεδεμένη ἐφεξῆς μὲ τὸ μυκηναϊκὸ γεγονός, ἡ ἱστορία τῆς Θέμιδος θὰ ἔπρεπε νὰ ξαναγραφτεῖ ἀπὸ τὴν ἀρχὴ καί, μαζὶ μ ̓ αὐτήν, ἡ ἱστορία τοῦ νόμου».