ΗΛΙΑΣ Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ. Θέμις, Δίκη. Νόμος, Νέμεσις, Κάθαρσις [Σκέψεις μὲ ἀφορμὴ ἕνα βιβλίο τοῦ Προέδρου τῆς ᾿ Ακαδημίας] |. 'Η παρουσίασι τοῦ βιβλίου του «Δίκαιο καὶ Πολιτικὴ στὴν ᾿Αρχαία 'Ελ- λάδα καὶ τὸν σύγχρονο Κόσμο», ποὺ ἔστειλε στὸν «Δαυλὸ» ὁ Πρόεδρος τῆς ᾿Α- καδηµίας ᾿Αθηνῶν κ. Γεώργ. Κ. Βλάχος, εἶναι ἔργο δυσχερὲς στὰ πλαίσια ἑνὸς σημειώματος τοῦ Περιοδικοῦ. Οἱ κριτικοὶ λόγοι, ὅταν δὲν δύνανται νὰ καλύ- πτουν τὴν ἕκτασι καὶ τὴν ποικιλία τῶν θεμάτων, καὶ μάλιστα ὅταν καὶ αὐτὸς ὁ συγγραφέας προβαίνη σὲ κριτικὴ ἄλλων, τὸ ἔργο τῶν ὁποίων ἐπικαλεῖται κατὰ τὴν ἀνάπτυξι τῶν θεμάτων του, εἶναι ἀνεπαρκεῖς --- καὶ τότε τὸ ἔργο τῆς παρου- σιάσεως ἀποβαίνει σχεδὸν ἀδύνατο. Θὰ ἐκφράσω ὅμως ἐδῶ τὶς γενικές µου ἔντυ- πώσεις καὶ μερικὲς σκέψεις ἐπὶ ἑνὸς µόνον ἄρθρου του, τὸ ὁποῖο κατὰ τὴ γνώμη μου, ἐξαίρετο κατὰ τὴν ἀνάπτυξι ὅπως καὶ ὅλα τὰ ἄλλα, ἔχει ἰδιαιτέραν ἀξία, διό- τι τὸ θέµα του «Θέμις καὶ Νόμος» συνδέεται μὲ τὴν ἔναρξι τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἑλ- ληνικῆς γλώσσας στὸν φυσικὸ χῶρο ἐντὸς τοῦ ὁποίου αὐτὴ ἀναπτύχθηκε. Ὃ χῶρος αὐτὸς ἔχει τὴν ἰδιαιτερότητα, σύμφωνα μὲ τὴν σύγχρονη Γεώλο- γία, ἐξ ὅλων τῶν ἄλλων περιοχῶν τοῦ πλανήτου µας, ὅτι ἀνεδύθη πρῶτος ἐκ τῆς «πανθάλασσας», ἡ ὁποία ἔδιδε «τότε», δηλ. πρὸ 145.000.000 ἐτῶν, μορφὴ ὑδρό- σφαιρας σ᾽ αὐτόν. Καὶ βεβαίως πέρασαν ἀπὸ τὴν μοναδικότητα αὐτὴ | {5.000.000 χρόνια, γιὰ νὰ ἀναδυθοῦν ὕστερα ἐκ τῶν ὑδάτων τὰ ᾿Ϊμαλάια, οἱ ἼΑλπεις καὶ τὰ Πυρηναῖα. Τὸ πόσο σημαντικὸ ἦταν τὸ γεγονὸς γιὰ τὴν ἔναρξι τῶν διαδικασιῶν ἀναπτύξεως χερσαίας ζωῆς --καὶ εἶναι--- γιὰ τὴν µελέτη τῆς “Ἱστορίας τοῦ ἀν- θρώπου, τῆς γλώσσας του καὶ τοῦ πολιτισμοῦ δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ κατάλληλος χῶρος γιὰ νὰ ἀναπτυχθῆ. 2. Ο συγγραφέας τοῦ ἄρθρου κ. Γ.Κ. Βλάχος τονίζει τὰ ἀκόλουθα (σελίδες 169 καὶ 196). «Υπ᾿ αὐτὴ τὴ σκοπιά, χωρὶς νὰ ἔχει τὴν ἀξίωση τῆς πληρότητας, ἡ παροῦ- σα µελέτη ἀποβλέπει ἁπλᾶ νὰ προκαλέσει τὴν προσοχὴ τῶν ἐρευνητῶν ἐπάνω στὴ σημασία ἑνὸς μικροῦ ἀριθμοῦ ὀνομάτων καὶ ἐννοιῶν, ποὺ ἐνδιαφέρουν στὸ σύνολό τους τὴν ἱστορία τῶν ἑλληνικῶν ἰδεῶν καὶ θεσμῶν, κατὰ τὴν διάρκεια τῶν αἰώνων [θὰ ἔλεγα τῶν χιλιετιῶν], ποὺ προηγήθησαν ἀπὸ τὴν περίοδο τοῦ νό- μου, ὀνομάτων καὶ ἐννοιῶν ποὺ ἐνδέχεται, γιὰ τὸν λόγο αὐτόν, νὰ μᾶς βοηθή- σουν νὰ κατανοήσουμε τὴν ἔλευση τῆς νέας περιόδου» ᾖ...]. «Θεωμένη ἀπὸ ἕνα τέ- τοιο ὕψος καὶ στενὰ συνδεδεμένη ἐφεξῆς μὲ τὸ μυκηναϊκὸ γεγονός, ἡ ἱστορία τῆς Θέμιδος θὰ ἔπρεπε νὰ ξαναγραφτεῖ ἀπὸ τὴν ἀρχὴ καί, μαζὶ μ᾽ αὐτήν, ἡ ἱστο- ρία τοῦ νόμου».