ΣΠΥΡΟΣ ΝΟΝΙΚΑΣ ᾿Ηλεκτρονικὴ καὶ Δημοκρατία τῶν Πολιτῶν Ἢ στρέβλωση τῆς ἐποχῆς µας ὀφείλεται ἐν πολλοῖς καὶ στὰ «νομικὰ πρό- σωπα» --- μιὰ ἱστορία δηλαδὴ ποὺ ἄρχισε μὲ τὴ Ὑαλλικὴ ἐπανάσταση. Καὶ ἡ στρέβλωση αὐτὴ στηρίχτηκε στὸ βιασμὸ τῆς γλώσσας, ἡ ὁποία ὑποχρεώθηκε νὰ δεχτεῖ, πάνω ἀπὸ τὴν κρυστάλλινη ἔννοια τοῦ «φυσικοῦ προσώπου», τὴν πλα- στογραφημένη τοῦ νομικοῦ «προσώπου». τσι, ἐνῶ τὸ φυσικὸ πρόσωπο εἶναι μοναδικὸ καὶ ἀνεπανάληπτο, ἀνεπίδεκτο ἀγοραπωλησίας, ἐκχωρήσεως, νομῆς, κληρονομιᾶς καὶ προὐποθέτει ἐλευθερία καὶ ἀλήθεια γιὰ νὰ πορευτεῖ, τὸ πλάσμα τοῦ νομικοῦ «προσώπου», ἀντιθέτως, δὲν προὐποθέτει ἀπαραιτήτως τὶς παραπάνω ἀξίες, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ γίνεται ἀντικείμενο συναλλαγῆς, κληρονομιᾶς, οἰκονο- μισμοῦ καὶ ἐξουσίας. ὌἜχουμε κράτος, δήμους, κοινότητες, κρατικὲς ἐπιχειρήσεις, κρατικἀ νοσο- κομεῖα, κρατικὴ παιδεία, κρατικὰ δικαστήρια, κρατικὸ ἀθλητισμό, κρατικὴ θρησκεία, πρωτοβάθµιους, δευτεροβάθµιους, τριτοβάθµιους συνεταιρισμούς, ᾱ- νώνυµες ἑταιρίες, σωματεῖα ὑπερεθνικά, νομικὰ πρόσωπα τύπου ΕΟΚ, ΚΟΜΕΚΟΝ, ΝΑΤΟ, Συμφώνου Βαρσοβίας, ΟΗΕ. Ὅλα τὰ παραπάνω εἶναι νομικὰ πρόσωπα καὶ ἐπινοήσεις ποὺ στοχεύουν, καὶ τὸ ἔχουν ἐπιτύχει, στὴν ὑποκατάσταση τοῦ κα- θαροῦ καὶ ἔντιμου «φύσει» προσώπου μὲ τὸ νόμισμα τοῦ «νόμῳ» προσώπου, ἐν ὁ- νόµατι τῆς ἔμμεσης ἀντιπροσωπευτικῆς δημοκρατίας (διαδικασίας), ἡ ὁποία, ὅ- ταν µορφοποιήθηκε ἀπὸ τὸν Μοντεσκιέ, θεωρήθηκε µεγάλη ἀνακάλυψη, γιὰ νὰ ἐξυπηρετήσει τὸν ἀντιπροσωπευόμενο λαό. Τὸ ἐπιχείρημα ἦταν ἀκαταμάχητο, ἀλλὰ καὶ σατανικό: Πῶς θὰ διοικηθοῦν καὶ θὰ κυβερνηθοῦν οἱ δεκάδες καὶ ἑκατοντάδες ἑκατομμύρια τῶν πολιτῶν τῆς νεο-εφ-ευρεθείσης ἀστικῆς κοινωνίας. Δὲν βρισκόμαστε στὴν εἰδυλλιακὴ ἐποχὴ τῆς «᾿Αθηναίων Πολιτείας) καὶ τῆς «ἐκκλησίας τοῦ Δήμου», ὅπου λίγες χιλιάδες πολίτες ἦταν ἐφικτὸ νὰ συγκεντρώνονται µία φορὰ τὴν ἑβδομάδα, γιὰ νὰ διεκπε- ραιώσουν τὰ «κοινά». Τώρα εἴμαστε ἑκατομμύρια καὶ δὲν χωρᾶμε. ᾿Εκχωρώντας ὅμως τὰ φύσει προσωπικά µας δικαιώµατα σὲ µία χούφτα «ἐκλεκτῶν», λύσαμε τὸ πρόβλημα εὐκόλως. Αὐτὴ ἡ νοοτροπία, πού, ἐν πάση περιπτώσει, στηρίζεται στὸ ὄντως ὑπάρχον πρόβλημα τοῦ μεγάλου πλήθους τῶν πολιτῶν, ποὺ τελικὰ ὁδήγησε στὴν ἀντι- προσωπευτικἠ «δημοκρατία» γιὰ τεχνικοὺς λόγους, δὲν στέκει ὡς ἐπιχείρημα σὲ ἕνα σωματεῖο, συνεταιρισμὸ, ἀνώνυμη ἑταιρία, ὅπου, λόγου χάρη, τὰ 20 µέλη τους εὐκολώτατα μποροῦν νὰ αὐτοδιοικηθοῦν καὶ δὲν χρειάζεται νὰ ἐκλέξουν ᾱ- ντιπροσώπους ([ὑμελὲς Διοικητικὸ Συμβούλιο) ποὺ θὰ διοικήσει ἐν λευκῷ, ἀντι- προσωπεύοντας τὰ ἄλλα 10 µέλη. Δὲν περνάει ὅμως ἀπὸ τὸ νοῦ ὅτι μπορεῖς νὰ φτιάξεις ἕνα σύλογο, ἕνα σωματεῖο, ἕνα συνεταιρισμό, χωρὶς νὰ καταφύγει ἀνα- ποφεύκτως σὲ κάποιο καταστατικὸ (τὸ Σύνταγμά του), ποὺ προβλέπει διαδικα- σίες τῆς ἀντιπροσωπευτικῆς δημοκρατίας. Αλλη λύση δὲν προβλέπεται, κι αὐτὸ σὰν ἀποτέλεσμα φυσικῆς ἐπιταγῆς: τόση εἶναι ἡ στρέβλωση. Ἢ ἀντιπροσώπευ-