ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
103ΙΟΥΛΙΟΣ 1990
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Μίμησις και Τέχνη — ΖΟΥΜΠΟΣ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
Α.Ν. ΖΟΥΜΠΟΣ
(ἀμ. ᾿Ακαδηµίας ᾿Αθηνῶν)
«Μίμησις» καὶ Τέχνη
Ἢ ἔννοια τῆς μιμήσεως ἔχει διαρχικὸν χαρακτῆρα καὶ ἐκφράζει τὴν
σχέσιν δύο παραγόντων, τοῦ ὑποκειμένου καὶ τοῦ ἀντικειμένου: τὸ ὑπο-
κείμενον «ἔρχεται» πρὸς τὸ ἀντικείμενον, ὅπως ἀκριβῶς τὸ φαινόμενον
τείνει νὰ ὁμοιωθῆ πρὸς τὸ ἰδεατόν του διὰ τῆς μιμήσεως᾽ ἡ ἔννοια τῆς
τέχνης ἔχει κι αὐτὴ τὸν χαρακτῆρα τῆς μιμήσεως: ἡ ἔκφρασις τοῦ Σενέ-
κα, ὅτι “ὉΠΊΠ5 8Γ5 ΠΒΙΙΓΕ ΙΠΙΙΙΑΙΙΟ 65”, δηλώνει, ὅτι κάθε τέχνη εἶναι ἡ
ἀπομίμησις τῆς φύσεως (πρβ. καὶ ᾿Αριστοτ. Ποιητικὴ 1, 1447 ἃ 9).
Θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ προσθέση, ὅτι ἡ Φύσις παρουσιάζει τὴν ἔν-
νοιαν τοῦ ἰδεατοῦ, τῆς ὁποίας ὅμως ἡ ἀπεικόνισις τελεῖται διὰ τῆς τέ-
χνης' ὁ ὁρισμὸς τῆς τέχνης κατὰ τὸν ἽΕγελον, ὅτι «τέχνη εἶναι ἡ παρά-
στασις τῆς ἰδέας διὰ τεχνητῶν µέσων», ἐκφράζει καὶ πιστοποιεῖ τὴν
διαρχίαν μεταξὺ νοήσεως καὶ αἰσθήσεως' θὰ μποροῦσε κανεὶς ἀκόμη νὰ
παρατηρήση, ὅτι τὸ «αἰσθητὸν κατασκεύασμα» δὲν ἀντιπροσωπεύει τὸ
νοητὸν τοιοῦτον: καὶ τοῦτο, διότι κατὰ τὴν «μεταφορὰν» ἐκ τοῦ νοητοῦ
εἰς τὸν αἰσθητὸν χῶρον ὁ καλλιτέχνης θὰ προσθέση, εἴτε ἄθελά του εἴτε
θεληµατικά, τὸ ἀτομικό του «ἐγὼ» στὸ ἔργο του, κι ἔτσι ἡ μίμησις θὰ ἔ-
χη τὸν χαρακτῆρα τῆς «ἀπομιμήσεως»' εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς μιμήσεως
δὲν μπορεῖ νὰ ἐνυπάρχη ἡ ἔννοια τῆς ταυτότητος! τὸ ὑποκείμενον μιμεῖ-
ται τὸ ἀντικείμενον, χωρὶς ὅμως νὰ ταυτίζεται πρὸς αὐτό: αἰτία τούτου
εἶναι ἡ ἀδυναμία τοῦ ἀνθρωπίνου παράγοντος’ ὁ καλλιτέχνης ἔχει πά-
ντοτε τὴν εὐαισθησία, ὅτι τὸ ἔργο του δὲν ἀντιπροσωπεύει τὸ ὑπὸ κρί-
σιν ἀντικείμενον' ἡ μίμησις δὲν ἀποτελεῖ τὴν ποθητὴν δι᾽ αὐτὸν ταυτό-
τητα’ ἡ μίμησις ἔχει γνωστικὰ τὸν χαρακτῆρα τῆς «κριτικῆς πραγματο-
κρατίας», ποὺ ἐλπίζει προϊόντος τοῦ χρόνου νὰ ταυτισθῆ ἀντικείμενον
καὶ ὑποκείμενον, ὥστε ἡ μίμησις νὰ ἀποτελέση πραγματικὴ ταυτότητα,
πρᾶγμα ποὺ ἴσως ποτὲ δὲν θὰ μπορέση νὰ συμβῆ, πάντως ὅμως θὰ ἀπο-
τελῆ τὸν εὐσεβῆ πόθον τοῦ ὑποκειμένου’ θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ ἰσχυ-
ρισθῆ, ὅτι στὰ διάφορα ρεύματα τῆς τέχνης «παραβιάζεται», εἴτε ἀκού-
σια εἴτε ἑκούσια, ἡ ἔννοια τῆς μιμήσεως, διότι τὸ ἀτομικὸ «ἐγὼ» τοῦ ὑ-
ποκειμένου ἐκφράζει τὶς προσωπικές του πάντα «ἐκφράσεις»: ἔτσι τὸ ἀ-
ντικείμενον «ἔρχεται» τελείως διαφορετικὰ στὸ ὑποκείμενον καὶ κατ᾽ αὖ-
τὸν τὸν τρόπον ἡ μίμησις παραποιεῖται.
Γενικὰ ὁ ἄνθρωπος διὰ τῆς μιμήσεως ἔρχεται πρὸς τὸ ἰδεατὸν διὰ
τῆς τέχνης, ἀλλὰ καὶ πολλὲς φορὲς πάλι διὰ τῆς τέχνης ἡ ἔννοια τοῦ ἰ-
δεατοῦ ἐκφράζεται προσωπικά, ὥστε ἡ ἔννοια τῆς μιμήσεως νὰ παρα-
ποιῆται τελείως.