ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
104-105ΑΥΓ. - ΣΕΠΤ. 1990
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Ο αποσυμβολισμός της μουσικής λέξεως "μουσική" — ΔΑΚΟΓΛΟΥ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ
Κείμενο φύλλου
ΠΙΠΟΚΡΑΤΗΣ ΤΠ. ΔΑΚΟΙ ΔΟΥ
Μαθηματικὴ καὶ ἐννοιολογικὴ προσέγγιση
τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς λέξεως «ΜΟΥΣΙΚΗ»
6 ΕΤόΟΣ ἔννοια τῆς λέξεως «Μουσικὴ» εἶναι αὐστηρῶς περιοριστικὴ
καὶ διάφορη τῆς ἀρχικῆς ἔννοιας, ἡ ὁποία ἦταν εὐρύτατη.
Ἢ λέξι «Μουσικὴ» ἐτυμολογικὰ σχηματίζεται ἀπὸ τὴν λέξι «Μοῦσα»,
ὡς βασικό της μέρος (ρίζα) καὶ ἀπὸ μιὰ χαρακτηριστικἁ ἐνδεικτικὴ μορφὴ
ἐπιθετικῆς καταλήξεως: -ικός, -ική, -ικόν. Τὸ βασικὸ θέμα τῆς λέξεως «Μουσική»,
δηλαδὴ ἡ λέξι «Μοῦσα», προέρχεται ἀπὸ τὴν Δωρικὴ μορφὴ «Μῶσα», ἡ ὁποία
παράγεται ἀπὸ τὸ Δωρικὸ ῥῆμα «μῶ», ποὺ ἑρμηνεύεται σὰν «ἀναζητῶ», «ἐρευνῶ».
̓Αντίστοιχα ἡ χαρακτηριστικἡ μορφὴ τῆς καταλήξεως (-ικός, -ική, -ικὸν)
προσδιορίζει τὸ εἶδος, τὴν μορφή, τὸν χρόνο, τὴν χρῆσι, ἢ τὸν χρήστη καὶ
πολλὲς ἄλλες ἐνδείξεις. Π.χ. στὴ φράσι ποιητικὸς λόγος ἡ κατάληξις «-ικὸς) ὃποδηλοῖ
τὸ εἶδος τοῦ λόγου. Στὴ φράσι «κατοχικός νόμος» ἡ κατάληξι «-ικὸς» ὑποδηλοϊ
τὴν χρονικἡ περίοδο τῆς δημιουργίας τοῦ νόμου. Στὴν λέξι « ̓ Αριθμητικ
δηλοῦται ἡ ἐπιστήμη ἐκείνη ποὺ χρησιμοποιεῖ τοὺς ἀριθμούς. Στὴ λέξι
«Μουσικὴ» πρέπει νὰ ὑποδηλοῦται ἡ τέχνη ἢ ἡ ἐπιστήμη ποὺ χρησιμοποιεῖ τὴν
«Μοῦσα» ἢ «Μῶσα» ἤτοι τὴν ἔρευνα ἢ τὴν ἀναζήτησι τῆς γνώσεως τῆς ἀληθείας
γενικὰ σὲ ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ἐπιστήμης καὶ ὄχι μόνο σ ̓ ἕνα συγκεκριμένο
ΣΕ
ὑπι τῇ βάσει τῆς ἀνωτέρω ἐτυμολογικῆς ἀναλύσεως τῆς σημασίας τῆς λέἕξεως
«Μουσικὴ» προκύπτει, ὅτι ὅλες οἱ μορφὲς τῶν ἀναζητήσεων, τῶν ἐρευνῶν,
ἀποτελοῦν κλάδους τῆς «Μουσικῆς». Π.χ. ἡ κοσμογονική, ἡ κοσμολογική, ἡ
πλανητικὴ ἔρευνα εἶναι μέρη τῆς «Μουσικῆς» ἐπιστήμης. ̓Επίσης ἡ ̓Αριθμητική,
Γεωμετρική, Μαθηματικὴ γενικῶς ἔρευνα εἶναι ἕνα μικρὸ μέρος τῆς «Μουσικῆς»
ἐπιστήμης. Η καθ ̓ οἱονδήποτε τρόπον ἔρευνα καὶ ἀναζήτησι οἱουδήποτε
θέματος καὶ ἡ παρουσίασι τῶν γνώσεων, τῆς ἀληθείας, τοῦ γραπτοῦ ἢ προφορικοῦ
λόγου, τῶν τεχνῶν, καλῶν ἢ μή, τῶν ἤχων, τῆς ποιήσεως καὶ ἁρμονίας αὖτῶν
κιλπ. ἀποτελοῦσαν ἐτυμολογικὰ τὸ ἀρχαιότατο περιεχόμενο τῆς ἔννοιας
«Μουσική». «ἢ γνῶσις τῆς ἐν τῷ παντὶ τάξεως», ἔλεγαν οἱ ̓ Αρχαῖοι, εἶναι ἡ
μουσική.
Αὐτὴ τὴν ἔννοια τῆς γενικώτατης μορφῆς τῆς «Μούσας», ἢ «Μώσας», τῆς
παντοειδοῦς ἀναζητήσεως καὶ ἔρευνας, οἱ ̓Αρχαῖοι Ἕλληνες κατὰ τοὺς ἀρχαιοτάτους
χρόνους τὴν εἶχαν σὲ ἑνιαία μορφὴ θεοποιήσει μὲ τὴν γενικὴ ἀφηρημένη
λέξι «Μοῦσα» ὡς προστάτιδα ὅλων τῶν γνώσεων, ὅλων τῶν τεχνῶν καὶ ὅλων τῶν
γραμμάτων τοῦ πεζοῦ ἢ ποιητικοῦ λόγου κ.λπ. Η στερεότυπη ἐπίκλησι, ποὺ ἐγίνετο
σὲ διάφορα διασωθέντα ἀρχαῖα ἑλληνικὰ κείμενα”, ἀορίστως τῆς «Μούσας»,
πρέπει νὰ ἔχη τὴν ἔννοια τῆς παροχῆς βοηθείας ἀπ ̓ αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν ἀ-