ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
104-105ΑΥΓ. - ΣΕΠΤ. 1990
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Ο αποσυμβολισμός της μουσικής λέξεως "μουσική" — ΔΑΚΟΓΛΟΥ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΠΙΠΟΚΡΑΤΗΣ ΤΠ. ΔΑΚΟΙ ΔΟΥ
Μαθηματικὴ καὶ ἐννοιολογικὴ προσέγγιση
τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς λέξεως «ΜΟΥΣΙΚΗ»
κὴ καὶ διάφορη τῆς ἀρχικῆς ἔννοιας, ἡ ὁποία ἦταν εὐρύτατη.
Ἢ λέξι «Μουσικὴ» ἐτυμολογικὰ σχηματίζεται ἀπὸ τὴν λέξι «Μοῦ-
σα», ὡς βασικό της µέρος (ρίζα) καὶ ἀπὸ μιὰ χαρακτηριστικἁ ἐνδεικτικὴ μορφὴ
ἐπιθετικῆς καταλήξεως: -ικός, -ική, -ικόν. Τὸ βασικὸ θέµα τῆς λέξεως «Μουσι-
κή», δηλαδὴ ἡ λέξι «Μοῦσα», προέρχεται ἀπὸ τὴν Δωρικὴ μορφὴ «Μῶσα», ἡ ὁ-
ποία παράγεται ἀπὸ τὸ Δωρικὸ ῥῆμα «μῶ», ποὺ ἑρμηνεύεται σὰν «ἀναζητῶ», «ἐ-
ρευνῶ». ᾽Αντίστοιχα ἡ χαρακτηριστικἡ μορφὴ τῆς καταλήξεως (-ικός, -ική, -ι-
κὸν) προσδιορίζει τὸ εἶδος, τὴν µορφή, τὸν χρόνο, τὴν χρῆσι, ἢ τὸν χρήστη καὶ
πολλὲς ἄλλες ἐνδείξεις. Π.χ. στὴ φράσι ποιητικὸς λόγος ἡ κατάληξις «-ικὸς) ὃ-
ποδηλοῖ τὸ εἶδος τοῦ λόγου. Στὴ φράσι «κατοχικός νόμος» ἡ κατάληξι «-ικὸς» ὑ-
ποδηλοϊ τὴν χρονικἡ περίοδο τῆς δημιουργίας τοῦ νόµου. Στὴν λέξι «᾿ Αριθµη-
τικ δηλοῦται ἡ ἐπιστήμη ἐκείνη ποὺ χρησιμοποιεῖ τοὺς ἀριθμούς. Στὴ λέξι
«Μουσικὴ» πρέπει νὰ ὑποδηλοῦται ἡ τέχνη ἢ ἡ ἐπιστήμη ποὺ χρησιμοποιεῖ τὴν
«Μοῦσα» ἢ «Μῶσα» ἤτοι τὴν ἔρευνα ἢ τὴν ἀναζήτησι τῆς γνώσεως τῆς ἀληθείας
γενικὰ σὲ ὅλους τοὺς κλάδους τῆς ἐπιστήμης καὶ ὄχι μόνο σ᾽ ἕνα συγκεκριμένο
ΣΕ
ὑπι τῇ βάσει τῆς ἀνωτέρω ἐτυμολογικῆς ἀναλύσεως τῆς σημασίας τῆς λέ-
ἕξεως «Μουσικὴ» προκύπτει, ὅτι ὅλες οἱ μορφὲς τῶν ἀναζητήσεων, τῶν ἐρευνῶν,
ἀποτελοῦν κλάδους τῆς «Μουσικῆς». Π.χ. ἡ κοσμογονική, ἡ κοσμολογική, ἡ
πλανητικὴ ἔρευνα εἶναι μέρη τῆς «Μουσικῆς» ἐπιστήμης. ᾿Επίσης ἡ ᾿Αριθμητι-
κή, Γεωμετρική, Μαθηματικὴ γενικῶς ἔρευνα εἶναι ἕνα μικρὸ μέρος τῆς «Μου-
σικῆς» ἐπιστήμης. Η καθ᾽ οἱονδήποτε τρόπον ἔρευνα καὶ ἀναζήτησι οἱουδήπο-
τε θέματος καὶ ἡ παρουσίασι τῶν γνώσεων, τῆς ἀληθείας, τοῦ γραπτοῦ ἢ προφο-
ρικοῦ λόγου, τῶν τεχνῶν, καλῶν ἢ μή, τῶν ἤχων, τῆς ποιήσεως καὶ ἁρμονίας αὖ-
τῶν κιλπ. ἀποτελοῦσαν ἐτυμολογικὰ τὸ ἀρχαιότατο περιεχόμενο τῆς ἔννοιας
«Μουσική». «ἢ γνῶσις τῆς ἐν τῷ παντὶ τάξεως», ἔλεγαν οἱ ᾿ Αρχαῖοι, εἶναι ἡ
μουσική.
Αὐτὴ τὴν ἔννοια τῆς γενικώτατης μορφῆς τῆς «Μούσας», ἢ «Μώσας», τῆς
παντοειδοῦς ἀναζητήσεως καὶ ἔρευνας, οἱ ᾿Αρχαῖοι Ἕλληνες κατὰ τοὺς ἀρχαιο-
τάτους χρόνους τὴν εἶχαν σὲ ἑνιαία μορφὴ θεοποιήσει μὲ τὴν γενικὴ ἀφηρημένη
λέξι «Μοῦσα» ὡς προστάτιδα ὅλων τῶν γνώσεων, ὅλων τῶν τεχνῶν καὶ ὅλων τῶν
γραμμάτων τοῦ πεζοῦ ἢ ποιητικοῦ λόγου κ.λπ. Η στερεότυπη ἐπίκλησι, ποὺ ἐ-
γίνετο σὲ διάφορα διασωθέντα ἀρχαῖα ἑλληνικὰ κείµενα”, ἀορίστως τῆς «Μού-
σας», πρέπει νὰ ἔχη τὴν ἔννοια τῆς παροχῆς βοηθείας ἀπ᾿ αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν ἀ-
6 ΕΤόΟΣ ἔννοια τῆς λέξεως «Μουσικὴ» εἶναι αὐστηρῶς περιοριστι-