ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
106ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 1990
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Αραβικοί αριθμοί και γράμματα του Αλφαβήτου — ΚΑΤΣΙΑΔΡΑΜΗΣ, ΒΑΣΙΛΗΣ
- ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ — χωρίς ὄνομα στόν κατάλογο
Κείμενο φύλλου
ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ
« ̓Αραβικοὺ ἀριθμοὶ καὶ γράμματα τοῦ ̓Αλφαβήτου
Κύριε διευθυντά,
Στὰ κατὰ καιροὺς ἄρθρα καὶ τὶς ἐπιστολές, οἱ ὁποῖες ἔχουν δημοσιευθῆ στὸν «Δαυλὸ»
σχετικἀ μὲ τὸ θέμα τῆς καταγωγῆς τῶν συμβόλων τῶν καλουμένων « ̓ Αραβικῶν» ἀριθμῶν,
ἐπιτρέψατέ μου νά προσθέσω μιὰ μικρὴ παρατήρηση, στὴν προσπάθεια ἡ ὁποία γίνεται
γιὰ τὴν διασάφηση τοῦ τόσον ἐνδιαφέροντος αὐτοῦ θέματος. Σὲ ὅσα ἔχουν γραφῆ, δὲν ἔχει
ἐπισημανθεῖ ἡ ἄμεση σχέσις, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ παράστασις τῶν ἀριθμῶν σὰν εἴδους
γραφῆς καὶ τῆς γραφῆς αὐτῆς καθ ̓ ἑαυτήν, δηλ. ὅτι ἡ γραπτὴ παράστασις τῶν ἀριθμῶν
ἀποτελεῖ καὶ αὐτὴ «γραφή». Θά πρέπει ἑπομένως νὰ ἀκολουθῆ ἡ γραφὴ τῶν ἀριθμῶν ἐξέλιξη
παρόμοια μὲ ἐκείνην τῆς γραφῆς. ̓Η γραφὴ ὅμως ἔφθασε στὴν τελευταία καὶ τέλεια
μορφή της, δηλαδὴ τὴν ̓Αλφαβητική, μετὰ ἀπὸ διαδοχικὴ ἐξέλιξη, δηλ. ̓Ιδεογραφή,
Συλλαβογραφὴ (Γραμμικὴ Β), ̓Αλφαβητικὴ Γραφή, ἐφ ̓ ὅσον ἡ προηγούμενη βαθμῖδα
μποροῦσε νὰ ἐξελιχθῆ στὴν ἑπόμενη. Τὸ ἀλφάβητο λοιπὸν ἐξελίχθη καὶ δὲν ἐπινοήθη.
̓ΕἘπομένως καὶ τό, ἐν χρήσει σήμερα, τέλειο ἀριθμητικὸ σύστημα δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ ἐξελίχθη
καὶ ὄχι νὰ ἐπινοήθη.
Παρατηρώντας τὴν τελειότητα τῆς παραστάσεως οἱουδήποτε ἀριθμοῦ μὲ τὴν λογικὴ
καὶ τὴν χρήση τῶν συγχρόνων συμβόλων, εὔλογον εἶναι νὰ ἀναζητήσουμε μία ἀτελέστερη
μορφή, ἡ ὁποία ἀφ ̓ ἑνὸς μὲν νὰ διευκόλυνε τὴν παράσταση τῶν ἀριθμῶν καὶ τὴν ἐκτέλεση
τῶν ἀριθμητικῶν πράξεων, ἀφ ̓ ἑτέρου δὲ ἀπὸ τὴν φύση της νὰ μποροῦσε νὰ ἐξελιχθῆ
στὴν μορφὴ τῶν συμβόλων τῶν καλουμένων « ̓ Αραβικῶν ἀριθμῶν». 'Η ἀτελέστερη
αὐτὴ μορφὴ εἶναι τὸ ἴδιο τὸ ̓ Ελληνικὸ ̓Αλφάβητο, τὸ ὁποῖο, ὅπως εἶναι γνωστὸν, ἔχρησιμοποιεῖτο
καὶ πρὸς παράστασιν τῶν ἀριθμῶν, καὶ τὸ ὁποῖο, ὅπως ἀποδεικνύεται κατωτέρω,
μποροῦσε ἀπὸ μόνο του νὰ ἐξελιχθῆ στὴν ὑλοποίηση τοῦ σύγχρονου ἀριθμητικοῦ
συστήματος, τόσον ὅσον ἀφορᾶ στὴν λογικὴ τῆς παραστάσεως τῶν ἀριθμῶν ὅσο καὶ στὰ
σύμβολά τους καθ ̓ ἑαυτά.
Εἶναι σημαντικὸ νὰ ἐπισημανθῆ, ὅτι ἡ καθιέρωση τῶν γραμμάτων τοῦ ̓ Ἑλληνικοῦ
̓Αλφαβήτου γιὰ τὴν παράσταση τῶν ἀριθμῶν ἀπετέλεσε πραγματικὴ ἐπανάσταση στὴν ἀριθμητικὴ
̓ ἦτο δὲ τὸ σύστημα τοῦτο ἀνώτερο τῶν χρησιμοποιουμένων ὑπὸ τῶν κοντινῶν
πολιτισμῶν (Αἰγυπτίων, Βαβυλωνίων κ.τ.λπ.). Τὸ γεγονός αὐτὸ δυστυχῶς περνᾶ ἀπαρατήρητο,
διότι ἀφ ̓ ἑνὸς μὲν ἐπραγματοποιοῦντο σχετικὰ εὔκολα καὶ στὶς περισσότερες τῶν
περιπτώσεων οἱ τέσσερις πράξεις τῆς ἀριθμητικῆς, ἀφ ̓ ἑτέρου δὲ δημιούργησε τὶς προῦποθέσεις
γιὰ τὴν τελικὴ διαμόρφωση τῶν συμβόλων τῶν συγχρόνων ἀριθμῶν.
Στὸν κατωτέρω πίνακα παρίστανται σὲ τρεῖς σειρὲς μὲ 9 στῆλες καὶ μὲ τρία γράμματα
σὲ κάθε στήλη τὰ 27 γράμματα τοῦ “Ελληνικοῦ ̓Αλφαβήτου, τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιοῦντο
καὶ πρὸς παράστασιν τῶν ἀριθμῶν. ̓Εδῶ παρατηρεῖται, ὅτι οἱ δύο τελευταῖες σειρὲς εἶναι
τὰ ἀκέραια πολλαπλάσια τῆς πρώτης ἐπὶ 10 καὶ ἐπὶ 100 ἀντιστοίχως:
Α Β ΓΑ Ε ΕΕ 27 33
Ια 2 34 5.6 7 8 9
ΙηΣειρὰ
Ξ Ζ [
- »
η ο ΙΙ ρ
λ7ηξΣειρὰ
»
̓
10 20 30 40 50 60 70 80 90
({1ηχ10)