ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

13ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 1983

Τυπωμένη σελίδα
σελ. 599 συμπερασμένος
Φύλλο στό PDF
40 ἀπό 49
Πηγή κειμένου
OCR
Τεῦχος
δεῖτε τό τεῦχος
Τό PDF
Ἀνάγνωση PDF Λῆψις PDF

Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο

  1. Διαλεκτική "Ελληνοχριστιανισμός" και Σωκράτης — ΔΕΠΟΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ
    ἀρχή: σελ. 599 συμπερασμένος · τέλος: δηλωμένο · τχ. 13

Κείμενο φύλλου

ΓΕ(ΣΡΓΙΟΣ Δ. ΔΕΠΟΣ Διαλεκτινή, « Ελληνοχριστιανισμός» καὶ Σωκράτης Γράφαμε σὲ προηγούμενο, πὼς μὲ τὴ «διαλεκτική» του ὁ Χέγκελ (ἣ “Εγελος, σύμφωνα μὲ τὶς παλιότερες μεταφράσεις τοῦ ὀνόματός του) προσπάθησε νὰ ξεφύγει ἀπὸ τὸ «ἀδιέξοδο» ποὺ σημείωσε ἡ καντιανη φιλοσοφία. Προσπάθήσε δηλαδὴ νὰ λύσει τὰ μεταφυσικά προβλήματα, ποὺ ὁ Κάντ ἀπόδειξε, ὅτι, λογικά, δὲν λύνονται. Κι ὅτι μὲ τὸ ὄργανο αὐτὸ (τὴ λογικὴ) ὕστερα ἀπὸ λίγο βρισκόμαστε μπροστὰ σὲ τοῖχο (ὁ Κάντ κάνοντας τὴν χριτικὴ τῆς λογικῆς, μὲ τὴ λογική, βρῆκε ὅτι αὐτὴ εἶναι πεπερασμένὴ; ὅτι εἶναι ἀλυσιτελής, ὅτι εἶναι κατάλληλὴ μόνο γιὰ τὰ τρέχοντα βιοτικὰ προβλήματα καὶ δὲν ἔχει πέραση καὶ δύναμη νὰ ἱκανοποιήσει τὶς μεγάλες μεταφυσικὲς ἀπορίες μας). Τὸ πέτυχε ὅμως ἡ διαλεκτική; Πέτυχε ν ̓ ἀντικαταστήσει τὴ λογικὴ καὶ νὰ τελεσφορήσει στὴ θέση της, πάνω στὰ μεταφυσιχκὰ φαινόμενα; "Οχι ἀσφαλῶς, ἀφοῦ, ἄν τὂχε πετύχει, σήμερα ὅλοι θά ξέραμε π.χ. ἄν ὑπάρχει Θεός ἢ δὲν ὑπάρχει. "Αν ἡ ψυχη εἶναι ἀθάνατη ἤ καταλύεται κι ̓ αὐτὴ μὲ τὸ θάνατο. "Αν ἡ θέληση τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἐλεύθερη ἤ δεμένη καὶ ὑπάκουη σὲ μιὰ ἁλυσίδα ἀπὸ αἴτια. Ποιὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς. ̓Αν τὸ Σύμπαν ἔχει ὅρια ἣ δὲν ἔχει κλπ. κλπ. ἋἪἫ διαλεκτικὴ λοιπὸν ἀπέτυχε σ ̓ ἐκείνη τὴν ἀποστολὴ γιὰ τὴ ὁποία εἴχε προοριστεῖ. Καὶ κανονικὰ θἄπρεπε νὰ εἶχε ἐγκαταλειφτεῖ καὶ νὰ μᾶς εἶχε ἀφήσει ἥσυχους. Κι’ ὅμως ἔγινε τὸ ἀντίθετο. ̓Απὸ μιὰ ἱστορικὴ συγκυρία κι ̓ ἀπὸ μιὰ φιλοσοφικὴ μόδα (θέλεις κι ̓ ὅλας ἐπειδὴ εἶχε ὁρισμένα χαραχτηριστικά, ποὺ μπορούσανε νὰ δικαιολογήσουνε πράματα ποὺ θέλανε ἔχτακτη δικαιολόγηση, γιατὶ ἀλλιῶς μοιάζαν ἀπίθανα) ἐπέζησε καὶ χρησίμεψε συμπληρωματικά γιὰ κάτι ἄλλο. “Ὅπως καὶ νἄχει, ὑπήρξανε παλιατζῆδες τῆς φιλοσοφίας, ποὺ τὴν ἀγοράσανε φτηνά τὴν παραγκωνισμένη διαλεκτικὴ καὶ τὴν ξανάφεραν στὴν ἀγο, ρά. Κι’ ἔτσι μεταμοσχεύτηκε ἡ διαλεκτικὴ στὸ Μαρξισμό, καὶ σήμερα περνιέται σὰν ἀπαραίτητο ἐργαλεῖο στὴ λύση χοινωνιολογικῶν καὶ μελλοντολογικῶν προβλημάτων. ̓Ιδίως μὲ τὶς ἐπὶ μέρους θεωρίες της γιὰ τίς, μὲ πηδήματα, ἀνώμαλες μεταβολές καὶ ἐξελίξεις (ἔπαναστάσεις), καθὼς καὶ γιὰ τὶς σύνθετες ἀντιφατικὲς δράσεις στὸ ἐσωτερικὸ τῶν φαινομένων ἱστορικῆς σημασίας (πάλη τάξεων). Τὸ πιὸ ἀξιοθρήνητο, λοιπόν, ποὔπαθε ἡ διαλεκτικὴ εἶναι, πώς, ἐνῶ κατασκευάστηκε γιὰ νὰ ἄρη τὴν ἀντίθεση μεταξὺ ὑλισμοῦ καὶ ἰδεαλισμοῦ (νὰ δώση λύση καὶ στὸ πρόβλημα αὐτό), ἀποτυχαίνοντας σύρθηκε σιδεροδεμένη στὸ στρατόπεδο τοῦ ὑλισμοῦ, γιὰ νὰ προσκυνήσει τὴν παράξενη θεότητα ποὺ ὀνομάστηκε «διαλεκτικὸς ὑλισμός». Ἔνα κατασκεύασμα, ποὺ περικλείνει ἀδιάλλακτη ἐσωτερικὴ δυσαρμονία, ἀφοῦ ἢ διαλεχτικὸς θὰ εἶναι κανένας (δηλαδὴ «θὰ εἶναι καὶ δὲν θὰ εἶναι» ὑλιστής --- γιατὶ αὐτὸ σημαίνει διαλεκτικὸς) ἢ ὑλιστὴς θά εἶναι κανένας, ὁπότε δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι ἐπαμφοτερίζων, δηλαδὴ διαλεκτικός... Εἶναι φανερὸ λοιπόν, ὅτι ἡ πρώτη μεγάλη ἐκστρατεία ἐναντίον τῆς λογικῆς ἀπότυχε κι ̓ ἔπεσε στὸ χενό: 'ΗἩ διαλεχτικὴ δὲν μπόρεσε νὰ τὴν νικήσει τὴ λογική. “Ἡ δεύτερη ἐπίθεση ἐναντίον τῆς λογικῆς βγῆκε ἀπὸ ἕνα σκοτεινὸ ὑπόγειο. Τὸ ὑπόγειο τῆς ψυχῆς μας. Ἄτρατολογηθήκανε τὰ συναισθήματα, τὰ ἔνστικτα, οἱ
πρωτογενές κείμενο, ὅπως ἀκριβῶς ἐξήχθη →