Λίθοι τε καὶ πλίνθοι καὶ ξύλα (111) ρ ̓ Αμέτρητα εἶναι τὰ «προβλήματα», Ὅποιο, ὅμως, ἀπ ̓ αὐτὰ κι ἂν ξεφλουδίσεις, θὰ ἀνακαλύψεις στὸ βάθος τὸν ἴδιο πυρῆνα, τὶς ἀρχέγονες ἀνάγκες, τὶς ἀδήριτες δυνάμεις, τὴν πεῖνα, τὴ δίψα, τὸ μῖσος, τὴν ἀγάπη, τὸν ἔρωτα. 9 Τὸ ἄγγιγμα τοῦ ἥλιου, τὸ χάδι τῆς αὔρας, τὸ ἄρωμα του ἔλατου, ὁ βίος τῶν ζώων, τὸ χαμόγελο τῆς αὐγῆς διεισδύουν στὴν ψυχή, ὅπως δὲν θὰ μπορέσει νὰ εἰσδύσει ποτὲ καμμιὰ ἀνθρώπινη φιλοσοφία, καμμιὰ ἀνθρώπινη ἀξία, καμμιὰ ἀνθρώπινη ἁλήθεια. Μόνον ἡ Φύση εἶναι σοφή. Φ Ποιὸς σοφὸς πιστεύει πιὰ σήμερα, ὅτι ἔχει τὴ δύναμη ν ̓ ἀλλάξει τὴ ζωή; Η πνευματικὴ δημιουργία σχεδὸν ἔχει παραλύσει. ὋΟ κόσμος θεωρεῖται πλέον «δεδομένος». Παρακολουθοῦμε τὴν πορεία του τελείως ἀνίσχυροι, ἀνίκανοι νὰ τὴν ἐπηρεάσουμε, γιατὶ ὁ ἄνθρωπος ἔγινε μᾶζα δίχως ὅραση, δίχως ἀκοή. Δόντια μόνον, στομάχι καὶ ὀρθόν. 9 Ο εἰκοστὸς αἰῶνας δὲν εἶναι αὖτὸ ἢ αὐτὰ ποὺ νομίζουμε. Εἶναι βέβαιο, ὅτι τὸν ἔχουμε ταυτόχρονα ὑπερεκτιμήσει καὶ ὑποτιμήσει. Κι αὐτὸ, γιατὶ, ἐνῶ ὅλους τοὺς ἄλλους τοὺς βλέπουμε ἀπ ̓ ἔξω, αὐτὸν τὸν βλέπουμε ἀπὸ τὰ μέσα. ̓Εμεῖς εἴμαστε ἡ καρδιά του, τὸ συκώτι του, τὸ στομάχι του, τὰ σωθικά του. Εἶναι ἀδύνατο νὰ γνωρίζουμε, τὶ σχῆμα ἔχει ἡ μύτη του, τὶ χρῶμα ἔχουν τὰ μάτια του, ἂν βαδίζει μὲ σταθερὸ διασκελισμὸ ἢ τρεκλίζει, ἂν ἔχει τὸ κεφάλι ψηλὰ ἢ καμπουριάζει. Αὐτὰ θὰ τὰ διαπιστώσουν κάποιοι ἄλλοι, ποὺ καμμιὰ αὐταπάτη δὲν θὰ εἶναι ἱκανὴ νὰ παραμορφώσει τὸ βλέμμα τους. Φ Κάθε βῆμα πρὸς τὴ γνώση εἶναι ταυτόχρονα διεύρυνση τῆς ἄγνοιας. Κάθε καινούργια γνώση εἶναι κατάκτηση ἕνὸς ὑψώματος, ἡ ἀπὸ τοῦ ὁποίου θέα κάθε φορά ἀπομακρύνει ὅλο καὶ περισσότερο τὸν ὁρίζοντα τοῦ ὁρατοῦ κόσμου, δηλ. τοῦ νομιζόμενου κόσμου. Μ ̓ ἄλλα λόγια: Κάθε βαθύτερη διείσδυση στὸ χῶρο τῆς γνώσης εἶναι μιὰ καινούργια χιμαιρικὴ περιπέτεια, γιατὶ δὲν ἐπιτυγχάνει τίποτα περισσότερο ἀπὸ τὸ νὰ προεκτείνει διαρκῶς τὰ ὅρια τοῦ ἀγνώστου. Φαίνεται ἑπομένως, ὅτι ὁ ἄνθρωπος κατακτώντας τὴ σχετικὴ γνώση γίνεται σοφότερος, γιατὶ ἔτσι ἀποκτδ ὅλο καὶ μεγαλύτερη συνείδηση τῆς ἄγνοιάᾶς του. ̓Απ ̓ αὐτὴ τὴν ἄποψη τοῦτο τὸ ἀρχέγονο κυνήγι τοῦ ἀνέμου δὲν εἶναι μόνο χίμαιρα, ἀλλὰ καὶ ἀναγκαιότητα. Φ Ὅσο δύσκολη καὶ ἐπίπονη εἶναι ἡ δημιουργία, τόσο εὔκολη εἶναι ἡ καταστροφή. Ὅμως δὲν πρόκειται γιὰ πόλεμο, ἀλλὰ γιὰ συνεργασία. 'Η μία περιέχει μέσα της τὸ σπέρμα τῆς ἄλλης. Καὶ συχνὰ δὲν εἴμαστε σὲ θέση νὰ ξεχωρίσουμε τὴ μιὰ ἀπ ̓ τὴν ἄλλη. 9 "Ο,τι ὑπῆρξαν ὁ 15ος καὶ ὁ Ιόος αἰῶνας στὸ χῶρο τῶν γεωγραφικῶν άνακαλύψεων, ὑπῆρξε ἡ ἑλληνικὴ ἀρχαιότητα στὸ χῶρο τῶν φιλοσοφικῶν ἀναζητήσεων. Οἱ Ἕλληνες τὰ εἶπαν ὅλα. Δὲν μᾶς ἄφησαν περιθώρια δημιουργίας. Μονάχα τὴν εὐκαιρία νὰ ἀνακαλύπτουμε ξανὰ τὰ ξεχασμένα μονοπάτια, τὰ χαραγμένα ἀπὸ κείνους, κάτω ἀπὸ τὶς πυκνὲς φυλλωσιὲς τῆς λήθης. 9 Τὸ παρελθόν ὑπῆρξε διορατικότερο, σοφότερο, δημιουργικότερο. ̓Ας ζήσουμε μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι τὸ μέλλον θὰ εἶναι συνέχεια ἐκείνου καὶ ὄχι τοῦ παρόντος. 9 Σοβαρὸς δὲν θὰ πεῖ σκυθρωπός. “Η σοβαρότητα δὲν πλήττεται ἀπὸ τὸ ἀστεῖο, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ γελοῖο, ποὺ ὑπάρχει μπόλικο στὴ σοβαροφάνεια. Χρῆστος Τσαγκαρίδης