ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΠΑΝ ΑΝ-ΟΛΥΜΙΠΠΑΔΕΣ (ἀρχαῖες καὶ νεώτερες) Οἱ ρίζες τῶν ᾿Ολυμπιακῶν ἀγώνων φθάνουν μέχρι καὶ στοὺς χρόνους τῶν ἀν- θρώπων, ποὺ ὠνομάζοντο «χρύσεον γένος», δηλαδή, τότε ποὺ βασίλευε ὁ Κρό- νος. Ο ναὸς τοῦ Κρόνου στὴν ᾿Ολυμπία ἦταν δημιούργημα τῶν ἀνθρώπων ἔκεί- νων. "Οταν γεννήθηκε ὁ Ζεύς, ἡ Ρέα ἀνέθεσε τὴ φύλαξη τοῦ τέκνου της στοὺς ᾿Ιδαίους Δακτύλους, ποὺ ἐλέγοντο Κούρητες. Τοὺς ἔφερε ἀπ᾿ τὴν Κρήτη καὶ ή- ταν πέντε: 'Ο "Ηρακλῆς, ὁ Παιωναῖος, ὁ ᾿Επιμήδης, ὁ ᾿Ιάσιος καὶ ὁ Ἴδας. Ὃ Ἡρακλῆς, ποὺ ἦταν μεγαλύτερος κατὰ τὴν ἡλικία, ἔβαλε τοὺς ἀδελφούς του νὰ διαγωνισθοῦν στὸ δρόµο καὶ στεφάνωσε τὸ νικητὴ μὲ κλάδο κοτίνου - ἀγριελιᾶς. 'Ο Ἡρακλῆς, λοιπὸν, καθιέρωσε τὸν ᾿Ολυμπιακὸν ἀγῶνα κι αὐτὸς τὸν ὠνόμασε ᾿Ολύμπια. Αὐτὸς καθώρισε νὰ τελῆται κάθε πέντε ἔτη, διότι πέντε ἦταν τ᾽ ἀδέλ- φια, οἱ ᾿]δαῖοι Δάκτυλοι. ᾿Εξυπακούεται, ὅτι πρόκειται γιὰ ἄλλο ᾿ Ηρακλῆ κι - χι τὸν γιὸ τῆς Αλκμήνης, τὸν γνωστὸ ἥρωα. 'Ο ἀγώνας διεξήγετο κανονικὰ γιὰ πολλὲς χιλιετίες, ἀγωνίστηκαν δὲ καὶ ὑπῆρξαν ᾿Ολυμπιονίκες τόσο ὁ Ζεὺς ὅσο κι ὁ ᾿Απόλλων, ὁ ὁποῖος νίκησε τὸν Αρη στὴν πυγμαχία καὶ τὸν ᾿ Ερμῆ στὸ δρόµο καὶ στὸ ἅλμα. Γι᾿ αὐτό, λέγουν, καθιερώθηκε νὰ παίζεται μετὰ τὸ ἅρμα --- στὸ πένταθλο -- ὁ Πυθικὸς ὕμνος μὲ αὐλό, γιατὶ ὁ ὕμνος αὐτὸς εἶναι τοῦ ᾿ Απόλ- λωνα. Οἱ ἀγῶνες τῆς περιόδου αὐτῆς -- τοῦ «Αἰῶνα τῶν θεῶν» --- διακόπηκαν ἐ- ξαιτίας τοῦ μεγάλου κατακλυσμοῦ, τοῦ γνωστοῦ ὡς «κατακλυσμοῦ τοῦ Δευκαλί- ωνα». Αὐτὰ διηγοῦντο οἱ ἀρχαιολόγοι τῆς ἐποχῆς τοῦ Παυσανία καὶ τοῦ Στρά- βωνα. κ κ ΧἈ Ἢ τρίτη περίοδος τῶν ᾿Ολυμπιακῶν ἀγώνων ἀρχίζει τὸ 884 π.Χ., ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ ᾿Ιφίτου. Οἱ ᾿Ολυμπιάδες ὅμως δὲν ἀριθμοῦνταν ἐξαρχῆς' ἡ τα- κτοποίηση καὶ ἀρίθμησή τους εἶναι ἔργο ὑστερώτερο, τοῦ "Ιππία τοῦ ᾿ Ηλείου. Φαίνεται, ὅτι τὰ στοιχεῖα τῶν 27 πρώτων ᾿Ολυμπιάδων δὲν ἦταν σαφῆ καὶ ἔπαρ- κῆ κι ὅτι οὐδὲν ἀξιόλογο κατ᾽ αὐτὲς εἶχε γίνει’ γι᾿ αὐτὸ κι ὁ 'Ἱππίας τὶς παρέ- λειψε κι ἔλαβε ὡς πρώτη ᾿Ολυμπιάδα τὴν τοῦ Κοροίβου, τοῦ νικητοῦ δροµέως στὴν ᾿Ολυμπιάδα τοῦ 776 π.Χ., γιατὶ οἱ ᾿Ολυμπιάδες ἔπαιρναν τὸ ὄνομά τους ἀπ᾿ τὸ νικητὴ τοῦ δρόµου. Ἔκτοτε ὁ κατάλογος τῶν νικητῶν ἀπετέλεσε τὸ χρο- νολογικὸ σύστημα τῶν ἀρχαίων. Παρὰ ταῦτα ὡς ἱδρυτὴς ἢ μᾶλλον ἀνανεωτὴς τῶν ᾿Ολυμπιακῶν ἀγώνων ἐλογίζετο πάντα ὁ Ἴφιτος, ποὺ ὑπῆρξε καὶ πρῶτος ᾱ- γωνοθέτης. Μετὰ τὸν ᾿Ίφιτο ἡ τιμὴ τοῦ ἀγωνοθέτου δόθηκε στοὺς ἀπογόνους τοῦ ᾿Οξύλου καὶ τοιουτοτρόπως δέθηκαν οἱ ᾿Ολυμπιάδες τῆς Γ΄ περιόδου μ᾽ αὐτὲς τῆς δεύτερης. κ κ Χ Ἢ περίοδος αὐτὴ τῶν ᾿Ολυμπιακῶν ἀγώνων μᾶς εἶναι σχεδὸν γνωστή. Μπο- ροῦμε νὰ ποῦμε, ὅτι διήρκεσε 1.267 ἔτη δηλαδὴ ἀπ᾽ τὸ 884 π.Χ. µέχρι τὸ 393 μ.Χ., ὅταν ὁ βυζαντινὸς αὐτοκράτορας Θεοδόσιος τοὺς κατήργησε. Στὸ διάστη- μα αὐτὸ θὰ πρεπε φυσιολογικὰ νὰ πραγματοποιηθοῦν 319 ᾿Ολυμπιάδες. Ὅμως δὲν ἔγιναν τόσες. Γιατὶ οἱ ἐμφύλιοι πόλεμοι ἔμπόδισαν τὴ διεξαγωγή τους, παρὰ τὸ ὅτι ἐπιβαλλόταν νὰ διακόπτωνται οἱ πόλεμοι κατὰ τὸ χρόνο διεξαγωγῆς τους. Τὸ πρόβλημα ὅμως δὲν εἶναι αὐτό' οὔτε ὁ εὐτελισμὸς ποὺ ὑπέστησαν κατὰ τοὺς Ρωμαϊκοὺς καὶ τοὺς Βυζαντινοὺς χρόνους. ᾿Η τύχη τῶν ᾿Ολυμπιάδωὼν αὐτῶν δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι ἄλλη ἀπ᾿ αὐτὴν τῶν 27 πρώτων, πού χουν διαγραφεῖ ἀπ᾿ τοὺς