ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
108ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 1990
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Περί λεξαρίθμων — ΔΑΚΟΓΛΟΥ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ
Γιατί στοὺς λεξαρίθµους ἰσχύει τὸ μονοψήφιο ἄθροισμα
Κύριε διευθυντά,
᾿Από φίλους ἀναγνῶστες τοῦ «Δαυλοῦ» ἐκφράσθηκαν μερικὲς ἀπορίες καὶ
διατυπώθηκαν συγκεκριμένες ἐρωτήσεις γιὰ τὸν τρόπο ποὺ μεταχειρίζοµαι τοὺς
«λεξαρίθµους» τῶν ἀρχαίων "Ελλήνων στὶς δημοσιευθεῖσες μελέτες µου στὸ
«Δαυλὸ» (τόμοι 1988, 1989 καὶ 1990). Οἱ συγκεκριμένες ἐρωτήσεις περιστρέφο-
νται σὲ δύο θέµατα:
α) Γιατί ἄλλοι ἐρευνητὲς γιὰ τὸν ἐντοπισμὸ συνωνύµων λέξεων ἢ ἐννοιῶν
χρησιμοποιοῦν τοὺς λεξαρίθµους ὡς πολυψηφίους ἀριθμούς, ἐνῶ ἐγὼ χρησιµο-
ποιῶ γιὰ τὸν ἴδιο σκοπὸ τὸ μονοψήφιο ἀθροιστικὸ ὅριο αὐτῶν, ἀναζητῶντας τὶς
βαθύτερες φιλοσοφικὲς ἔννοιες ποὺ ὑποκρύπτουν ὡρισμένες συμβολικὰ πλασμέ-
νες λέξεις;
β) Καί, ἐν πάση περιπτώσει, γιατί θεωρῶ καὶ περιορίζω ὡς µονοψηφίους ᾱ-
ριθμοὺς µόνο τοὺς δέκα ἀρχικοὺς καὶ ὄχι ὅλους τοὺς ὑπολοίπους, ποὺ προέρχο-
νται ἀπὸ ὅλο τὸ πεδίο τῶν ἀριθμογραμμάτων (ἀπὸ τὸ Α ἕως τὸ Ω), ποὺ κι᾿ αὐτὰ
ἐπίσης εἶναι μονοψήφια;
Οἱ ἀνωτέρω ἐρωτήσεις καί ἀπορίες εἶναι σήµερα ἀπόλυτα δικαιολογηµένες
καὶ ὀρθῶς διατυπώνονται. ᾿ Αναφέρομαι στὸ σήµερα, γιατὶ δυστυχῶς δὲν πρόλα-
βε ἀκόμα νὰ κυκλοφορήση ὁ τέταρτος τόμος τῆς μελέτης µου «Ὁ Μυστικὸς
Κώδικας τοῦ Πυθαγόρα» κ.λπ., ὅπου ξεκαθαρίζονται πολλὰ σκοτεινὰ ἐνδεχομέ-
νως σημεῖα καὶ αἵρονται οἱ ὑπάρχουσες ἀπορίες. Γι᾿ αὐτὸν τὸ λόγο αἰσθάνομαι
ὑποχρεωμένος νὰ διευκρινίσω τὰ ἐπίμαχα αὐτὰ σημεῖα, ὅσο εἶναι δυνατὸ σαφέ-
στερα, στὸν περιωρισµένο χῶρο μιᾶς ἐπιστολῆς.
Κατ᾽ ἀρχὰς πρέπει νὰ διευκρινίσω ἕνα πολὺ σοβαρὸ ἱστορικὰ βεβαιωμένο
γεγονός, τὸ ἑξῆς: Εἶναι γνωστόν, ὅτι κάθε γράμμα τοῦ ἀρχαίου ᾿Ελληνικοῦ ἆλ-
φαβήτου παρίστανε, ὁπουδήποτε καὶ ἂν βρισκόταν εἴτε στὴν ἀρχὴ εἴτε στὴ μέση
εἴτε στὸ τέλος μιᾶς ἀριθμολέξεως, πάντοτε τὸ αὐτὸ πλῆθος μονάδων, ἐν ἀντιθέ-
σει μὲ τὰ σημερινὰ ἰσχύοντα, ὅπου κάθε σύμβολο τῶν παγκοσμίων ἀριθμῶν µπο-
ρεῖ νὰ δηλώνη καὶ διαφορετικὲς µονάδες, ἀνάλογα μὲ τὴ θέσι ποὺ κατέχει σὲ κά-
ποιον ἀριθμό. Π.χ. τὸ ἀριθμόγραμμα Δ τῶν ἀρχαίων "Ἑλλήνων παρίστανε πάντο-
τε τὸν ἀριθμό τῶν τεσσάρων μονάδων, ὁπουδήποτε καὶ ἂν εὑρίσκετο. Τὸ ἀντί-
στοιχο ὅμως σημερινὸ σύμβολο 4 (τέσσαρα) ἄλλοτε παριστάνει τὸ πλῆθος τῶν
τεσσάρων μονάδων, ἄλλοτε τῶν σαράντα μονάδων, ἄλλοτε τῶν τετρακοσίων µο-
νάδων κ.λπ., ἀνάλογα μὲ τὴ θέσι ποὺ κατέχει στὸν πολυψήφιο ἀριθμό. Αὐτὸς ὁ
κανὼν λέγεται στὴν ἀριθμητικὴ «θεσιακός». Τέτοιος ὅμως κανὼν δὲν ἴσχυε στὴν
ἀρχαία "Ἑλλάδα. 'Ο κανὼν αὐτὸς παρουσιάσθηκε, ὅπως μᾶς βεβαιώνει στὴν
«Παγκόσμια Ἱστορία τῶν ᾿Αριθμῶν» ὁ 6. Πτα, τὸ δον αἰ. μ.Χ. Μέχρι τότε ἵ-
σχυε ὁ κανὼν τῆς παραθέσεως τῶν ἀριθμογραμμάτων μὲ τὴν ἔννοια τοῦ ἀθροί-
σµατος τῶν μονάδων. "Ετσι λοιπὸν ἡ συνολικὴ ἀξία τοῦ ἀριθμογράμματος
ΔΑΥΛΟΣ κατὰ τὴν ἀρχαία ἐποχὴ θὰ ἦταν ἴση μὲ ΨΕ΄Ξ 705 µονάδες, ἐνῶ σήµερα